Autorzy
Opracowali (indika 2024):
(tłumaczenie)
Monika Nowakowska
(komitet redakcyjny)
Andrzej Babkiewicz, Joanna Jurewicz, Monika Nowakowska,
Sven Sellmer, Przemysław Szczurek, Anna Trynkowska
(redakcja techniczna)
Karina Babkiewicz
(przygotowanie tekstu, skład, zamieszczenie na stronie)
Sven Sellmer i Andrzej Babkiewicz
Tłumaczenie finansowane w ramach programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego
pod nazwą „Narodowy Program Rozwoju Humanistyki”
w latach 2017–2023, numer projektu 0357/NPRH5/H22/84/2017.
महाभारत
Mahābhārata
7. Księga Drony (Droṇaparvan)
***
7.77-121 Śmierć Dźajadrathy (jayadratha-vadha) /
Czternasty dzień bitwy
7.119. Rodowód Satjakiego i pochwała Wrysznich
Streszczenie rozdziału:
dhṛtarāṣṭra uvāca
ajito droṇarādheya# #vikarṇakṛtavarmabhiḥ |
tīrṇaḥ sainyārṇavaṃ vīraḥ pratiśrutya yudhiṣṭhire ||7.119.1||
sa kathaṃ kauraveyeṇa samareṣv anivāritaḥ |
nigṛhya bhūriśravasā balād bhuvi nipātitaḥ ||7.119.2||
saṃjaya uvāca
śṛṇu rājann ihotpattiṃ śaineyasya yathā purā |
yathā ca bhūriśravaso yatra te saṃśayo nṛpa ||7.119.3||
atreḥ putro 'bhavat somaḥ somasya tu budhaḥ smṛtaḥ |
budhasyāsīn mahendrābhaḥ putra ekaḥ purūravāḥ ||7.119.4||
purūravasa āyus tu āyuṣo nahuṣaḥ smṛtaḥ |
nahuṣasya yayātis tu rājarṣir devasaṃmitaḥ ||7.119.5||
yayāter devayānyāṃ tu yadur jyeṣṭho 'bhavat sutaḥ |
yador abhūd anvavāye devamīḍha iti śrutaḥ ||7.119.6||
yādavas tasya ca sutaḥ śūras trailokyasaṃmataḥ |
śūrasya śaurir nṛvaro vasudevo mahāyaśāḥ ||7.119.7||
dhanuṣy anavaraḥ śūraḥ kārtavīryasamo yudhi |
tadvīryaś cāpi tatraiva kule śinir abhūn nṛpaḥ ||7.119.8||
etasminn eva kāle tu devakasya mahātmanaḥ |
duhituḥ svayaṃvare rājan sarvakṣatrasamāgame ||7.119.9||
tatra vai devakīṃ devīṃ vasudevārtham āptavān |
nirjitya pārthivān sarvān ratham āropayac chiniḥ ||7.119.10||
tāṃ dṛṣṭvā devakīṃ śaure rathasthāṃ puruṣarṣabhaḥ |
nāmṛṣyata mahātejāḥ somadattaḥ śiner nṛpa ||7.119.11||
tayor yuddham abhūd rājan dinārdhaṃ citram adbhutam |
bāhuyuddhaṃ subalinoḥ śakraprahrādayor iva ||7.119.12||
śininā somadattas tu prasahya bhuvi pātitaḥ |
asim udyamya keśeṣu pragṛhya ca padā hataḥ ||7.119.13||
madhye rājasahasrāṇāṃ prekṣakāṇāṃ samantataḥ |
kṛpayā ca punas tena jīveti sa visarjitaḥ ||7.119.14||
tadavasthaḥ kṛtas tena somadatto 'tha māriṣa |
prasādayan mahādevam amarṣavaśam āsthitaḥ ||7.119.15||
tasya tuṣṭo mahādevo varāṇāṃ varadaḥ prabhuḥ |
vareṇa chandayām āsa sa tu vavre varaṃ nṛpaḥ ||7.119.16||
