Autorzy
Opracowali (indika 2024):
(tłumaczenie)
Monika Nowakowska
(komitet redakcyjny)
Andrzej Babkiewicz, Joanna Jurewicz, Monika Nowakowska,
Sven Sellmer, Przemysław Szczurek, Anna Trynkowska
(redakcja techniczna)
Karina Babkiewicz
(przygotowanie tekstu, skład, zamieszczenie na stronie)
Sven Sellmer i Andrzej Babkiewicz
Tłumaczenie finansowane w ramach programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego
pod nazwą „Narodowy Program Rozwoju Humanistyki”
w latach 2017–2023, numer projektu 0357/NPRH5/H22/84/2017.
महाभारत
Mahābhārata
7. Księga Drony (Droṇaparvan)
***
7.77-121 Śmierć Dźajadrathy (jayadratha-vadha) /
Czternasty dzień bitwy
7.84. Śmierć Alambuszy
Streszczenie rozdziału:
saṃjaya uvāca
alambusaṃ tathā yuddhe vicarantam abhītavat |
haiḍimbaḥ prayayau tūrṇaṃ vivyādha ca śitaiḥ śaraiḥ ||7.84.1||
tayoḥ pratibhayaṃ yuddham āsīd rākṣasasiṃhayoḥ |
kurvator vividhā māyāḥ śakraśambarayor iva ||7.84.2||
alambuso bhṛśaṃ kruddho ghaṭotkacam atāḍayat |
ghaṭotkacas tu viṃśatyā nārācānāṃ stanāntare |
alambusam atho viddhvā siṃhavad vyanadan muhuḥ ||7.84.3||
tathaivālambuso rājan haiḍimbaṃ yuddhadurmadam |
viddhvā viddhvānadad dhṛṣṭaḥ pūrayan khaṃ samantataḥ ||7.84.4||
tathā tau bhṛśasaṃkruddhau rākṣasendrau mahābalau |
nirviśeṣam ayudhyetāṃ māyābhir itaretaram ||7.84.5||
māyāśatasṛjau dṛptau mohayantau parasparam |
māyāyuddhe sukuśalau māyāyuddham ayudhyatām ||7.84.6||
yāṃ yāṃ ghaṭotkaco yuddhe māyāṃ darśayate nṛpa |
tāṃ tām alambuso rājan māyayaiva nijaghnivān ||7.84.7||
taṃ tathā yudhyamānaṃ tu māyāyuddhaviśāradam |
alambusaṃ rākṣasendraṃ dṛṣṭvākrudhyanta pāṇḍavāḥ ||7.84.8||
ta enaṃ bhṛśasaṃkruddhāḥ sarvataḥ pravarā rathaiḥ |
abhyadravanta saṃkruddhā bhīmasenādayo nṛpa ||7.84.9||
ta enaṃ koṣṭhakīkṛtya rathavaṃśena māriṣa |
sarvato vyakiran bāṇair ulkābhir iva kuñjaram ||7.84.10||
sa teṣām astravegaṃ taṃ pratihatyāstramāyayā |
tasmād rathavrajān mukto vanadāhād iva dvipaḥ ||7.84.11||
sa visphārya dhanur ghoram indrāśanisamasvanam |
mārutiṃ pañcaviṃśatyā bhaimaseniṃ ca pañcabhiḥ |
yudhiṣṭhiraṃ tribhir viddhvā sahadevaṃ ca saptabhiḥ ||7.84.12||
nakulaṃ ca trisaptatyā drupadeyāṃś ca māriṣa |
pañcabhiḥ pañcabhir viddhvā ghoraṃ nādaṃ nanāda ha ||7.84.13||
taṃ bhīmaseno navabhiḥ sahadevaś ca pañcabhiḥ |
yudhiṣṭhiraḥ śatenaiva rākṣasaṃ pratyavidhyata |
nakulaś ca catuḥṣaṣṭyā draupadeyās tribhis tribhiḥ ||7.84.14||
haiḍimbo rākṣasaṃ viddhvā yuddhe pañcāśatā śaraiḥ |
punar vivyādha saptatyā nanāda ca mahābalaḥ ||7.84.15||
so 'tividdho maheṣvāsaḥ sarvatas tair mahārathaiḥ |
prativivyādha tān sarvān pañcabhiḥ pañcabhiḥ śaraiḥ ||7.84.16||
taṃ kruddhaṃ rākṣasaṃ yuddhe pratikruddhas tu rākṣasaḥ |
haiḍimbo bharataśreṣṭha śarair vivyādha saptabhiḥ ||7.84.17||
so 'tividdho balavatā rākṣasendro mahābalaḥ |
vyasṛjat sāyakāṃs tūrṇaṃ svarṇapuṅkhāñ śilāśitān ||7.84.18||
te śarā nataparvāṇo viviśū rākṣasaṃ tadā |
