8.66. Koło rydwanu

I rzekł Sańdźaja:
I gdy tak uciekali Kurowie z rozbitych oddziałów, zatrzymali się na odległość strzału i ze wszystkich stron otoczył ich rozbłysk — jakby błyskawicy — wzniesionej broni Zdobywcy-Skarbu. Ta broń Ardźuny wojowników żarła, rozchodząc się po niebie w niekończącym się grzmocie, kiedy wściekły Syn Prythy ją uwolnił, by zgładzić Karnę w owej strasznej rzezi. I oną broń płonącą Karna w puch rozbijał orężem, który dostał od wielkiego Ramy Atharwana, wrogów zgubiciela. I samego Syna Prythy raził strzałami ostrymi. I zaczął się bój wielki Ardźuny z Adhirathim. Jak dwa straszne słonie bijące w siebie kłami, mój królu, tak oni w siebie cętkowanymi bili.

[5] I oto Karna nałożył strzałę — wrogów gromiącą, ostrą, o wężowym grocie, płonącą, złowrogą, dobrze polerowaną, którą od dawna chował dla zguby Syna Prythy. Od zawsze ją szanował — trzymał ją w sandałowym proszku, w złotym kołczanie, załadowaną potężną trucizną, płonącą, z rodu Airawatów się wywodziła. Właśnie tą strzałą zamierzał głowę Phalguny odciąć. Widząc, że Waikartana ją na cięciwę nakłada, szlachetny król Madry rzekł do niego:

— Karno, ta strzała nie trafi w szyję. Wymierz dobrze, nałóż ją tak, żeby w głowę biła!

Odpowiedział mu Karna, oczy czerwone miał z gniewu, łuk z całej siły napinając:

— Karna nie napina łuku dwa razy, Śaljo! Tacy jak ja nie walczą podstępem. To rzekłszy, wymierzył strzałę, którą czcił jak obłoki czczą chmurę burzową i zawoławszy z pychą:
— Już nie żyjesz, Phalguno! — spiesznie w lot ją puścił.

[10] Lecz zoczył Madhawa węża, co się z cięciwy zrywał, więc podskoczył ten mocarz największy i stopami z całą siłą rydwan przycisnął, a gdy ten zapadł się w ziemię, konie ugięły kolana… strzała zaś uderzyła w diadem przemądrego. I tak mocą swej broni, strzałem celnym, wysiłkiem i gniewem Syn Woźnicy zrzucił z głowy Ardźuny tę jego ozdobę, sławną na ziemi, w przestworzu, w niebiosach i w wodach, jasną niczym słońce, księżyc, ogień i planety, zdobioną złotą siecią z perłami i klejnotami, którą sam Syn Świata* wykuł w umartwieniach i trudzie dla Indry Twierdz Burzyciela. Tę ozdobę bezcenną, budzącą trwogę nieprzyjaciół, straszną, promienistą, o cudnym zapachu sam władca bogów* w przychylności swojej podarował Ardźunie Zdobnemu-W-Diadem — zabójcy niemilców bogów. [15] Ozdoby tej unieść ni Hara* nie mógł, ni Władca Wód*, ni Strażnik Bogactw*, co bronią najlepszą władają — łukiem Pinaka, sidłami i gromem… nawet z bogów najlepsi, a buhaj ów strzałą wężową zerwał w okamgnieniu. Spadł z głowy Syna Prythy na ziemię jego diadem miły, zerwany oną strzałą prześwietną, rozpalony ogniem trucizny wężowej, światłem się jarzący jak słońce, gdy z góry się stacza o dnia zachodzie. Ten diadem zdobny w różnorodne klejnoty wąż z głowy Ardźuny zerwał swą mocą tak, jak grom Indry Wielkiego góry szczyt obrywa, porośnięty drzewami o pięknych pąkach, w rozkwicie. Wicher zawiał, wstrząsnął ziemią, przestworem, niebem, oceanami — wyglądały jakby przez pół rozdarte. I wszystkie światy podźwięk wypełnił, i zadrżał lud skłócony, wstrząśnięty.

Ardźuna zaś, niewzruszony, tylko głowę białą tkaniną obwiązał, a bił od niej blask promienisty, jak od szczytu góry, zza której słońce wschodzi. [20] A oto z ramienia Karny wzbiła się ogromna chmura burzowa w łunie światła niby ogień i słońce — wielki wąż*, który Ardźuny nienawidził. Rzucił się na diadem i porwał go w górę. I rzekł:
— Wiedz, że zło mi uczyniono. Nienawidzę Syna Prythy za zabójstwo mej matki.

