Autorzy
Opracowali (indika 2024):
(tłumaczenie)
Monika Nowakowska
(komitet redakcyjny)
Andrzej Babkiewicz, Joanna Jurewicz, Monika Nowakowska,
Sven Sellmer, Przemysław Szczurek, Anna Trynkowska
(redakcja techniczna)
Karina Babkiewicz
(przygotowanie tekstu, skład, zamieszczenie na stronie)
Sven Sellmer i Andrzej Babkiewicz
Tłumaczenie finansowane w ramach programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego
pod nazwą „Narodowy Program Rozwoju Humanistyki”
w latach 2017–2023, numer projektu 0357/NPRH5/H22/84/2017.
महाभारत
Mahābhārata
7. Księga Drony (Droṇaparvan)
***
7.77-121 Śmierć Dźajadrathy (jayadratha-vadha) /
Czternasty dzień bitwy
7.80. Katalog proporców
Streszczenie rozdziału:
dhṛtarāṣṭra uvāca
dhvajān bahuvidhākārān bhrājamānān atiśriyā |
pārthānāṃ māmakānāṃ ca tān mamācakṣva saṃjaya ||7.80.1||
saṃjaya uvāca
dhvajān bahuvidhākārāñ śṛṇu teṣāṃ mahātmanām |
rūpato varṇataś caiva nāmataś ca nibodha me ||7.80.2||
teṣāṃ tu rathamuhyānāṃ ratheṣu vividhā dhvajāḥ |
pratyadṛśyanta rājendra jvalitā iva pāvakāḥ ||7.80.3||
kāñcanāḥ kāñcanāpīḍāḥ kāñcanasragalaṃkṛtāḥ |
kāñcanānīva śṛṅgāṇi kāñcanasya mahāgireḥ ||7.80.4||
te dhvajāḥ saṃvṛtās teṣāṃ patākābhiḥ samantataḥ |
nānāvarṇavirāgābhir vibabhuḥ sarvato vṛtāḥ ||7.80.5||
patākāś ca tatas tās tu śvasanena samīritāḥ |
nṛtyamānāḥ vyadṛśyanta raṅgamadhye vilāsikāḥ ||7.80.6||
indrāyudhasavarṇābhāḥ patākā bharatarṣabha |
dodhūyamānā rathināṃ śobhayanti mahārathān ||7.80.7||
siṃhalāṅgūlam ugrāsyaṃ dhajaṃ vānaralakṣaṇam |
dhanaṃjayasya saṃgrāme pratyapaśyāma bhairavam ||7.80.8||
sa vānaravaro rājan patākābhir alaṃkṛtaḥ |
trāsayām āsa tat sainyaṃ dhvajo gāṇḍīvadhanvanaḥ ||7.80.9||
tathaiva siṃhalāṅgūlaṃ droṇaputrasya bhārata |
dhvajāgraṃ samapaśyāma bālasūryasamaprabham ||7.80.10||
kāñcanaṃ pavanoddhūtaṃ śakradhvajasamaprabham |
nandanaṃ kauravendrāṇāṃ drauṇer lakṣaṇam ucchritam ||7.80.11||
hastikakṣyā punar haimī babhūvādhirather dhvaje |
āhave khaṃ mahārāja dadṛśe pūrayann iva ||7.80.12||
patākī kāñcanasragvī dhvajaḥ karṇasya saṃyuge |
nṛtyatīva rathopasthe śvasanena samīritaḥ ||7.80.13||
ācāryasya ca pāṇḍūnāṃ brāhmaṇasya yaśasvinaḥ |
govṛṣo gautamasyāsīt kṛpasya supariṣkṛtaḥ ||7.80.14||
sa tena bhrājate rājan govṛṣeṇa mahārathaḥ |
tripuraghnaratho yadvad govṛṣeṇa virājate ||7.80.15||
mayūro vṛṣasenasya kāñcano maṇiratnavān |
vyāhariṣyann ivātiṣṭhat senāgram api śobhayan ||7.80.16||
tena tasya ratho bhāti mayūreṇa mahātmanaḥ |
yathā skandasya rājendra mayūreṇa virājatā ||7.80.17||
