Autorzy

Opracowali (indika 2024):
(tłumaczenie)

Monika Nowakowska
(komitet redakcyjny)
Andrzej Babkiewicz, Joanna Jurewicz, Monika Nowakowska,
Sven Sellmer, Przemysław Szczurek, Anna Trynkowska
(redakcja techniczna)
Karina Babkiewicz
(przygotowanie tekstu, skład, zamieszczenie na stronie)
Sven Sellmer i Andrzej Babkiewicz

Tłumaczenie finansowane w ramach programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego
pod nazwą „Narodowy Program Rozwoju Humanistyki”
w latach 2017–2023, numer projektu 0357/NPRH5/H22/84/2017.

महाभारत

Mahābhārata

7. Księga Drony (Droṇaparvan)

***

7.77-121 Śmierć Dźajadrathy (jayadratha-vadha) /
Czternasty dzień bitwy

7.114. Poniżenie Bhimy

Streszczenie rozdziału:

saṃjaya uvāca
tataḥ karṇo mahārāja bhīmaṃ viddhvā tribhiḥ śaraiḥ |
mumoca śaravarṣāṇi citrāṇi ca bahūni ca ||7.114.1||

vadhyamāno mahārāja sūtaputreṇa pāṇḍavaḥ |
na vivyathe bhīmaseno bhidyamāna ivācalaḥ ||7.114.2||

sa karṇaṃ karṇinā karṇe pītena niśitena ca |
vivyādha yudhi rājendra bhīmasenaḥ patatriṇā ||7.114.3||

sa kuṇḍalaṃ mahat karṇāt karṇasyāpātayad bhuvi |
tapanīyaṃ mahārāja dīptaṃ jyotir ivāmbarāt ||7.114.4||

athāpareṇa bhallena sūtaputraṃ stanāntare |
ājaghāna bhṛśaṃ bhīmaḥ smayann iva mahābalaḥ ||7.114.5||

punar asya tvaran bhīmo nārācān daśa bhārata |
raṇe praiṣīn mahāvegān yamadaṇḍopamāṃs tathā ||7.114.6||

te lalāṭaṃ samāsādya sūtaputrasya māriṣa |
viviśuś coditās tena valmīkam iva pannagāḥ ||7.114.7||

lalāṭasthais tu tair bāṇaiḥ sūtaputro vyarocata |
nīlotpalamayīṃ mālāṃ dhārayan sa purā yathā ||7.114.8||

tataḥ kruddho raṇe karṇaḥ pīḍito dṛḍhadhanvanā |
vegaṃ cakre mahāvego bhīmasenavadhaṃ prati ||7.114.9||

tasmai karṇaḥ śataṃ rājann iṣūṇāṃ gārdhravāsasām |
amarṣī balavān kruddhaḥ preṣayām āsa bhārata ||7.114.10||

tataḥ prāsṛjad ugrāṇi śaravarṣāṇi pāṇḍavaḥ |
samare tam anādṛtya nāsya vīryam acintayat ||7.114.11||

tataḥ karṇo mahārāja pāṇḍavaṃ niśitaiḥ śaraiḥ |
ājaghānorasi kruddhaḥ kruddharūpaṃ paraṃtapaḥ ||7.114.12||

jīmūtāv iva cānyonyaṃ tau vavarṣatur āhave |
talaśabdaravaiś caiva trāsayantau parasparam ||7.114.13||

śarajālaiś ca vividhaiś chādayām āsatur mṛdhe |
anyonyaṃ samare kruddhau kṛtapratikṛtaiṣiṇau ||7.114.14||

tato bhīmo mahābāhū rādheyasya mahātmanaḥ |
kṣurapreṇa dhanuś chittvā karṇaṃ vivyādha patriṇā ||7.114.15||

tad apāsya dhanuś chinnaṃ sūtaputro mahāmanāḥ |
anyat kārmukam ādatta vegaghnaṃ bhārasādhanam ||7.114.16||

dṛṣṭvā ca kurusauvīra# #saindhavānāṃ balakṣayam |
savarmadhvajaśastraiś ca patitaiḥ saṃvṛtāṃ mahīm ||7.114.17||

hastyaśvanaradehāṃś ca gatāsūn prekṣya sarvataḥ |
sūtaputrasya saṃrambhād dīptaṃ vapur ajāyata ||7.114.18||

sa visphārya mahac cāpaṃ kārtasvaravibhūṣitam |
bhīmaṃ praikṣata rādheyo rājan ghoreṇa cakṣuṣā ||7.114.19||

tataḥ kruddhaḥ śarān asyan sūtaputro vyarocata |
madhyaṃdinagato 'rciṣmāñ śaradīva divākaraḥ ||7.114.20||