Na to Kryszna krzyknął do Ardźuny:

— Zgładź tego wielkiego węża, co nienawiścią żyje!

Słysząc te słowa Zabójcy-Madhu ozwał się Ardźuna — Dzierżca-Gandiwy, Dzierżca-Łuku-Groźnego-Dla-Wrogów:

— Cóż to za wąż na mnie nastaje, jakby sam z paszczą niczym Garuda rozwartą?

I rzekł Kryszna:

— To właśnie ten sam, który — gdyś sycił Ogień o jasnym blasku deszczem z łuku w Kniei Khandawa — uciekł w niebo uciec z ciałem posiekanym strzałami. Tyś jego matkę zabił.

Wtedy Zwycięzca przeciął węża sześcioma ostrymi jak brzytwa strzałami, oszczędziwszy pozostałe. On zaś się wzniósł w niebo jakby skosem, a potem z poranionym ciałem na ziemię runął. [25] W tejże samej chwili, kiedy Zdobywca-Skarbu w inną stronę patrzył, Karna dziesięcioma strzałkami na toczydle ostrzonymi, zdobnymi w pióra pawia, przeszył tego najlepszego z mężów. Na to Ardźuna wypuścił dwanaście ostrych strzał z łuku aż do ucha napiętego, a potem posłał żelazną, szybką jak wąż jadowity, wciąż łuk równie mocno napinając. Ta strzała prześwietna, właściwie wymierzona, jasny pancerz Karny rozdarła, jakby mu żywot chciała z piersi wyrwać. Napiwszy się jego krwi, wniknęła w ziemię, z piórami krwią broczącymi.

Wściekł się ów buhaj Karna na ten strzał atak niczym ogromny wąż laską uderzony i czym prędzej wypuścił strzały doskonałe jak wielki żmijowiec straszną trucizną plujący. Dwunastoma przeszył Krysznę Dręczyciela-Wrogów, a Ardźunę — dziewięćdziesięcioma dziewięcioma, aż jedną straszliwą strzałą znów Pandawę ugodził i zaz ał z radości. [30] Nie zniósł tego Syn Pandu, więc przeszył czułe punkty wroga– sam był ich znawcą — pierzastymi strzałami niczym Indra mocarny ongiś Balę swoją siłą przemógł. Potem Ardźuna wypuścił w Karnę dziewięćdziesiąt dziewięć strzał, podobnych do pałek Śmierci-Sprawcy-Końca. Tamten zachwiał się, mocno ugodzony, jak góra niewzruszona piorunem rozdarta. Pierzaste strzały Zdobywcy-Skarbu odarły go z ozdób bezcennych, najdroższymi klejnotami zdobionych, diamentami i złotem, a także z kolczyków pięknych. Na ziemię spadły, a jego lśniący drogocenny pancerz, przez najlepszych mistrzów sztuki kuty długotrwale, z wielkim trudem w jednej chwili na kawałki rozszarpały bełty Syna Pandu. [35] I właśnie wtedy, gdy był już bez pancerza, rozwścieczony Ardźuna ugodził go czterema świetnymi strzałami, a on, mocno trafiony przez wroga, zatrząsł się cały, jak chory dręczony ranami od żółci, flegmy i wiatru. I dalej, spiesznie, siekał Karnę strzałami bez liku, bardzo ostrymi, które wypuszczał z wielkiego łuku napiętego w całe koło, starannie nimi mierzył, z całej siły, w czułe punkty bijąc.

Ciężko ranny strzałami Syna Prythy, szybkolotnymi, o grotach w szpic, Karna stał niczym góra zabarwiona rudą, z której kaskadami spływa woda niczym krew czerwona. Tymczasem Ardźuna Zdobny-W-Diadem, Bharato, z całych sił zalewał Karnę, jego konie i rydwan gęstym deszczem strzał jak ząb cielca, o złotych lotkach, zasłaniając wszystkie strony świata. A Adhirathi, o szerokiej, muskularnej piersi, pokryty strzałami o grotach w kształcie zębów cielca, świecił się niczym góra obsypana kwieciem aśoki, kinśuki, wełniaka i sandałowca*. [40] Świecił się Karna, mój królu, ciałem przeszytym strzałami jak góra Mahendra, której zbocza i doliny pokryte są drzewami teczyny i karnikary. A gdy strzelał z łuku gęstym rojem bełtów, jaśniał siecią ich promieni okolony, cały we krwi, z ramion ognistych aureolą– niczym słońce, gdy chyli się ku zachodowi.