putram icchāmi bhagavan yo nihanyāc chineḥ sutam |
madhye rājasahasrāṇāṃ padā hanyāc ca saṃyuge ||7.119.17||
tasya tad vacanaṃ śrutvā somadattasya pārthiva |
evam astv iti tatroktvā sa devo 'ntaradhīyata ||7.119.18||
sa tena varadānena labdhavān bhūridakṣiṇam |
nyapātayac ca samare saumadattiḥ śineḥ sutam ||7.119.19||
etat te kathitaṃ rājan yan māṃ tvaṃ paripṛcchasi |
na hi śakyā raṇe jetuṃ sātvatā manujarṣabha ||7.119.20||
labdhalakṣyāś ca saṃgrāme bahavaś citrayodhinaḥ |
devadānavagandharvān vijetāro hy avismitāḥ |
svavīryavijaye yuktā naite paraparigrahāḥ ||7.119.21||
na tulyaṃ vṛṣṇibhir iha dṛśyate kiṃ cana prabho |
bhūtaṃ bhavyaṃ bhaviṣyac ca balena bharatarṣabha ||7.119.22||
na jñātim avamanyante vṛddhānāṃ śāsane ratāḥ |
na devāsuragandharvā na yakṣoragarākṣasāḥ |
jetāro vṛṣṇivīrāṇāṃ na punar mānuṣā raṇe ||7.119.23||
brahmadravye gurudravye jñātidravye 'py ahiṃsakāḥ |
eteṣāṃ rakṣitāraś ca ye syuḥ kasyāṃ cid āpadi ||7.119.24||
arthavanto na cotsiktā brahmaṇyāḥ satyavādinaḥ |
samarthān nāvamanyante dīnān abhyuddharanti ca ||7.119.25||
nityaṃ devaparā dāntā dātāraś cāvikatthanāḥ |
tena vṛṣṇipravīrāṇāṃ cakraṃ na pratihanyate ||7.119.26||
api meruṃ vahet kaś cit tared vā makarālayam |
na tu vṛṣṇipravīrāṇāṃ sametyāntaṃ vrajen nṛpa ||7.119.27||
etat te sarvam ākhyātaṃ yatra te saṃśayo vibho |
kururāja naraśreṣṭha tava hy apanayo mahān ||7.119.28||
I rzekł Dhrytarasztra:
1 Niepokonany przez Dronę, Syna Radhy*, Wikarnę i Krytawarmana przeszedł ocean wojska bohater*, zgodnie z przysięgą złożoną Judhiszthirze.
2 W jaki sposób mąż, niepowstrzymany dotąd w starciach, schwytany został przez Bhuriśrawasa, wojownika Kuru, i siłą na ziemię obalony?
I opowiadał Sańdźaja:
3 Słuchaj, królu, jak doszło tutaj niegdyś do narodzin Wnuka Śiniego, a jak do narodzin Bhuriśrawasa, co do których nie masz jasności, królu!
4 Synem Atriego był Soma, zaś Somy potomka zwali Budhą. Budha miał jednego syna o blasku równym wielkiemu Indrze, Pururawasa.
5 Pururawas miał Ajusa, zaś Ajusy syna zwali Nahuszą. Nahusza miał zaś Jajatiego, króla–wieszcza* bogom podobnego.
6 Jajati z kolei z Dewajani syna spłodził najstarszego, Jadu. W rodzie Jadu zrodził się Dewamidha, powiadają.
7 A potomkowi Jadu syn się zrodził, Śura, szanowany w całym trójświecie. Potomkiem Śury był wyborny wśród ludzi Wasudewa, bardzo sławny.
8 W łucznictwie nie miał od siebie lepszych Śura, w walce równy był Kartawirji*. W jego właśnie rodzie urodził się Śini, król, nawet jemu męstwem dorównujący.