marīcivikacasyeva rājan bhānumato vapuḥ |
āsīd ādhirather ghoraṃ vapuḥ śaraśatārciṣaḥ ||7.114.21||

karābhyām ādadānasya saṃdadhānasya cāśugān |
vikarṣato muñcato vā nāntaraṃ dadṛśū raṇe ||7.114.22||

agnicakropamaṃ ghoraṃ maṇḍalīkṛtam āyudham |
karṇasyāsīn mahārāja savyadakṣiṇam asyataḥ ||7.114.23||

svarṇapuṅkhāḥ suniśitāḥ karṇacāpacyutāḥ śarāḥ |
prācchādayan mahārāja diśaḥ sūryasya ca prabhām ||7.114.24||

tataḥ kanakapuṅkhānāṃ śarāṇāṃ nataparvaṇām |
dhanuścyutānāṃ viyati dadṛśe bahudhā vrajaḥ ||7.114.25||

śarāsanād ādhiratheḥ prabhavantaḥ sma sāyakāḥ |
śreṇīkṛtā vyarājanta rājan krauñcā ivāmbare ||7.114.26||

gārdhrapatrāñ śilādhautān kārtasvaravibhūṣitān |
mahāvegān pradīptāgrān mumocādhirathiḥ śarān ||7.114.27||

te tu cāpabaloddhūtāḥ śātakumbhavibhūṣitāḥ |
ajasram anvakīryanta śarāḥ pārtharathaṃ prati ||7.114.28||

te vyomni ratnavikṛtā vyakāśanta sahasraśaḥ |
śalabhānām iva vrātāḥ śarāḥ karṇasamīritāḥ ||7.114.29||

cāpād ādhirather muktāḥ prapatantaḥ sma sāyakāḥ |
eko dīrgha iva prāṃśuḥ prabhavan dṛśyate śaraḥ ||7.114.30||

parvataṃ vāridhārābhiś chādayann iva toyadaḥ |
karṇaḥ prācchādayat kruddho bhīmaṃ sāyakavṛṣṭibhiḥ ||7.114.31||

tatra bhārata bhīmasya balavīryaparākramam |
vyavasāyaṃ ca putrās te praikṣanta kurubhiḥ saha ||7.114.32||

tāṃ samudram ivoddhūtāṃ śaravṛṣṭiṃ samutthitām |
acintayitvā bhīmas tu kruddhaḥ karṇam upādravat ||7.114.33||

rukmapṛṣṭhaṃ mahac cāpaṃ bhīmasyāsīd viśāṃ pate |
ākarṣān maṇḍalībhūtaṃ śakracāpam ivāparam |
tasmāc charāḥ prādurāsan pūrayanta ivāmbaram ||7.114.34||

suvarṇapuṅkhair bhīmena sāyakair nataparvabhiḥ |
gagane racitā mālā kāñcanīva vyarājata ||7.114.35||

tato vyomni viṣaktāni śarajālāni bhāgaśaḥ |
āhatāni vyaśīryanta bhīmasenasya patribhiḥ ||7.114.36||

karṇasya śarajālaughair bhīmasenasya cobhayoḥ |
agnisphuliṅgasaṃsparśair añjogatibhir āhave |
tais taiḥ kanakapuṅkhānāṃ dyaur āsīt saṃvṛtā vrajaiḥ ||7.114.37||

sa bhīmaṃ chādayan bāṇaiḥ sūtaputraḥ pṛthagvidhaiḥ |
upārohad anādṛtya tasya vīryaṃ mahātmanaḥ ||7.114.38||

tayor visṛjatos tatra śarajālāni māriṣa |
vāyubhūtāny adṛśyanta saṃsaktānītaretaram ||7.114.39||

tasmai karṇaḥ śitān bāṇān karmāraparimārjitān |
suvarṇavikṛtān kruddhaḥ prāhiṇod vadhakāṅkṣayā ||7.114.40||

tān antarikṣe viśikhais tridhaikaikam aśātayat |
viśeṣayan sūtaputraṃ bhīmas tiṣṭheti cābravīt ||7.114.41||

punaś cāsṛjad ugrāṇi śaravarṣāṇi pāṇḍavaḥ |
amarṣī balavān kruddho didhakṣann iva pāvakaḥ ||7.114.42||

tasya tāny ādade karṇaḥ sarvāṇy astrāṇy abhītavat |
yudhyataḥ pāṇḍuputrasya sūtaputro 'stramāyayā ||7.114.43||