Ale strzały z rąk Ardźuny wypuszczane, o ostrych grotach, roztrzaskiwały te, które z rąk Adhirathiego biegły niczym wielkie płonące węże, gdy zderzyły się z nimi w przestworzu. Nie mógł zdzierżyć Karna tych kolejnych porażek, rękoma potrząsał, pomrukując:

— Znawcy Prawa mówili mi zawsze, że Prawo osłania tych, co mu wierni. Dziś jednak mnie zawodzi, nie strzeże mu oddanych. Chyba jednak Prawo nie zawsze osłania.

Tymczasem jego woźnica i konie chwiali się pod uderzeniami pocisków Ardźuny, a on sam działał bez należytego pojęcia z powodu ran w czułych punktach i raz po raz na polu bitwy Prawo przeklinał. [45] Wreszcie przeszył Syna Prythy trzema straszliwymi strzałami, a siedmioma innymi w dłoń go ugodził. Na to Ardźuna wypuścił ku niemu strzał siedemnaście, na błysk wyostrzonych, prosto lecących, straszliwych jak gromy Indry, do ognia podobnych. Uderzyły w Karnę z wielkim impetem i na ziemię spadły. A on, choć cały roztrzęsiony, znalazł werwę, by móc dalej działać. Z siłą wziął się w karby i broń Brahmy wzbudził. Na ten widok Ardźuna mantrami broń Indry wezwał i załadował nią łuk Gandiwa, cięciwę i strzały, deszcz pocisków spuszczając, jak Burzyciel Grodów* ulewę. [50] Wystrzeliły strzały świetlistej energii z rydwanu Syna Prythy, nadzwyczaj potężne i tuż obok rydwanu Karny jedna po drugiej wyrastały. Lecz wielki rydwannik Karna niweczył każdą, która przed nim spadła. Zobaczył to Bohater Wrysznich* i zawołał:

— Synu Prythy, użyj broni największej, bo syn Radhy twe strzały pożera!

I Ardźuna broń Brahmy mantrami załadował, strzelił, Karnę strzałami okrył, z rytmu go wybił. Gniew Karnę na to ogarnął i bełtami świetnie naostrzonymi cięciwę łuku Ardźuny przeciął. Ale Pandawa nową cięciwę założył, namaścił ją i zasypał Karnę tysiącami strzał podpalonych. [55] A tamten nawet nie spostrzegł — ni tego, że przeciął cięciwę, ni tego, że Ardźuna nową nałożył — tak szybko to wszystko się działo. Cudem wielkim mi się to zdało!

Każdy pocisk Leworękiego Syn Radhy swoim odpierał. Lepszy był w walce od Syna Prythy, męstwo swe okazując. Kryszna widział, jak Ardźunę nękają pociski tamtego i znów do niego zawołał:

— Strzelajże! Dobądź niezrównanej broni!

I przywołał Ardźuna Zdobny-W-Diadem mantrami boską strzałę żelazną o ognistym kształcie, groźną jak jad węża — broń Rudry i już chciał ją wystrzelić, gdy nagle koło rydwanu Syna Radhy zapadło się w błocie pola bitwy. [60] Łzy gniewu napłynęły Synowi Radhy do oczu i krzyknął do Zdobywcy-Skarbu:

— Synu Pandu, zaczekaj chwilę! Spójrz, oto zrządzeniem losu koło mi się zapadło. Porzuć, Synu Prythy, ten zamysł, który tchórzom jeno przystoi! Nie godzi się bowiem, Ardźuno, atakować tego, kto ma rozpuszczone włosy, kto się odwrócił, kto złożył dłonie w geście modlitwy, kto szuka schronienia i kto odłożył broń, znalazłszy się w kłopotach. A także tego, kto stracił strzały czy pancerz, ze złamanym orężem. Z takim nie walczą bohaterowie ni królowie na wojnie. A ty wszak jesteś bohaterem, dlatego zatrzymaj się na chwilę! Nie godzi ci się mnie zabić z wysokości rydwanu, Zdobywco-Skarbu, gdy stoję na ziemi, nieuzbrojony, póki tego koła z ziemi nie wyciągnę! Nie boję się ani Wasudewy, ani ciebie, Synu Pandu! [65] Przecież tyś dziedzicem rodu kszatrijów, pomnażasz swój wielki ród. Wejrzyj na nakazy Prawa i zaczekaj chwilę, Synu Pandu!