Autorzy

Opracowali (indika 2024):
(tłumaczenie)

Monika Nowakowska
(komitet redakcyjny)
Andrzej Babkiewicz, Joanna Jurewicz, Monika Nowakowska,
Sven Sellmer, Przemysław Szczurek, Anna Trynkowska
(redakcja techniczna)
Karina Babkiewicz
(przygotowanie tekstu, skład, zamieszczenie na stronie)
Sven Sellmer i Andrzej Babkiewicz

Tłumaczenie finansowane w ramach programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego
pod nazwą „Narodowy Program Rozwoju Humanistyki”
w latach 2017–2023, numer projektu 0357/NPRH5/H22/84/2017.

महाभारत

Mahābhārata

7. Księga Drony (Droṇaparvan)

***

7.77-121 Śmierć Dźajadrathy (jayadratha-vadha) /
Czternasty dzień bitwy

7.101. Śmiercionośny Drona

Streszczenie rozdziału:

saṃjaya uvāca
aparāhṇe mahārāja saṃgrāmaḥ samapadyata |
parjanyasamanirghoṣaḥ punar droṇasya somakaiḥ ||7.101.1||

śoṇāśvaṃ ratham āsthāya naravīraḥ samāhitaḥ |
samare 'bhyadravat pāṇḍūñ javam āsthāya madhyamam ||7.101.2||

tava priyahite yukto maheṣvāso mahābalaḥ |
citrapuṅkhaiḥ śitair bāṇaiḥ kalaśottamasaṃbhavaḥ ||7.101.3||

varān varān hi yodhānāṃ vicinvann iva bhārata |
akrīḍata raṇe rājan bhāradvājaḥ pratāpavān ||7.101.4||

tam abhyayād bṛhatkṣatraḥ kekayānāṃ mahārathaḥ |
bhrātṝṇāṃ vīrapañcānāṃ jyeṣṭhaḥ samarakarkaśaḥ ||7.101.5||

vimuñcan viśikhāṃs tīkṣṇān ācāryaṃ chādayan bhṛśam |
mahāmegho yathā varṣaṃ vimuñcan gandhamādane ||7.101.6||

tasya droṇo mahārāja svarṇapuṅkhāñ śilāśitān |
preṣayām āsa saṃkruddhaḥ sāyakān daśa sapta ca ||7.101.7||

tāṃs tu droṇadhanurmuktān ghorān āśīviṣopamān |
ekaikaṃ daśabhir bāṇair yudhi ciccheda hṛṣṭavat ||7.101.8||

tasya tal lāghavaṃ dṛṣṭvā prahasan dvijasattamaḥ |
preṣayām āsa viśikhān aṣṭau saṃnataparvaṇaḥ ||7.101.9||

tān dṛṣṭvā patataḥ śīghraṃ droṇacāpacyutāñ śarān |
avārayac charair eva tāvadbhir niśitair dṛḍhaiḥ ||7.101.10||

tato 'bhavan mahārāja tava sainyasya vismayaḥ |
bṛhatkṣatreṇa tat karma kṛtaṃ dṛṣṭvā suduṣkaram ||7.101.11||

tato droṇo mahārāja kekayaṃ vai viśeṣayan |
prāduścakre raṇe divyaṃ brāhmam astraṃ mahātapāḥ ||7.101.12||

tad asya rājan kaikeyaḥ pratyavārayad acyutaḥ |
brāhmeṇaiva mahābāhur āhave samudīritam ||7.101.13||

pratihanya tad astraṃ tu bhāradvājasya saṃyuge |
vivyādha brāhmaṇaṃ ṣaṣṭyā svarṇapuṅkhaiḥ śilāśitaiḥ ||7.101.14||

taṃ droṇo dvipadāṃ śreṣṭho nārācena samarpayat |
sa tasya kavacaṃ bhittvā prāviśad dharaṇītalam ||7.101.15||

kṛṣṇasarpo yathā mukto valmīkaṃ nṛpasattama |
tathābhyagān mahīṃ bāṇo bhittvā kaikeyam āhave ||7.101.16||

so 'tividdho mahārāja droṇenāstravidā bhṛśam |
krodhena mahatāviṣṭo vyāvṛtya nayane śubhe ||7.101.17||

