7.162. Walka o poranku

Sańdźaja rzekł:
1 Wojownicy w pełnych zbrojach,
stojąc na bitewnym polu,
czcili Słońce, co wschodziło
z tysiącami swych promieni.

2 Gdy tysiącpromienny wzeszedł,
co topionym zda się złotem,
ukazały się znów światy
i ponownie bój rozgorzał.

3 Ci, co z sobą bój toczyli
w zwarciu tuż przed wzejściem Słońca,
ci też, kiedy ono wzeszło,
ponownie skoczyli k sobie.

4 Rydwannicy z kawalerią,
kawaleria ze słoniami,
znów słonnica z piechurami,
kawaleria z kawalerią,
a piechota z piechurami —
w zwarciu albo rozdzieleniu
woje w boju się ścierali.

5 Nocną walką utrudzeni,
teraz Słońca żar ich palił.
Trapieni pragnieniem, głodem
liczni w walce omdlewali.

6 Muszli, werbli, tarabanów
i ryczących wespół słoni,
cięciw z naciąganych łuków
i jęczących, gdy zwalniane,

7 wezbrał dźwięk, o władco ludów,
który dotknął nieboskłonu.
Piechoty uciekającej,
broni, które opadały,

8 rżących koni i rydwanów,
które w boju nawracały,
krzyczących, ryczących wojów
wzmógł się hałas przeraźliwy.

9 Wzbierał zgiełk ten i rozgardiasz,
aż do nieba dotarł granic,
licznych broni druzgotanych.
Jęki cierpień powalonych

10 nawet ziemię przeniknęły.
Piesi, konie, rydwannicy,
oraz słonie obalane —
wszyscy wielce tam cierpieli.

11 Gdy formacje różnorakie
zwarły się ze sobą w starciu,
swój bił swego albo wroga,
wróg bił wroga lub swojego.

12 Ciśnięte ramieniem mężnym
miecze w słonie albo w wojów
wyglądały niczym szaty,
rozrzucone w miejskiej pralni.

13 Miecze, które się zderzały,
mężów ręką prowadzone,
wydawały dźwięki niczym
pranych ubrań uderzenia.

14 Mieczami, puginałami,
toporami i włóczniami
w bliskim starciu parowali
bezlitośnie i zażarcie.

15 Z ciał powstała słoni, koni,
niosła ludzkich zwłok korpusy,
pełna ryb z oręża, broni,
krew i mięso było błotem,

16 głosem bólu rozhuczana,
flagi, szaty to jej piana —
rzekę woje utworzyli,
co w zaświaty podążała.

17 Zmęczone i poranione
to strzałami, to włóczniami,
nocną walką ogłupiałe,
wpół świadome, zesztywniałe
słonie, konie tam bez ruchu,
woje o wyschniętych wargach,
z kolczykami cudownymi.

18 Sprzęt bitewny różnoraki
tu i tam porozrzucany,
hordy trupożerców wszędy,
martwe i wpół martwe ciała,
dróg rydwanów już nie było
ani miejsca, by bój toczyć.

19 Dobrej rasy, wielce silne
niczym słonie, konie drżały
od wysiłku, ran z oręża,
ledwie życia się trzymając,
jakoś ciągnęły rydwany,
których koła grzęzły w błocie.

20 Poza Droną i Ardźuną
armia była, o Bharato,
poruszona i wezbrana,
pełna lęku i cierpienia.

21 Ci dwaj byli drogą wyjścia
i ucieczką dla cierpiących —
którzy na nich się natknęli
szli do świata syna Słońca*.

22 Zdezorientowani wszyscy
byli w Kurów wielkiej armii
z Pańćalami wymieszanej,
nikt nikogo nie poznawał.

23 W tej przerażającej rzezi
rodu wojowników Ziemi,
lęk budzącej wśród strachliwych
placu zabaw samej śmierci

24 ani Karny, ani Drony,
ni Ardźuny, Judhiszthiry,
Bhimaseny czy bliźniaków
ni Pańćalji, Satjakiego,

25 Duhśasany, syna Drony,
Durjodhany, władcy Madry,
Krypy czy syna Subali
ani też Krytawarmana,

26 czy też innych, nawet siebie,
pola bitwy czy kierunków
skrytych pyłem w wielkim ścisku
ujrzeć, królu, nie mogliśmy.