tasyeṣudhī dhanurjyāṃ ca bāṇaiḥ saṃnataparvabhiḥ |
raśmīn yoktrāṇi cāśvānāṃ karṇo vaikartano 'cchinat ||7.114.44||

athāsyāśvān punar hatvā tribhir vivyādha sārathim |
so 'vaplutya drutaṃ sūto yuyudhānarathaṃ yayau ||7.114.45||

utsmayann iva bhīmasya kruddhaḥ kālānalaprabhaḥ |
dhvajaṃ ciccheda rādheyaḥ patākāś ca nyapātayat ||7.114.46||

sa vidhanvā mahārāja rathaśaktiṃ parāmṛśat |
tām avāsṛjad āvidhya kruddhaḥ karṇarathaṃ prati ||7.114.47||

tām ādhirathir āyastaḥ śaktiṃ hemapariṣkṛtām |
āpatantīṃ maholkābhāṃ ciccheda daśabhiḥ śaraiḥ ||7.114.48||

sāpatad daśadhā rājan nikṛttā karṇasāyakaiḥ |
asyataḥ sūtaputrasya mitrārthe citrayodhinaḥ ||7.114.49||

sa carmādatta kaunteyo jātarūpapariṣkṛtam |
khaḍgaṃ cānyataraprepsur mṛtyor agre jayasya vā |
tad asya sahasā karṇo vyadhamat prahasann iva ||7.114.50||

sa vicarmā mahārāja virathaḥ krodhamūrchitaḥ |
asiṃ prāsṛjad āvidhya tvaran karṇarathaṃ prati ||7.114.51||

sa dhanuḥ sūtaputrasya chittvā jyāṃ ca susaṃśitaḥ |
apatad bhuvi nistriṃśaś cyutaḥ sarpa ivāmbarāt ||7.114.52||

tataḥ prahasyādhirathir anyad ādatta kārmukam |
śatrughnaṃ samare kruddho dṛḍhajyaṃ vegavattaram ||7.114.53||

sa bhīmasenaḥ kupito balavān satyavikramaḥ |
vihāyasaṃ prākramad vai karṇasya vyathayan manaḥ ||7.114.54||

tasya tac caritaṃ dṛṣṭvā saṃgrāme vijayaiṣiṇaḥ |
layam āsthāya rādheyo bhīmasenam avañcayat ||7.114.55||

tam adṛṣṭvā rathopasthe nilīnaṃ vyathitendriyam |
dhvajam asya samāsādya tasthau sa dharaṇītale ||7.114.56||

tad asya kuravaḥ sarve cāraṇāś cābhyapūjayan |
yad iyeṣa rathāt karṇaṃ hantuṃ tārkṣya ivoragam ||7.114.57||

sa chinnadhanvā virathaḥ svadharmam anupālayan |
svarathaṃ pṛṣṭhataḥ kṛtvā yuddhāyaiva vyavasthitaḥ ||7.114.58||

tad vihatyāsya rādheyas tata enaṃ samabhyayāt |
saṃrabdhaḥ pāṇḍavaṃ saṃkhye yuddhāya samupasthitam ||7.114.59||

tau sametau mahāraṅge spardhamānau mahābalau |
jīmūtāv iva gharmānte garjamānau nabhastale ||7.114.60||

tayor āsīt saṃprahāraḥ kruddhayor narasiṃhayoḥ |
amṛṣyamāṇayoḥ saṃkhye devadānavayor iva ||7.114.61||

kṣīṇaśastras tu kaunteyaḥ karṇena samabhidrutaḥ |
dṛṣṭvārjunahatān nāgān patitān parvatopamān |
rathamārgavighātārthaṃ vyāyudhaḥ praviveśa ha ||7.114.62||

hastināṃ vrajam āsādya rathadurgaṃ praviśya ca |
pāṇḍavo jīvitākāṅkṣī rādheyaṃ nābhyahārayat ||7.114.63||

vyavasthānam athākāṅkṣan dhanaṃjayaśarair hatam |
udyamya kuñjaraṃ pārthas tasthau parapuraṃjayaḥ ||7.114.64||

tam asya viśikhaiḥ karṇo vyadhamat kuñjaraṃ punaḥ |
hastyaṅgāny atha karṇāya prāhiṇot pāṇḍavo nadan ||7.114.65||

cakrāṇy aśvāṃs tathā vāhān yad yat paśyati bhūtale |
tat tad ādāya cikṣepa kruddhaḥ karṇāya pāṇḍavaḥ ||7.114.66||

tad asya sarvaṃ ciccheda kṣiptaṃ kṣiptaṃ śitaiḥ śaraiḥ |
vyāyudhaṃ nāvadhīc cainaṃ karṇaḥ kuntyā vacaḥ smaran ||7.114.67||