madrarājasya śalyasya dhvajāgre 'gniśikhām iva |
sauvarṇīṃ pratipaśyāma sītām apratimāṃ śubhām ||7.80.18||
sā sītā bhrājate tasya ratham āsthāya māriṣa |
sarvabījavirūḍheva yathā sītā śriyā vṛtā ||7.80.19||
varāhaḥ sindhurājasya rājato 'bhivirājate |
dhvajāgre 'lohitārkābho hemajālapariṣkṛtaḥ ||7.80.20||
śuśubhe ketunā tena rājatena jayadrathaḥ |
yathā devāsure yuddhe purā pūṣā sma śobhate ||7.80.21||
saumadatteḥ punar yūpo yajñaśīlasya dhīmataḥ |
dhvajaḥ sūrya ivābhāti somaś cātra pradṛśyate ||7.80.22||
sa yūpaḥ kāñcano rājan saumadatter virājate |
rājasūye makhaśreṣṭhe yathā yūpaḥ samucchritaḥ ||7.80.23||
śalasya tu mahārāja rājato dvirado mahān |
ketuḥ kāñcanacitrāṅgair mayūrair upaśobhitaḥ ||7.80.24||
sa ketuḥ śobhayām āsa sainyaṃ te bharatarṣabha |
yathā śveto mahānāgo devarājacamūṃ tathā ||7.80.25||
nāgo maṇimayo rājño dhvajaḥ kanakasaṃvṛtaḥ |
kiṅkiṇīśatasaṃhrādo bhrājaṃś citre rathottame ||7.80.26||
vyabhrājata bhṛśaṃ rājan putras tava viśāṃ pate |
dhvajena mahatā saṃkhye kurūṇām ṛṣabhas tadā ||7.80.27||
navaite tava vāhinyām ucchritāḥ paramadhvajāḥ |
vyadīpayaṃs te pṛtanāṃ yugāntādityasaṃnibhāḥ ||7.80.28||
daśamas tv arjunasyāsīd eka eva mahākapiḥ |
adīpyatārjuno yena himavān iva vahninā ||7.80.29||
tataś citrāṇi śubhrāṇi sumahānti mahārathāḥ |
kārmukāṇy ādadus tūrṇam arjunārthe paraṃtapāḥ ||7.80.30||
tathaiva dhanur āyacchat pārthaḥ śatruvināśanaḥ |
gāṇḍīvaṃ divyakarmā tad rājan durmantrite tava ||7.80.31||
tavāparādhād dhi narā nihatā bahudhā yudhi |
nānādigbhyaḥ samāhūtāḥ sahayāḥ sarathadvipāḥ ||7.80.32||
teṣām āsīd vyatikṣepo garjatām itaretaram |
duryodhanamukhānāṃ ca pāṇḍūnām ṛṣabhasya ca ||7.80.33||
tatrādbhutaṃ paraṃ cakre kaunteyaḥ kṛṣṇasārathiḥ |
yad eko bahubhiḥ sārdhaṃ samāgacchad abhītavat ||7.80.34||
aśobhata mahābāhur gāṇḍīvaṃ vikṣipan dhanuḥ |
jigīṣus tān naravyāghrāñ jighāṃsuś ca jayadratham ||7.80.35||
tatrārjuno mahārāja śarair muktaiḥ sahasraśaḥ |
adṛśyān akarod yodhāṃs tāvakāñ śatrutāpanaḥ ||7.80.36||
tatas te 'pi naravyāghrāḥ pārthaṃ sarve mahārathāḥ |
adṛśyaṃ samare cakruḥ sāyakaughaiḥ samantataḥ ||7.80.37||
saṃvṛte narasiṃhais taiḥ kurūṇām ṛṣabhe 'rjune |
mahān āsīt samuddhūtas tasya sainyasya nisvanaḥ ||7.80.38||
I rzekł Dhrytarasztra:
1 Jak wyglądały Gandiwy* z godłem najmocarniejszej z małp, o królu, chorągwiami ustrojony, w dygot wprawiał twoją armię.
10 Takoż lwim chwostem zwieńczony, potomku Bharaty, proporzec Syna Drony jawił nam się niczym oślepiające wschodzące słońce.