droṇaṃ vivyādha saptatyā svarṇapuṅkhaiḥ śilāśitaiḥ |
sārathiṃ cāsya bhallena bāhvor urasi cārpayat ||7.101.18||

droṇas tu bahudhā viddho bṛhatkṣatreṇa māriṣa |
asṛjad viśikhāṃs tīkṣṇān kekayasya rathaṃ prati ||7.101.19||

vyākulīkṛtya taṃ droṇo bṛhatkṣatraṃ mahāratham |
vyasṛjat sāyakaṃ tīkṣṇaṃ kekayaṃ prati bhārata ||7.101.20||

sa gāḍhaviddhas tenāśu mahārāja stanāntare |
rathāt puruṣaśārdūlaḥ saṃbhinnahṛdayo 'patat ||7.101.21||

bṛhatkṣatre hate rājan kekayānāṃ mahārathe |
śaiśupāliḥ susaṃkruddho yantāram idam abravīt ||7.101.22||

sārathe yāhi yatraiṣa droṇas tiṣṭhati daṃśitaḥ |
vinighnan kekayān sarvān pāñcālānāṃ ca vāhinīm ||7.101.23||

tasya tad vacanaṃ śrutvā sārathī rathināṃ varam |
droṇāya prāpayām āsa kāmbojair javanair hayaiḥ ||7.101.24||

dhṛṣṭaketuś ca cedīnām ṛṣabho 'tibaloditaḥ |
sahasā prāpatad droṇaṃ pataṃga iva pāvakam ||7.101.25||

so 'bhyavidhyat tato droṇaṃ ṣaṣṭyā sāśvarathadhvajam |
punaś cānyaiḥ śarais tīkṣṇaiḥ suptaṃ vyāghraṃ tudann iva ||7.101.26||

tasya droṇo dhanurmadhye kṣurapreṇa śitena ha |
ciccheda rājño balino yatamānasya saṃyuge ||7.101.27||

athānyad dhanur ādāya śaiśupālir mahārathaḥ |
vivyādha sāyakair droṇaṃ punaḥ suniśitair dṛḍhaiḥ ||7.101.28||

tasya droṇo hayān hatvā sārathiṃ ca mahābalaḥ |
athainaṃ pañcaviṃśatyā sāyakānāṃ samārpayat ||7.101.29||

viratho vidhanuṣkaś ca cedirājo 'pi saṃyuge |
gadāṃ cikṣepa saṃkruddho bhāradvājarathaṃ prati ||7.101.30||

tām āpatantīṃ sahasā ghorarūpāṃ bhayāvahām |
aśmasāramayīṃ gurvīṃ tapanīyavibhūṣitām |
śarair anekasāhasrair bhāradvājo nyapātayat ||7.101.31||

sā papāta gadā bhūmau bhāradvājena sāditā |
raktamālyāmbaradharā tāreva nabhasas talāt ||7.101.32||

gadāṃ vinihatāṃ dṛṣṭvā dhṛṣṭaketur amarṣaṇaḥ |
tomaraṃ vyasṛjat tūrṇaṃ śaktiṃ ca kanakojjvalām ||7.101.33||

tomaraṃ tu tribhir bāṇair droṇaś chittvā mahāmṛdhe |
śaktiṃ ciccheda sahasā kṛtahasto mahābalaḥ ||7.101.34||

tato 'sya viśikhaṃ tīkṣṇaṃ vadhārthaṃ vadhakāṅkṣiṇaḥ |
preṣayām āsa samare bhāradvājaḥ pratāpavān ||7.101.35||

sa tasya kavacaṃ bhittvā hṛdayaṃ cāmitaujasaḥ |
abhyagād dharaṇīṃ bāṇo haṃsaḥ padmasaro yathā ||7.101.36||

pataṃgaṃ hi grasec cāṣo yathā rājan bubhukṣitaḥ |
tathā droṇo 'grasac chūro dhṛṣṭaketuṃ mahāmṛdhe ||7.101.37||

nihate cedirāje tu tat khaṇḍaṃ pitryam āviśat |
amarṣavaśam āpannaḥ putro 'sya paramāstravit ||7.101.38||