dhanuṣo 'greṇa taṃ karṇas tv abhidrutya parāmṛśat |
utsmayann iva rādheyo bhīmasenam uvāca ha ||7.114.68||

punaḥ punas tūbaraka mūḍha audariketi ca |
akṛtāstraka mā yotsīr bāla saṃgrāmakātara ||7.114.69||

yatra bhojyaṃ bahuvidhaṃ bhakṣyaṃ peyaṃ ca pāṇḍava |
tatra tvaṃ durmate yogyo na yuddheṣu kathaṃ cana ||7.114.70||

munir bhūtvātha vā bhīma phalān yad dhi sudurmate |
vanāya vraja kaunteya na tvaṃ yuddhaviśāradaḥ ||7.114.71||

phalamūlāśane yuktas tvaṃ tathātithibhojane |
na tvāṃ śastrasamudyoge yogyaṃ manye vṛkodara ||7.114.72||

puṣpamūlaphalāhāro vrateṣu niyameṣu ca |
ucitas tvaṃ vane bhīma na tvaṃ yuddhaviśāradaḥ ||7.114.73||

kva yuddhaṃ kva munitvaṃ ca vanaṃ gaccha vṛkodara |
na tvaṃ yuddhocitas tāta vanavāsaratir bhava ||7.114.74||

sūdān bhṛtyajanān dāsāṃs tvaṃ gṛhe tvarayan bhṛśam |
yogyas tāḍayituṃ krodhād bhojanārthaṃ vṛkodara ||7.114.75||

kaumāre yāni cāpy āsann apriyāṇi viśāṃ pate |
pūrvavṛttāni cāpy enaṃ rūkṣāṇy aśrāvayad bhṛśam ||7.114.76||

athainaṃ tatra saṃlīnam aspṛśad dhanuṣā punaḥ |
prahasaṃś ca punar vākyaṃ bhīmam āha vṛṣas tadā ||7.114.77||

yoddhavyam āviśānyatra na yoddhavyaṃ tu mādṛśaiḥ |
mādṛśair yudhyamānānām etac cānyac ca vidyate ||7.114.78||

gaccha vā yatra tau kṛṣṇau tau tvā rakṣiṣyato raṇe |
gṛhaṃ vā gaccha kaunteya kiṃ te yuddhena bālaka ||7.114.79||

evaṃ taṃ virathaṃ kṛtvā karṇo rājan vyakatthata |
pramukhe vṛṣṇisiṃhasya pārthasya ca mahātmanaḥ ||7.114.80||

tato rājañ śilādhautāñ śarāñ śākhāmṛgadhvajaḥ |
prāhiṇot sūtaputrāya keśavena pracoditaḥ ||7.114.81||

tataḥ pārthabhujotsṛṣṭāḥ śarāḥ kāñcanabhūṣaṇāḥ |
gāṇḍīvaprabhavāḥ karṇaṃ haṃsāḥ krauñcam ivāviśan ||7.114.82||

sa bhujaṃgair ivāyastair gāṇḍīvapreṣitaiḥ śaraiḥ |
bhīmasenād apāsedhat sūtaputraṃ dhanaṃjayaḥ ||7.114.83||

sa chinnadhanvā bhīmena dhanaṃjayaśarāhataḥ |
karṇo bhīmād apāyāsīd rathena mahatā drutam ||7.114.84||

bhīmo 'pi sātyaker vāhaṃ samāruhya nararṣabhaḥ |
anvayād bhrātaraṃ saṃkhye pāṇḍavaṃ savyasācinam ||7.114.85||

tataḥ karṇaṃ samuddiśya tvaramāṇo dhanaṃjayaḥ |
nārācaṃ krodhatāmrākṣaḥ praiṣīn mṛtyum ivāntakaḥ ||7.114.86||

sa garutmān ivākāśe prārthayan bhujagottamam |
nārāco 'bhyapatat karṇaṃ tūrṇaṃ gāṇḍīvacoditaḥ ||7.114.87||

tam antarikṣe nārācaṃ drauṇiś ciccheda patriṇā |
dhanaṃjayabhayāt karṇam ujjihīrṣur mahārathaḥ ||7.114.88||

tato drauṇiṃ catuḥṣaṣṭyā vivyādha kupito 'rjunaḥ |
śilīmukhair mahārāja mā gās tiṣṭheti cābravīt ||7.114.89||

sa tu mattagajākīrṇam anīkaṃ rathasaṃkulam |
tūrṇam abhyāviśad drauṇir dhanaṃjayaśarārditaḥ ||7.114.90||