9–10 W owym zaś czasie na turnieju o rękę* córki Dewaki* o wielkim harcie ducha, królu, gdzie zjechało się całe rycerstwo, Śini, pokonując tamże wszystkich władców i na rydwan swój pannę sadzając*, zdobył księżniczkę Dewaki dla Wasudewy.
11 Widoku Dewaki stojącej na rydwanie Śiniego z rodu Śury, człowiek–buhaj Somadatta, rozżarzony wielką energią, zdzierżyć nie był w stanie, królu.
12 Do bójki między obydwoma doszło, królu, pół dnia się toczącej, wspaniałej, niebywałej. Walka wręcz tych dwóch wielkich siłaczy była niczym starcie Śakry i Prahrady*.
13 I przemógł Śini opór Somadatty i na ziemię go obalił. Miecz swój uniósł, za włosy rywala chwycił i nogą kopnął.
14 Wszystko to pośrodku widzów–wojowników tysięcy dookoła. A wreszcie zdjęty współczuciem Śini puścił wolno przeciwnika, „Żyj!” wołając.
15 Somadatta, potraktowany w ten sposób przez rywala, o czcigodny, oburzeniem wściekłym ogarnięty, z prośbą pokorną zwrócił się do Mahadewy*.
16 Zadowolony z niego Mahadewa, najwszechmocniejszy z błogosławiących życzeniami, życzeniem go pobłogosławił. Król zaś takie wybrał sobie życzenie:
17 „Syna pragnę, Szczęsny Panie, który by zabił potomka Śiniego i na placu pośród tysięcy wojowników kopnąłby go w walce!”.
18 Słysząc tamże te słowa Somadatty, o władco ziemi, „Niech tak będzie!” odpowiedział bóg i zniknął.
19 Somadatta dzięki temu błogosławieństwu dawcy życzeń syna zdobył Obficie Wynagradzającego. I obalił w starciu Syn Somadatty potomka Śiniego.
20 Opowiedziałem ci zatem, królu, to, o co mnie poprosiłeś. Nikt nie jest mocen zwyciężyć w polu z Satwatami*, o byku wśród potomków Manu*.
21 A nie chybiają celu w zbrojnym starciu! Liczni wśród nich są wspaniali wojownicy, pokonywali wszak bogów, danawów i gandharwów zupełnie tym niewzruszeni. Skupieni na tym, by zwyciężać dzięki własnemu męstwu, nie pozostają na niczyim utrzymaniu.
22 Nie znajdzie się nikogo na ziemi, kto dorównałby siłą Wrysznim*, o wszechmocny, czy to w przeszłości, czy w teraźniejszości, czy w przyszłości, o byku wśród Bharatów.
23 Nie okazują braku szacunku krewniakowi. Wierni są pouczeniom starszeństwa. Ani bogowie, ani asurowie, ani gandharwowie, ani jakszowie, ani węże olbrzymie, ni rakszasowie zwyciężyć na placu boju nie mogą bohaterów mężnych Wrysznich! Tym bardziej ludzie.
24 Własności bramina, własności mistrza, czy też krewnego własności nie ruszają, a wręcz strażnikami ich będą w jakimkolwiek nieszczęściu.
25 Majętni a niezarozumiali, kapłanom oddani, prawdomówni, zamożnych nie lekceważą, a biednych z nędzy podnoszą.
26 Zawsze bardzo pobożni, opanowani, szczodrzy i wolni od przechwałek. Dlatego właśnie krąg zbrojny najpierwszych mężów spośród Wrysznich nie daje się przełamać.
27 Nawet gdyby górę Meru zdołał ktoś unieść, czy przepłynąć ocean–siedzibę makarów, i tak nie byłby w stanie stawić czoła zebranym najznamienitszym mężom z Wrysznich, królu.
28 Opowiedziałem ci to wszystko, co do czego miałeś wątpliwości, o wszechmocny. Władco Kuru! Najlepszy z ludzi! Twojej to właśnie polityki wypaczeń pełnej wina!