tam api prahasan droṇaḥ śarair ninye yamakṣayam |
mahāvyāghro mahāraṇye mṛgaśāvaṃ yathā balī ||7.101.39||

teṣu prakṣīyamāṇeṣu pāṇḍaveyeṣu bhārata |
jarāsaṃdhasuto vīraḥ svayaṃ droṇam upādravat ||7.101.40||

sa tu droṇaṃ mahārāja chādayan sāyakaiḥ śitaiḥ |
adṛśyam akarot tūrṇaṃ jalado bhāskaraṃ yathā ||7.101.41||

tasya tal lāghavaṃ dṛṣṭvā droṇaḥ kṣatriyamardanaḥ |
vyasṛjat sāyakāṃs tūrṇaṃ śataśo 'tha sahasraśaḥ ||7.101.42||

chādayitvā raṇe droṇo rathasthaṃ rathināṃ varam |
jārāsaṃdhim atho jaghne miṣatāṃ sarvadhanvinām ||7.101.43||

yo yaḥ sma līyate droṇaṃ taṃ taṃ droṇo 'ntakopamaḥ |
ādatta sarvabhūtāni prāpte kāle yathāntakaḥ ||7.101.44||

tato droṇo maheṣvāso nāma viśrāvya saṃyuge |
śarair anekasāhasraiḥ pāṇḍaveyān vyamohayat ||7.101.45||

tato droṇāṅkitā bāṇāḥ svarṇapuṅkhāḥ śilāśitāḥ |
narān nāgān hayāṃś caiva nijaghnuḥ sarvato raṇe ||7.101.46||

te vadhyamānā droṇena śakreṇeva mahāsurāḥ |
samakampanta pāñcālā gāvaḥ śītārditā iva ||7.101.47||

tato niṣṭānako ghoraḥ pāṇḍavānām ajāyata |
droṇena vadhyamāneṣu sainyeṣu bharatarṣabha ||7.101.48||

mohitāḥ śaravarṣeṇa bhāradvājasya saṃyuge |
ūrugrāhagṛhītā hi pāñcālānāṃ mahārathāḥ ||7.101.49||

cedayaś ca mahārāja sṛñjayāḥ somakās tathā |
abhyadravanta saṃhṛṣṭā bhāradvājaṃ yuyutsayā ||7.101.50||

hata droṇaṃ hata droṇam iti te droṇam abhyayuḥ |
yatantaḥ puruṣavyāghrāḥ sarvaśaktyā mahādyutim |
ninīṣanto raṇe droṇaṃ yamasya sadanaṃ prati ||7.101.51||

yatamānāṃs tu tān vīrān bhāradvājaḥ śilīmukhaiḥ |
yamāya preṣayām āsa cedimukhyān viśeṣataḥ ||7.101.52||

teṣu prakṣīyamāṇeṣu cedimukhyeṣu bhārata |
pāñcālāḥ samakampanta droṇasāyakapīḍitāḥ ||7.101.53||

prākrośan bhīmasenaṃ te dhṛṣṭadyumnarathaṃ prati |
dṛṣṭvā droṇasya karmāṇi tathārūpāṇi māriṣa ||7.101.54||

brāhmaṇena tapo nūnaṃ caritaṃ duścaraṃ mahat |
tathā hi yudhi vikrānto dahati kṣatriyarṣabhān ||7.101.55||

dharmo yuddhaṃ kṣatriyasya brāhmaṇasya paraṃ tapaḥ |
tapasvī kṛtavidyaś ca prekṣitenāpi nirdahet ||7.101.56||

droṇāstram agnisaṃsparśaṃ praviṣṭāḥ kṣatriyarṣabhāḥ |
bahavo dustaraṃ ghoraṃ yatrādahyanta bhārata ||7.101.57||

yathābalaṃ yathotsāhaṃ yathāsattvaṃ mahādyutiḥ |
mohayan sarvabhūtāni droṇo hanti balāni naḥ ||7.101.58||

teṣāṃ tad vacanaṃ śrutvā kṣatradharmā vyavasthitaḥ |
ardhacandreṇa ciccheda droṇasya saśaraṃ dhanuḥ ||7.101.59||