tataḥ suvarṇapṛṣṭhānāṃ dhanuṣāṃ kūjatāṃ raṇe |
śabdaṃ gāṇḍīvaghoṣeṇa kaunteyo 'bhyabhavad balī ||7.114.91||

dhanaṃjayas tathā yāntaṃ pṛṣṭhato drauṇim abhyayāt |
nātidīrgham ivādhvānaṃ śaraiḥ saṃtrāsayan balam ||7.114.92||

vidārya dehān nārācair naravāraṇavājinām |
kaṅkabarhiṇavāsobhir balaṃ vyadhamad arjunaḥ ||7.114.93||

tad balaṃ bharataśreṣṭha savājidvipamānavam |
pākaśāsanir āyastaḥ pārthaḥ saṃnijaghāna ha ||7.114.94||

I opowiadał Sańdźaja:
1 Wówczas Karna, wielki królu, Bhimę poraziwszy trzema strzałami, uwolnił deszcze strzał rozmaite i liczne.

2 Trafiony, wielki królu, przez Syna Woźnicy Syn Pandu nie zadrżał nawet. Trwał Bhimasena niewzruszony niczym masyw górski gromem trafiony.

3 I Karnę* mosiężną i zaostrzoną strzałą uszatą w ucho trafił Bhimasena w starciu, o Indro wśród królów.

4 Strzała kolczyk wielki z ucha Karny strąciła na ziemię, z wytapianego złota, jaśniejący, wielki królu, tak jakby gwiazdę strąciła z nieba.

5 Wówczas kolejną, niedźwiedzią strzałą poraził Bhima potężnie Syna Woźnicy w sam środek piersi, uśmiechając się lekko, wielkoramienny.

6 Po czym znowu w niego pośpiesznie żelaznych dziesięć strzał Bhima wypuścił, potomku Bharaty, nadciągających po placu z pędem, kostur Jamy przypominających zaiste.

7 Strzały, Bhimy nakazem gnane, w czoło Syna Woźnicy trafiwszy, o czcigodny, niczym węże w kopiec termitów tam się wbiły.

8 Zaś Syn Woźnicy strzałami tkwiącymi w czole przyozdobiony zachwyt budził jak niegdyś, gdy obnosił girlandę z niebieskich lilii wodnych* zaplecioną.

9 A potem gniewny Karna w polu, raniony przez łucznika o pewnej ręce, ruszył z wielkim pędem, Syn Woźnicy rozpędzony, by zabić Bhimasenę.

10 I posłał w niego Karna setkę strzał, królu, piórami sępimi opatrzonych, o potomku Bharaty, rozjuszony, mocarny.

11 A Syn Pandu, bez szacunku żadnego dla niego i walecznością jego w ogóle się nie martwiąc, wypuszczał w bitwie zacinające strzał deszcze.

12 Wówczas Karna gniewny, wielki królu, rozgniewanego Syna Pandu w pierś uderzył zaostrzonymi strzałami, o dręczycielu wrogów.

13 I niczym dwie chmury zalewali się obaj deszczami wzajemnie w tej ofierze wojennej, i uderzeniami karwaszy zaiste dreszcze strachu budzili w sobie nawzajem.

14 I sieciami strzał najróżniejszymi okrywali się w zwarciu, wzajemnie na siebie w walce obaj rozwścieczeni, obaj cios za cios w siebie nawzajem wymierzali.

15 A wreszcie Bhima wielkoramienny, łuk Syna Radhy o wielkim harcie ducha strzaskawszy strzałą ostrą jak brzytwa, upierzoną, w Karnę uderzył.

16 Syn Woźnicy wspaniałomyślny, łuk strzaskany odrzuciwszy, drugi łuk wziął, zabójczo szybki, przeszkody kruszący.

17–18 A widząc zagładę sił zbrojnych Kurów, Sauwirów i przedstawicieli Sindhu oraz ziemię usłaną padłymi wojownikami, zbrojami, proporcami, orężem, i dostrzegając we wszystkich kierunkach ciała bez życia słoni, koni i ludzi, rozgorzał całym sobą płomieniem wściekłości Syn Woźnicy.

19 Zwolniwszy cięciwę wielkiego łuku, złotem udekorowanego, na Bhimę spojrzał Syn Radhy, królu, przerażającym wzrokiem.

20 I rozwścieczony Syn Woźnicy strzałami szyjąc szybko, zajaśniał wtedy niczym w samo południe promieniste słońce, Dnia Twórca, jesienią.

21 Zaprawdę, niczym rozkwitłe promieniami Świetlistego–słońca, królu, jawiło się ciało Syna Adhirathy straszliwe, setką strzał promieniejące.