27 W chaosie ogłupiającym,
gdy się wzniosła chmura pyłu,
uważano, że noc druga
tam ponownie zagościła.

28 Kurów już nie poznawano
ni Pańćalów, ni Pandawów,
świata stron czy ziemi, nieba
ani równin, ni pagórków.

29 Kiedy dłonią namacali
czy to wrogów, czy to swoich,
w boju się atakowali
wojownicy, chcąc zwycięstwa.

30 Kurz unosił się ku górze,
wsiąkał w krew rozlaną wszędzie
i był gnany siłą wiatru,
a więc zanikł obłok pyłu.

31 Wówczas słonie, konie, woje,
rydwannicy i piechurzy
się jawili jak rozkwitłe
krwi czerwienią paridźaty.

32 Durjodhanę, Karnę, Dronę,
Duhśasanę — czwórkę wojów
osaczyli rydwannicy
czterej pośród synów Pandu.

33 Durjodhana razem z bratem
więc się starli z bliźniakami,
Syn Woźnicy z Wilczybrzuchem,
a z Ardźuną Bharadwadźa.

34 Wszyscy wkoło się zebrali
i patrzyli na cudowne
to nadludzkie, straszne starcie
groźnych byków na rydwanach.

35 Oglądali walkę cudną
pięknych wojów na rydwanach,
tłoczną wozem różnorakim,
co po traktach dążył zgrabnie.

36 Wysilali się odważni,
łaknąc wzajem swojej śmierci,
niczym chmury w końcu lata
deszcze słali strzał na siebie.

37 Byki, stojąc na rydwanach,
co jaśniały blaskiem Słońca,
niczym chmury wyglądali,
co zebrały się jesienią.

38 Łucznicy o łukach wielkich
prześcigali się w popisach,
nacierali na się wzajem
jak w amoku samce słoni.

39 Śmierć zaiste nie istnieje,
w czasie jej nieprzypisanym!
Wszyscy wielcy ci wojowie
wszak nie sczeźli jednocześnie.

40 Nogi liczne się walały,
głowy o kolczykach cudnych,
łuki, strzały bezwiechciowe,
miecze, włócznie i topory,

41 strzały z żelaza, jak lilie,
noże-pazury i włócznie,
różnych kształtów przedni oręż,
zniszczony, wszem rozrzucony,

42 cudne o przeróżnych kształtach
obronnych pancerzy części,
rozmaite szczątki wozów,
powalone słonie, konie,

43 puste wozy niczym miasta,
woje martwi, bez proporców,
w strachu konie, już bez jeźdźców,
coś ciągnęły w różne strony

44 nieustannie, jak wiatr prędko,
ustrojeni martwi woje,
wszędzie zbroje i wachlarze,
i sztandary połamane,

45 parasole, ornamenty,
szaty i pachnące wieńce,
diademy, korony zdarte,
turbany i dzwonków krocie,

46 z głów klejnoty, z napierśników
oraz złote szyj ozdoby
wyścielały pole bitwy
jak gwiazd krocie nocne niebo.

47 Na gniewnego Durjodhanę
to Nakula niecierpliwy,
gniewny na niecierpliwego
natarł, gwałtem atakując.

48 Madri syn po lewej* stronie
stanął od twojego syna
i radosny go obsypał
setką strzał, zgiełk wielki czyniąc.

49 Ustawiony z lewej strony
przez kuzyna porywczego,
sam porywczym również będąc,
z lewej strony odparł atak.

50 Znawca wszelkich dróg Nakula
pełen mocy tam powstrzymał
twego syna, który z lewej
pragnął na nim się odegrać.

51 Nakula go zablokował,
potem trapił strzał potokiem
i tym zmusił do odwrotu,
co rycerstwo pochwaliło.

52 „Stój! Zaczekaj!” gromko krzyknął
Nakula za twoim synem
i nieszczęścia wszelkie wspomniał
z podłej rady twej wynikłe.