sa saṃrabdhataro bhūtvā droṇaḥ kṣatriyamardanaḥ |
anyat kārmukam ādāya bhāsvaraṃ vegavattaram ||7.101.60||

tatrādhāya śaraṃ tīkṣṇaṃ bhāraghnaṃ vimalaṃ dṛḍham |
ākarṇapūrṇam ācāryo balavān abhyavāsṛjat ||7.101.61||

sa hatvā kṣatradharmāṇaṃ jagāma dharaṇītalam |
sa bhinnahṛdayo vāhād apatan medinītale ||7.101.62||

tataḥ sainyāny akampanta dhṛṣṭadyumnasute hate |
atha droṇaṃ samārohac cekitāno mahārathaḥ ||7.101.63||

sa droṇaṃ daśabhir bāṇaiḥ pratyavidhyat stanāntare |
caturbhiḥ sārathiṃ cāsya caturbhiś caturo hayān ||7.101.64||

tasyācāryaḥ ṣoḍaśabhir avidhyad dakṣiṇaṃ bhujam |
dhvajaṃ ṣoḍaśabhir bāṇair yantāraṃ cāsya saptabhiḥ ||7.101.65||

tasya sūte hate te 'śvā ratham ādāya vidrutāḥ |
samare śarasaṃvītā bhāradvājena māriṣa ||7.101.66||

cekitānarathaṃ dṛṣṭvā vidrutaṃ hatasārathim |
pāñcālān pāṇḍavāṃś caiva mahad bhayam athāviśat ||7.101.67||

tān sametān raṇe śūrāṃś cedipāñcālasṛñjayān |
samantād drāvayan droṇo bahv aśobhata māriṣa ||7.101.68||

ākarṇapalitaḥ śyāmo vayasāśītikāt paraḥ |
raṇe paryacarad droṇo vṛddhaḥ ṣoḍaśavarṣavat ||7.101.69||

atha droṇaṃ mahārāja vicarantam abhītavat |
vajrahastam amanyanta śatravaḥ śatrusūdanam ||7.101.70||

tato 'bravīn mahārāja drupado buddhimān nṛpa |
lubdho 'yaṃ kṣatriyān hanti vyāghraḥ kṣudramṛgān iva ||7.101.71||

kṛcchrān duryodhano lokān pāpaḥ prāpsyati durmatiḥ |
yasya lobhād vinihatāḥ samare kṣatriyarṣabhāḥ ||7.101.72||

śataśaḥ śerate bhūmau nikṛttā govṛṣā iva |
rudhireṇa parītāṅgāḥ śvasṛgālādanīkṛtāḥ ||7.101.73||

evam uktvā mahārāja drupado 'kṣauhiṇīpatiḥ |
puraskṛtya raṇe pārthān droṇam abhyadravad drutam ||7.101.74||

I opowiadał Sańdźaja:
1 Po południu, o wielki królu, doszło ponownie do zwarcia Drony z Somakami, dudniącego gromko jak przy natarciu na siebie chmur burzowych.

2 Zająwszy miejsce na rydwanie z końmi o rdzawym umaszczeniu*, najlepszy z ludzi, skupiony w pełni na synach Pandu, ruszył na plac boju, tempo obierając umiarkowane.

3–4 Przygotowany do walki o to, co tobie drogie, wielki łucznik mocarny, zrodzony z najlepszego z naczyń*, różnorodnie upierzonymi ostrymi strzałami wybornych zaprawdę wojowników ścinał na polu bitwy po kolei, o potomku Bharaty, jakby się bawił, królu — Syn Bharadwadźi, potęgą rozżarzony.

5 Ruszył na niego Bryhatkszatra, wspaniały rydwannik Kekajów, spośród pięciu braci — pięciu herosów najstarszy, w starciu wojennym przykry.

6 Wypuszczając w Nauczyciela ostre strzały bezpióre, przykrył go gęstą ich zasłoną, tak jak wielka chmura, deszcz wypuszczająca, górę Gandhamadanę* przykrywa.

7 W tegoż rozgniewany Drona, wielki królu, szył dziesięcioma strzałami ze złotymi lotkami, na kamieniu ostrzonymi; i siedmioma znowuż.