22 Gdy dwoma rękoma płynnie chwytał i nakładał strzały szybkobieżne, naciągał cięciwę, czy też ją zwalniał, przerwy w tym żadnej na polu bitwy dostrzec się nie dało.

23 Kręgowi płomieni podobny, przerażający krąg jawił się, o wielki królu, łukiem Karny kreślony, na lewo i na prawo pociskami szyjącego.

24 Strzały o złotych lotkach, mocno zaostrzone, wystrzeliwane z łuku Karny przesłaniały, wielki królu, wszystkie strony świata i przyćmiewały blask słońca.

25 I wtedy chmara strzał o złotych lotkach i gładko toczonych drzewcach, z łuku uwalnianych, dała się widzieć na niebie raz za razem.

26 Z broni Syna Adhirathy wykluwające się zaiste strzały, klucz tworząc, królowały, królu, niczym żurawie na niebie.

27 Zakończone piórami sępimi, na kamieniu ostrzone, udekorowane złotem, z impetem potężnym gnające, z rozżarzonymi grotami — wypuszczał Syn Adhirathy strzały.

28 Wzbijane do lotu potęgą jego łuku, złotem udekorowane strzały w nieskończoność sypały się w stronę rydwanu Syna Prythy.

29 Niczym chmary szarańczy jaśniały w przestworzu wysadzane klejnotami pociski tysiącami przez Karnę pociskane.

30 Uwalniane z łuku Syna Adhirathy nadlatywały zaiste strzały niczym jedna długa jawiąca się strzała, o przepotężny.

31 Niczym chmura deszczowa przesłaniająca siklawicami górę, Karna przesłaniał, gniewny, deszczami strzał Bhimę.

32 Tam, potomku Bharaty, na Bhimy potęgę, męstwo i waleczność oraz na jego zdeterminowanie patrzyli twoi synowie razem z wojskiem Kurów.

33 Nawałnicę bowiem strzał szalejącą niczym wzburzone morze lekceważąc zupełnie, Bhima gniewny na Karnę ruszył.

34 Łuk miał Bhima wielki, z grzbietem złotym, panie ludów. Naginając oręż aż do koła pełnego, niczym drugi łuk Śakry, Syn Pandu strzały z niego wyłaniał, napełniając nimi niemal cały nieboskłon.

35 Strzałami ze złotymi lotkami o gładko toczonych drzewcach wyplatał wręcz Bhima na niebie girlandę złotą, zachwyt wzbudzającą.

36 A potem w przestworzu rozwieszone strzał sieci, kawałek po kawałku uderzane pociskami pierzastymi Bhimy, rozpadały się na kawałki.

37 I niebo się zasnuło w tej wojennej ofierze strumieniami sieci strzał, sunących szybko, ogniem iskrzących w nieustannych zderzeniach, kolejnymi i kolejnymi chmarami pocisków o złoconych lotkach ich obu, Karny i Bhimaseny.

38 Syn Woźnicy Bhimę okrywając strzałami różnego rodzaju, zenitu sięgał, bez żadnego uszanowania dla męstwa rywala o wielkim harcie ducha.

39 Gdy tak obaj rozściełali sieci strzał, o czcigodny, unosiły się one wiatronośne, zespolone jedne z drugimi, szybując w powietrzu.

40 Rozwścieczony Karna ku Bhimie ostre strzały przez majstra wykuwane, złotem okładane, posyłał, uśmiercić przeciwnika mając nadzieję.

41 A Bhima swoimi bezpiórymi w locie na trzy części jedną po drugiej strzały Syna Woźnicy rozbijał. I nad rywalem górując, „Stawaj!” zawołał.

42 I znowu wypuszczał okrutne deszcze strzał Syn Pandu, nieubłagany, mocarny, gniewny, pragnący palić niczym ogień.

43 A Karna, Syn Woźnicy, przyjmował wszystkie pociski wojującego Syna Pandu bez lęku, z cudownym kunsztem swojego oręża.

44 I oba kołczany Bhimy, i cięciwę jego łuku, lejce i wiązania jarzma rumaków jego Karna Słoneczny przeciął strzałami o gładko toczonych drzewcach.

45 Potem zaś, konie Bhimie zabiwszy, trzema strzałami uderzył w jego woźnicę. Ten, zanurkowawszy z wozu, szybko ruszył ku rydwanowi Jujudhany.

46 Uśmiechając się szeroko, gniewny, blaskiem porażając niczym ogień Kresu Czasu, Bhimy proporzec ściął Syn Radhy i chorągwie strącił.

47 Pozbawiony łuku Bhima, wielki królu, spisę z rydwanu chwyciwszy*, cisnął nią rozwścieczony, posyłając w stronę rydwanu Karny.