ruṣitāḥ pannagā yadvad girim ugrā mahābalāḥ ||7.84.19||
tatas te pāṇḍavā rājan samantān niśitāñ śarān |
preṣayām āsur udvignā haiḍimbaś ca ghaṭotkacaḥ ||7.84.20||
sa vadhyamānaḥ samare pāṇḍavair jitakāśibhiḥ |
dagdhādrikūṭaśṛṅgābhaṃ bhinnāñjanacayopamam ||7.84.21||
samutkṣipya ca bāhubhyām āvidhya ca punaḥ punaḥ |
niṣpipeṣa kṣitau kṣipraṃ pūrṇakumbham ivāśmani ||7.84.22||
balalāghavasaṃpannaḥ saṃpanno vikrameṇa ca |
bhaimasenī raṇe kruddhaḥ sarvasainyāny abhīṣayat ||7.84.23||
sa visphuṭitasarvāṅgaś cūrṇitāsthivibhūṣaṇaḥ |
ghaṭotkacena vīreṇa hataḥ sālakaṭaṅkaṭaḥ ||7.84.24||
tataḥ sumanasaḥ pārthā hate tasmin niśācare |
cukruśuḥ siṃhanādāṃś ca vāsāṃsy ādudhuvuś ca ha ||7.84.25||
tāvakāś ca hataṃ dṛṣṭvā rākṣasendraṃ mahābalam |
alambusaṃ bhīmarūpaṃ viśīrṇam iva parvatam |
hāhākāram akurvanta sainyāni bharatarṣabha ||7.84.26||
janāś ca tad dadṛśire rakṣaḥ kautūhalānvitāḥ |
yadṛcchayā nipatitaṃ bhūmāv aṅgārakaṃ yathā ||7.84.27||
ghaṭotkacas tu tad dhatvā rakṣo balavatāṃ varam |
mumoca balavan nādaṃ balaṃ hatveva vāsavaḥ ||7.84.28||
sa pūjyamānaḥ pitṛbhiḥ sabāndhavair ghaṭotkacaḥ karmaṇi duṣkare kṛte |
ripuṃ nihatyābhinananda vai tadā alambusaṃ pakvam alambusaṃ yathā ||7.84.29||
tato ninādaḥ sumahān samutthitaḥ saśaṅkhanānāvidhabāṇaghoṣavān |
niśamya taṃ pratyanadaṃs tu kauravās tato dhvanir bhuvanam athāspṛśad bhṛśam ||7.84.30||
I opowiadał Sańdźaja:
1 Kiedy Alambusza tak na polu bitwy sobie poczynał bez strachu żadnego, Syn Hidimby* zaatakował szybko i poraził go strzałami ostrymi.
2 Starcie tych dwów lwów–rakszasów przerażenie budziło, a obaj posługiwali się mocami najróżniejszych iluzji, jak niegdyś Śambara w walce z Śakrą*.
3 Alambusza ogromnie rozjuszony w Ghatotkaćę uderzył, na co Ghatotkaća dwudziestką żelaznych strzał w klatkę piersiową Alambuszę szywszy, jak lew ryczał co chwilę.
4 Tak samo i Alambusza, o królu, w Syna Hidimby szałem bitewnym upojonego szył i szył, rycząc w potwornym pobudzeniu, przeszywając przestrzeń we wszystkich kierunkach.
5 Obaj przywódcy rakszasów równie rozwścieczeni ogromnie, obaj mocarni bardzo, tak samo obaj atakowali iluzjami* jeden drugiego.
6 Wypuszczali obaj setki iluzji rozszalali, oszukując się wzajemnie, obaj bardzo zręczni w sztuce walki na iluzje na iluzje toczyli walkę*.
7 Którąkolwiek Ghatotkaća w walce iluzję by zastosował, królu, taką samą Alambusza, o królu, w odpowiedzi iluzją atakował.
8 Ale patrząc na walczącego w ten sposób Alambuszę, Indrę wśród rakszasów, doświadczonego w walce na iluzje, cierpliwość stracili Pandawowie.
9 Rozwścieczeni ogromnie zaszarżowali na niego na swoich pojazdach ze stron wszystkich najwyborniejsi rydwannicy: rozgniewany Bhimasena i inni, o królu.
10 I osaczyli go siecią rydwanów, czcigodny, ze wszystkich stron obsypując strzałami, tak jak kręgiem płonących pochodni osacza się słonia.