8 Ale wystrzelone z łuku Drony pociski straszliwe, wężom jadowitym podobne, jeden po drugim dziesięcioma strzałami ściął radośnie pobudzony w walce Bryhatkszatra.

9 Widząc tę jego ręki zwinność, uśmiechnąwszy się, najlepszy z podwójnie urodzonych osiem bezpiórych strzał wystrzelił, o gładkich drzewcach.

10 Zobaczywszy nadlatujące szybko pociski, wystrzelone z łuku Drony, sparował je Kekaja strzałami tak samo licznymi, ostrymi, nieomylnymi.

11 I popadło wówczas, wielki królu, twoje wojsko w zadziwienie ogromne, widząc ten wyczyn niewykonalny przez Bryhatkszatrę dokonany.

12 A wtedy Drona, wielki królu, Kekaję zaiste wyróżniając, asceta potężny, objawił na placu boju boski pocisk Brahmy*.

13 Ten pocisk jego, królu, książę Kekajów wielkoramienny sparował, nieporuszony, takimż Brahmy pociskiem, w tej ofierze wojennej w ruch wprawionym.

14 A odparłszy pocisk Syna Bharadwadźi w starciu, szył Kekaja w bramina sześćdziesięcioma o złotych lotkach strzałami, na kamieniu ostrzonymi.

15 Drona zaś, najlepszy z istot dwunożnych, żelazną strzałę w niego posłał, która zbroję Bryhatkszatry przeciąwszy, gładko w grunt weszła.

16 Niczym kobra wystrzelająca z termitiery, o najlepszy z ludzi, wbiła się w ziemię strzała gwałtownie, tnąc w księcia Kekajów na placu tej wojennej ofiary.

17–18 Bardzo mocno zraniony przez Dronę, znawcę oręża, Kekaja, gniewem wielkim ogarnięty, pięknymi oczami przewracając, o wielki królu, poraził bramina siedemdziesięcioma o złotych lotkach strzałami, na kamieniu ostrzonymi. I w woźnicę jego pociskiem niedźwiedzim w oba ramiona i pierś uderzył.

19 Drona zaś po wielokroć rażony przez Bryhatkszatrę, o czcigodny, wypuszczał dalej bezpióre palące pociski w kierunku rydwanu księcia Kekajów.

20 Oszołomiwszy w ten sposób Bryhatkszatrę, wspaniałego rydwannika, Drona wypuścił w jego stronę kolejną strzałę palącą, o potomku Bharaty.

21 Ten zaś tygrys wśród ludzi, postrzelony z impetem przez bramina głęboko w sam środek piersi, o wielki królu, z sercem strzaskanym spadł z rydwanu.

22 A gdy zginął Bryhatkszatra, królu, wspaniały rydwannik Kekajów, Syn Śiśupali*, rozgniewany, do woźnicy swego w te słowa się odezwał:

23 „Woźnico! Jedź tam, gdzie Drona stoi po zęby uzbrojony, wybijając wszystkich Kekajów i dziesiątkując dywizję Pańćalów!”.

24 Słysząc te słowa, woźnica w stronę Drony najznamienitszy z rydwanów skierował, z rumakami chyżymi z Kambodźi pochodzącymi.

25 A Dhrysztaketu, byk wśród Ćedich, pyszniący się dumnie swoją mocą, śmignął gwałtownie ku Dronie niczym ćma w ogień.

26 I poszył zaraz w bramina strzał sześćdziesiątką, i w rydwan jego z końmi, i w proporzec, i znowu kolejnymi strzałami palącymi uderzył niczym w śpiącego tygrysa.

27 Na co łuk tego króla mocarnego, w polu dzielnie stawającego, Drona przeciął w samym środku na pół grotem ostrym jak brzytwa zaiste.

28 Inny łuk zatem chwyciwszy, Syn Śiśupali, wspaniały rydwannik, szył znowu w Dronę strzałami bardzo ostrymi, nieomylnymi.

29 A Drona, potężny ogromnie, konie jego zabiwszy oraz woźnicę, znowuż go dwudziestoma pięcioma strzałami zaatakował.

30 Choć rydwanu pozbawiony już i łuku w starciu, książę Ćedich, rozwścieczony, maczugą cisnął w stronę rydwanu Syna Bharadwadźi.