48 A Syn Adhirathy, trud podjąwszy, spisę złotem inskrustowaną, nadlatującą, ognistą niczym wielki meteoryt, ściął dziesięcioma strzałami.

49 I rozpadła się na dziesięć kawałków, królu, pocięta strzałami Karny, Syna Woźnicy, wszechstronnego wojownika, pociskami szyjącego dla sprawy swoich przyjaciół.

50 Tarczę zatem chwycił Syn Kunti, złotem inkrustowaną, i miecz, jedno z dwojga pragnąc na swej drodze napotkać: zwycięstwo albo śmierć. Tarczę Karna błyskawicznie roztrzaskał, uśmiechając się lekko.

51 Pozbawiony tarczy, wielki królu, pozbawiony rydwanu, z gniewu nieprzytomny, miecz Bhima cisnął, przeszywając nim szybko powietrze, w stronę rydwanu Karny.

52 Miecz, bardzo ostry, łuk Syna Woźnicy przeciąwszy i cięciwę, spadł na ziemię bezlitosny, niczym wąż spadły z niebios.

53 Zaśmiawszy się na to, rozjuszony Syn Adhirathy drugi wziął łuk, zabójczy dla nieprzyjaciół w polu, o solidnej cięciwie i najwyższym pędzie.

54 A Bhimasena rozwścieczony, mocarny, prawdziwie mężny*, w powietrze się wybił zaiste, w dygot serce Karny wprawiając.

55 Widząc wyczyn Bhimaseny, na polu bitwy pragnącego zwyciężyć, przykucnął Syn Radhy, przed Synem Kunti się ukrywając.

56 Nie widząc Karny na rydwanie, który przykucnał, od zmysłów odchodząc, jego proporzec dosięgłszy, wylądował Bhima na powierzchni ziemi.

57 A wojowie Kurów wszyscy i ćaranowie wysławiać go jęli, że chciał Karnę zabić, z rydwanu porywając, niczym Tarkszja* węża.

58 Z potrzaskanym łukiem, rydwanu pozbawiony, poczuciu własnych powinności hołdując, za plecami swój rydwan pozostawiwszy, do walki w rzeczy samej stanął Bhima przygotowany.

59 Ukrycie porzuciwszy, ruszył wówczas na niego w ataku Syn Radhy, rozsierdzony — na Syna Pandu na placu do walki przygotowanego.

60 I starli się ci dwaj na tej wielkiej scenie*, zmagający się dwaj wspaniali mocarze, niczym dwie chmury na firmamencie grzmiącymi dudnięciami koniec pory suchej zapowiadające.

61 Wymiana ciosów tych dwóch rozwścieczonych mężów–lwów, nieubłaganych dla siebie wzajemnie, walkę bogów z danawami przypominała.

62 Ale zaatakowany przez Karnę Syn Kunti, z wyczerpanym już uzbrojeniem, bezbronny, widząc słonie powalone górom podobne, ubite wcześniej przez Ardźunę, ruszył między nie, by zablokować drogę rydwanowi Karny.

63 Gdy dotarł do stada padłych słoni i zagłębił się w twierdzę zaiste niedostępną dla rydwanów, Syn Pandu, pragnąc życie zachować, Syna Radhy nie atakował.

64 A spodziewając się nieprzejednanej wytrwałości Karny, podniósłszy słonia wielkiego, strzałami Zdobywcy Bogactw zabitego, Syn Prythy stanął wyprostowany, zdobywca miast nieprzyjaciół.

65 Trupa słonia na kawałki zaraz rozniósł Karna pociskami bezpiórymi, więc szczątki zwierzęcia w stronę Karny cisnął Syn Pandu, rycząc wniebogłosy.

66 Koła, konie, także rumaki, co tylko zobaczył na powierzchni ziemi, to chwytał i ciskał w Karnę, rozwścieczony Syn Pandu.

67 Wszystko to Karna ścinał, raz za razem, szyjąc ostrymi strzałami, ale bezbronnego nie zabijał, pamiętając o słowach Kunti*.

68 Zbliżywszy się, Karna czubkiem łuku go szturchnął i z uśmiechem szerokim Syn Radhy tak do Bhimaseny przemówił.

69 „Wałach!”, „Ciemniak!”, „Żarłok!” — powtórzył kilka razy. „Niewyszkolony w orężu żółtodziób! Nie marz o walce ze mną, dzieciaku, strachem przed starciem przejęty!

70 Gdzie jedzenia jest mnóstwo, do żarcia i do picia, Synu Pandu, tam się nadajesz, wolny od pomyślunku! W żadnym razie nie zdolnyś do walki!