11 Złocisty, łopoczący na wietrze, przypominający blaskiem grom Śakry* entuzjazm budził wśród władców Kaurawów proporzec Syna Drony z godłem wzwiedzionym.
12 Z kolei popręg słoniowy złoty górował na proporcu Syna Adhirathy* na polu bitwy nieboskłon cały wypełniał, o wielki królu.
13 Z łomoczącą od podmuchów wiatru chorągwią i złotymi girlandami proporzec Karny w walce tańczył niemal nad siedziskiem rydwanu.
14 A nauczyciel Pandawów, bramin, sławą cieszący się Krypa Syn Gotamy miał za godło byka–buhaja, pięknie przystrojone.
15 Ów rydwan wspaniały jaśniał z buhajem w godle majestatycznie, o królu, niczym roztaczający wokół splendor rydwan z buhajem Niszczyciela Trzech Skandy*, o przywódco królów, z pawiem w pełnej krasie królującym.
18 Na szczycie proporca Śalji, Władcy Madrów, niczym pióropusz ognia złoty Syna* mądrego, częstym składaniem ofiar zajętego, proporzec w postaci ofiarnego 24 Śali* zaś, o wielki królu, srebrny słoń wielki był godłem, udekorowany pawiami cudownie pięknymi ze złota.
25 To godło uświetniało twoją armię, o byku wśród Bharatów, tak jak biały potężny słoń armię króla bogów*.
26 Proporzec Księcia* ze słoniem inkrustowanym klejnotami, obłożony złotem i dźwięczący setką dzwoneczków jaśniał na najświetniejszym z rydwanów.
27 Blask toczył wokół potężny, królu, syn twój, opiekunie ludów, z proporcem wielkim w bitwie, buhaj wśród Kurów.
28 Dziewięć tych najwspanialszych proporców wśród twojej dywizji wzniesionych, o blasku równym słońcu u kresu świata, rozświetlało całą Ofiar* Himawanta*.
30 A potem za swoje świetne, błyszczące, bardzo potężne łuki chwycili szybko ci wspaniali rydwannicy, wrogów dręczyciele, by odeprzeć Ardźunę.
31 Takoż i Syn Prythy, cudów dokonujący, przeciwników unicestwiający, łuk swój — Gandiwę naciągnął. A to dlatego, że za złym poszedłeś podszeptem*.
32 Z twojej przewiny bowiem mężczyźni ginęli teraz licznie w walce, z wielu stron świata zwołani, z końmi, słoniami i rydwanami.
33 I rywalizacja wybuchła między nimi, ryczącymi na siebie nawzajem — między tymi z Durjodhaną na czele a tymi z buhajem* spośród synów Pandu.
34 Tamże czynu niebywałego ogromnie dokonał Syn Kunti*, z Ciemnolicym–Kryszną jako woźnicą, kiedy sam jeden z niepoliczonymi się zmierzył, strachu zupełnie pozbawiony.
35 Jaśniał wspaniale wielkoramienny, łuk Gandiwę naciągając, pragnąc pokonać tych tygrysów wśród ludzi i pragnąc zabić Dźajadrathę.
36 Tamże Ardźuna, wielki królu, pogromca wrogów, strzałami wypuszczonymi tysiącami uczynił niewidzialnymi twoich wojowników.
37 Wówczas oni też wszyscy, tygrysy wśród ludzi na wspaniałych rydwanach, Syna Prythy niewidzialnym na placu bitwy uczynili strumieniami pocisków zewsząd słanymi.
38 Kiedy buhaj Ardźuna przesłonięty został przez te lwy wśród ludzi, potomków Kuru, ryk się rozległ potężnie grzmiący wśród wojska.