31 Tę nadlatującą z impetem, straszliwym swym wyglądem przerażenie budzącą, z żelaza wykutą, ciężką, wytapianym złotem ozdobioną, Syn Bharadwadźi strzał niepoliczonymi tysiącami strącił.

32 I spadła maczuga, usadzona na ziemi przez Syna Bharadwadźi, tak jak spada z nieba na ziemię odziana w suknię z krwawą girlandą kometa*.

33 Maczugę widząc rozbitą, Dhrysztaketu, wydzierżyć nie mogąc, lancę w bramina puścił szybko, a zaraz potem włócznię, błyszczącą złotem.

34 Ale Drona, lancę trzema strzałami przeciąwszy, włócznię jego również przeciął z impetem w tej wielkiej rzezi, łucznik zręczny o wielkiej mocy.

35 A potem w Kekaję o śmierć się proszącego bezpiórą palącą strzałę, śmierć zadać mającą, posłał w starciu Syn Bharadwadźi, żarem potęgi jaśniejący.

36 Strzała bramina o niezmierzonej energii, zbroję przeciąwszy Dhrysztaketu i jego serce, zanurkowała w ziemię, niczym gęś w lotosową sadzawkę.

37 Zaiste, tak jak kraska połyka konika polnego, o królu, wygłodniała, tak Drona połknął junaka Dhrysztaketu w tej wielkiej wojennej zagładzie.

38 A gdy zabity został książę Ćedich, w lukę powstałą po ojcu wkroczył jego syn, gniewem owładnięty, znakomity znawca oręża.

39 Ale jego również z szerokim uśmiechem posłał Drona strzałami na pastwę Jamy*, tak jak mocarny tygrys potężny w wielkim borze jelonka młodego.

40 I gdy tak stronnicy Pandawów trzebieni byli, o potomku Bharaty, syn Dźarasandhy*, bohaterski, sam na Dronę ruszył.

41 I zaraz strzałami ostrymi Dronę obsypując, o wielki królu, niewidzialnym go uczynił nagle, niczym chmura deszczowa słońce przesłaniając.

42 Widząc tę zwinność jego ręki, Drona, pogromca wojowników, strzały wypuścił szybko, setkami, a potem tysiącami.

43 Okrywszy strzałami stojącego na placu boju na rydwanie najlepszego z rydwanników, Syna Dźarasandhy*, Drona zabił go na oczach wszystkich łuczników.

44 Ktokolwiek tylko zbliżyłby się do Drony, tego bramin, Śmierci podobny, kosił, tak jak Śmierć wszystkie stworzenia, gdy ich czas nadchodzi.

45 I imię swoje rozsławił wówczas Drona w walce, wielki łucznik, strzał niepoliczonymi tysiącami stronników Pandawów przytomności pozbawiając.

46 Sygnowane przez Dronę strzały o złotych lotkach, ostrzone na kamieniu, ludzi, słonie, również konie powalały wtedy w polu we wszystkich kierunkach.

47 A dziesiątkowani przez Dronę Pańćalowie, niczym przez Śakrę wielcy asurowie, zadrżeli, jak bydło zimnem udręczone.

48 I trzask straszliwy wówczas niósł się wśród Pandawów, gdy wybijał Drona kolejne oddziały, o byku wśród Bharatów.

49 Ogłupiali ulewą strzał Syna Bharadwadźi najwspanialsi rydwannicy spośród Pańćalów, jakby w okowach paraliżu, nóg ruszyć na placu boju nie mogli zaiste.

50 A potem wojownicy Ćedich, wielki królu, Sryńdźajowie, a także Somakowie ruszyli w ataku nadzwyczajnie pobudzeni, walczyć pragnąc z Synem Bharadwadźi.

51 „Bijcie w Dronę! Bijcie w Dronę!” — tak bramina zaatakowali walczący, tygrysy wśród ludzi, z całą mocą pragnący posłać w starciu Dronę o wielkim blasku do siedziby Jamy.