71 Albo też, ascetą zostawszy, Bhimo, owoce jedz, głuptaku! Do lasu ruszaj, Synu Kunti! Nie masz wszak żadnych zdolności do walki!

72 Zdatnyś do ssania owoców i korzonków, takoż być może do gości karmienia. Nie sądzę, byś był zdolny do władania orężem, Wilczobrzuchu.

73 Posilając się kwiatami, korzonkami, owocami, do postów i wyrzeczeń się nadajesz w lesie, Bhimo! Nie masz ty żadnych zdolności do walki.

74 Gdzie walka, a gdzie asceza? Do lasu więc idź, Wilczobrzuchu! Nie jesteś zdatny do walki, mój drogi, bądź sobie mieszkańcem lasu!

75 Bić bowiem to tyś zdolny najwyżej w gniewie kucharzy, sługi czy ludzi niewolnych w domu twoim, gdy ich popędzasz, żeby jedzenie dostać, Wilczobrzuchu”.

76 I o nieprzyjemnościach też z dzieciństwa, o panie ludów, i przykrych zdarzeniach z przeszłości kazał Bhimie słuchać Karna natrętnie i długo.

77 Wreszcie znowu dźgnął łukiem skrywającego się Bhimę i, śmiejąc się, ponownie ozwał się do niego Wrysza* w te słowa:

78 „Jeśli walczyć tobie trzeba, udaj się gdzie indziej! Nie powinieneś walczyć z podobnymi do mnie. Walczących z podobnymi do mnie to właśnie i nie tylko spotyka!

79 Albo jedź tam, gdzie obaj Ciemnolicy* będą cię chronić w polu. Albo do domu jedź, Synu Kunti, co ci po wojnie, dzieciaku!”.

80 W ten sposób, pozbawiwszy Bhimę rydwanu, królu, drwił z niego Karna na oczach Lwa z rodu Wrysznich* i Syna Prythy*, o wielkim harcie ducha.

81 A wtedy, królu, wojownik z małpą na proporcu* strzały na kamieniu ostrzone posłał w Syna Woźnicy, ponaglany przez Bujnowłosego–Krysznę.

82 Wówczas wystrzelone ramieniem Syna Prythy* strzały zdobione, z Gandiwy zrodzone, weszły w Karnę niczym żurawie w przełęcz Krauńca*.

83 I tak Zdobywca Bogactw, niczym wężami rozdrażnionymi, strzałami wysłanymi z Gandiwy odpędził od Bhimaseny Syna Woźnicy.

84 Z roztrzaskaną przez Bhimę zbroją*, rażony strzałami Zdobywcy Bogactw, Karna oddalił się zaraz od Bhimy wielkim rydwanem.

85 A Bhima też, na pojazd Satjakiego wsiadłszy, buhaj wśród ludzi, podążył na placu boju do brata, Syna Pandu — Leworęcznego.

86 Wówczas w Karnę wycelowawszy, pędzący Zdobywca Bogactw, o oczach czerwonych od gniewu, żelazną mu posłał strzałę, niczym Śmierć–Kres.

87 Żelazna strzała, z Gandiwy posłana, nadlatywała na Karnę z impetem niczym Garuda w przestworzu żądny śmierci największego z węży.

88 Tę strzałę żelazną przeciął w locie pociskiem Syn Drony*, rydwannik wspaniały, pragnąc uchronić Karnę przed zagrożeniem ze strony Zdobywcy Bogactw.

89 Wówczas w Syna Drony sześćdziesięcioma czterema o kamiennych grotach poszył wściekły Ardźuna, o wielki królu, i zawołał „Stawaj! Nie uciekaj!”.

90 Ale Syn Drony, rażony strzałami Zdobywcy Bogactw, szybko wjechał w gęstą od słoni w amoku, przepełnioną rydwanami armię.

91 Wówczas dźwięk łuków o złotych grzbietach drżących na polu bitwy grzmotem swej Gandiwy Syn Kunti zagłuszył, mocarny.

92 I ruszył Zdobywca Bogactw śladem odjeżdżającego Syna Drony, nie oddalając się nadto od niego, po drodze wojska w dygot strzałami wprawiając.

93 Rozdzierając żelaznymi strzałami, odzianymi w pióra czapli i pawia, ciała ludzi, wierzchowców, słoni, rozpraszał twoje wojska Ardźuna.

94 Siły twoje, o najlepszy z Bharatów, wraz z końmi, słoniami i ludźmi, potomek Poskromiciela Paki*, rozdrażniony Syn Prythy, rozbijał zupełnie zaiste.