11 A on gwałtowną nawałę ich oręża odparł iluzją własnego oręża i wyrwał się z sieci rydwanów niczym słoń z płonącej puszczy.
12 Zwolniwszy cięciwę swojego łuku straszliwego, której dźwięk przypominał grom Indry, strzelił Alambusza w Syna Maruty pociskami dwudziestoma pięcioma, w Syna Bhimaseny pięcioma, w Judhiszthirę trzema, a w Sahadewę siedmioma.
13 W Nakulę siedemdziesięcioma trzema, a w synów Draupadi, o czcigodny, w każdego po pięć strzał wysławszy, przeraźliwy wrzask wydał z siebie zaiste.
14 W odpowiedzi Bhimasena raził rakszasę strzałami dziewięcioma, a Sahadewa pięcioma, Judhiszthira zaś setką nawet. Nakula wnet sześćdziesięcioma czterema, a synowie Draupadi każdy po trzy strzały posłali.
15 Syn Hidimby raziwszy rakszasę w polu pięcioma strzał setkami, znowu posłał w niego siedemdziesiąt i zaryczał, mocarny bardzo.
16 Tamten, wielki łucznik, bardzo poraniony ze wszystkich stron przez wojowników na wspaniałych rydwanach, odpowiedział, szyjąc w nich wszystkich po pięć strzał w każdego.
17 W tego rozgniewanego rakszasę równie rozgniewany w walce rakszasa Syn Hidimby, o najlepszy z rodu Bharatów, siedem strzał posłał.
18 Książę Rakszasów*, bardzo potężny, trafiony mocno przez tego arcypotężnego strzały wypuścił gwałtownie o złotych lotkach, ostrzone na kamieniu.
19 Strzały te o gładko toczonych drzewcach wbiły się wtedy w rakszasę niczym rozwścieczone węże straszliwe bardzo potężne w ziemię.
20 Wówczas Pandawowie, królu, ze wszystkich stron ostre pociski wystrzelili, przerażeniem zdjęci, tak samo Syn Hidimby Ghatotkaća.
21A **A Alambusza rażony w walce przez Pandawów, blaskiem zwycięzców już jaśniejących, przywrócony do swej śmiertelnej postaci nie miał pojęcia, co powinien teraz robić.
21B **Wówczas uzależniony od walki zaiste Syn Bhimaseny bardzo mocarny, dostrzegając stan swojego przeciwnika, utwierdził się w decyzji, że go zabije.
21C **I szarżę podjął gwałtowną w stronę rydwanu Księcia Rakszasów, przypominającego szczyt górski gromem spopielony, podobny do stosu startego antymonitu.
21D **Z rydwanu na rydwan przeskoczywszy, wściekły Syn Hidimby rzucił się i z rydwanu przeciwnika poderwał go, niczym Garuda węża.
22 I podrzuciwszy go w górę dwoma ramionami, szarpiąc i miotając na boki, roztrzaskał go o ziemię gwałtownie niczym wody dzban pełen o skałę.
23 Mocarny i pełen zręczności, odwagą dysponujący przepotężną, Syn Bhimaseny gniewny na polu bitwy wojska wszystkie zatrwożył.
24 I tak z połamanymi wszystkimi członkami, zwieńczony kośćmi potrzaskanymi, ubity został Salakatankata* przez Ghatotkacę arcymężnego.
25 A potem, gdy Stwór Mroku* zabity został, uradowali się synowie Prythy i wydali z siebie lwie ryki zwycięskie, i zamachali na wiwat swoimi szatami.
26 A twoje wojska, widząc Księcia Rakszasów mocarnego Alambuszę o przerażającej postaci, ubitego, niczym roztrzaskaną górę, wydały z siebie łkania żałosne, o byku Bharatów.
27 Przepełnieni zaś ciekawością ludzie gapili się na cielsko zabitego rakszy* do woli, przypominające usypane na ziemi dymiące drewno na węgiel*.
28 A Ghatotkaća, pokonawszy tego rakszasę, najpierwszego z najmocarniejszych, wydał z siebie mocarny ryk niczym Wasawa, kiedy zabił Balę*.
29 **Ten, którego czczą ojcowie wraz z krewnymi,
Ghatotkaća, trudnego dokonał dzieła.
Gdy zabił wroga, radował się zaiste,
jak alambuszę* strawiwszy Alambuszę.
30 Potężny bardzo podniósł się tam wówczas zgiełk,
konchy i różne strzały rozdźwięczały się.
Zakrzyczeli w odpowiedzi Kaurawowie,
jazgot ogromny przeniknął całą ziemię.