52 Atakujących zaś tych bohaterów Syn Bharadwadźi strzałami o kamiennych grotach sam do Jamy odsyłał, zwłaszcza tych najpierwszych z Ćedich.

53 A gdy wytracani tak byli najpierwsi z Ćedich, o potomku Bharatów, Pańćalowie w dygot popadli, dręczeni Drony pociskami.

54 Oglądając te wyczyny Drony, o czcigodny, zakrzyknęli oni ku Bhimasenie oraz w stronę rydwanu Dhrysztadjumny:

55 „Bramin ascezę zaprawdę praktykował, żarliwą i ciężką niezmiernie, dlatego też teraz mocarny spopiela w walce byki wśród kszatrijów.

56 Powinnością kszatriji jest walka, bramina — najwyższa asceza. Potężny żarem ascetycznym i wiedzą władający mąż samym spojrzeniem w popiół obrócić innych może.

57 Ci spośród byków–kszatrijów licznych, którzy weszli w zasięg broni Drony, w dotyku jak ogień palącej, nie do przejścia, straszliwej, spłonęli, o potomku Bharaty.

58 Ile tylko w nim mocy, ile zapału, ile siły charakteru — Drona o wielkim blasku, omroczając wszystkie istoty, wybija nasze wojska”.

59 Te słowa ich usłyszawszy, Kszatradharman*, stojący w gotowości, pociskiem z grotem-półksiężycem przeciął Drony łuk wraz z założoną już strzałą.

60–61 Rozsierdzony tym potwornie Drona, kszatrijów pogromca, inny łuk chwyciwszy, jaśniejący, sprężysty, o najwspanialszym pędzie, strzałę na niego nałożył, Nauczyciel mocarny, palącą, wszelkie przeszkody druzgocącą, skaz pozbawioną, wytrzymałą. I cięciwę aż do ucha napiąwszy, wystrzelił.

62 Strzała, zabiwszy Kszatradharmana, wbiła się w powierzchnię ziemi. A kszatrija, z potrzaskanym sercem, spadł z wozu na glebę żyzną.

63 Dreszcz przeszedł wojska wówczas, gdy Syn Dhrysztadjumny został zabity. A potem natarł na Dronę Ćekitana, wspaniały rydwannik.

64 Poraził on Dronę dziesięcioma strzałami w sam środek piersi, a czterema szył w jego woźnicę i czterema w cztery konie.

65 W prawę ramię wojownika Nauczyciel szesnastoma strzałami uderzył, w proporzec szył szesnastoma, a w jego woźnicę pociskami siedmioma.

66 Gdy bard jego został zabity, konie, rydwan powiózłszy, poniosły go po polu spłoszone, Syna Bharadwadźi strzałami najeżone, o czcigodny.

67 Na widok rydwanu Ćekitany przez konie poniesionego, z woźnicą zabitym, ogarnęło zarówno Pańćalów, jak i Pandawów wielkie wtedy przerażenie.

68 Przeganiając na wszystkie strony zgromadzonych na placu boju bohaterskich Ćedich, Pańćalów i Sryńdźajów, Drona promieniał oślepiającym blaskiem wkoło, o czcigodny.

69 Z siwymi włosami po uszy, śniady, dawno już po osiemdziesiątce, na placu boju poczynał sobie — on, starzec — niczym szesnastolatek.

70 I oto na Dronę, wielki królu, w polu rej wiodącego, nieulękłego, patrzyli wrogowie niczym na Indrę–Gromodzierżcę, wrogów pogromcę.

71 Powiedział wówczas, wielki królu, Drupada rozsądny, o panie ludów: „Ten łowca trzebi kszatrijów niczym tygrys drobną zwierzynę!

72 W najdotkliwsze pokutne światy grzeszny trafi Durjodhana — nienawistnik, przez którego chciwość najmężniejsi polegli w polu buhaje wśród kszatrijów.

73 Setkami zalegli na ziemi niczym szlachtowane byki, o posoką zlanych członkach, w żarło obróceni dla psów i szakali”.

74 To powiedziawszy, o wielki królu, Drupada, armii dowódca*, umieściwszy na czele wojsk w polu Synów Prythy*, ku Dronie z atakiem pośpiesznie ruszył.