8.57. Ardźuna wyrusza

Sańdźaja rzekł:
Ardźuna zaś, wielki królu, armię twą rozproszył, a rozwścieczonego Syna Woźnicy* widząc w tym wielkim boju, sprawił, że po ziemi rzeka krwi się polała, mięso, szpik i kości niosąca. Do syna Wasudewy* następnie, byku wśród ludzi, tymi słowami się zwrócił:

— Oto godło Syna Woźnicy w starciu widać, Kryszno, a tu wrogich rydwanników wielkich do walki wyzywają wojownicy nasi z Bhimaseną na czele, tam zaś uciekają Pańćalowie, Dźanardano, ze strachu przed Karną się trzęsąc. W pogoni za rozbitymi przez Karnę Pańćalami król Durjodhana pod błyszczącym białym parasolem cały aż jaśnieje! [5] Krypa i Krytawarman oraz syn Drony* mocarny króla chronią, sami przez Syna Woźnicy osłaniani. Zabijać się nam nie dając, Somaków wybić pragną. Na siedzeniu rydwanu Syna Woźnicy Śalja jaśnieje cały; powozi rydwanem tym, w poruszaniu lejcami wprawny. Postanowiłem oto: do wielkiego rydwannika tego mnie zawieź! Za nic bowiem nie powrócę z bitwy, jeśli Karny w niej nie zabiję! W przeciwnym razie wszak to syn Radhy*, Dźanardano*, synów Prythy i Sryńdźajów, rydwanników wielkich, na oczach naszych bez reszty w starciu wybić mógłby…

Prędko na to rydwan ku armii twej skierował Bujnowłosy*, na pojedynek z Karną, łucznikiem wielkim, Leworęcznego* wioząc. [10] Gdy zaś za pozwoleniem syna Pandu w drogę wyruszył Hari* długoręki, rydwan jego wojskom Pandawów powszędy otuchy dodawał. Turkot rydwanu Pandawy, co w bitwie rozległ się, panie, pioruna Wasawy* trzaskom i hukowi wielkiego wód strumienia był podobny. Z odgłosem rydwanu tym donośnym Widźaja*, wielki duchem ponad miarę wszelką, na armię twą się rzucił, prawdziwie odważny w natarciu!

Jak tylko dostrzegł król Madrów*, że nadjeżdża mąż o białych koniach, co Krysznę ma za woźnicę, godło wojownika owego wielkiego duchem rozpoznając, tak ozwał się do Karny:

— Oto zbliża się, nieprzyjaciół powalając w boju, wojownik ów z białymi końmi i Kryszną za woźnicę, o którego, Karno, pytałeś. [15] Stoi, do walki gotów, ten syn Kunti, łuku swego, Gandiwy, dotykając. Jeśli go dzisiaj zabijesz, pomyślne dla nas to będzie. Ze strachu przed Ardźuną, co prędko wrogów licznych powala, w rozsypkę idzie oto powszędy armia Dhrytarasztry… Porzuca jednak wszystkich innych wojowników i śpieszy Zdobywca Bogactw*, by z tobą walczyć, jak sądzę — ciało swe z podniecenia aż wyprężył! Nie daje się zatrzymać syn Prythy, nie pragnie walczyć z nikim innym poza tobą, gdyż gniewem płonie, żeś Wilczobrzuchego* udręczył. Widząc również, że rydwanu pozbawiłeś i poraniłeś bardzo mocno Króla Prawa*, na Śikhandina, Satjakiego* i wnuka Pryszaty Dhrysztadjumnę, [20] synów Draupadi, Judhamanju i Uttamaudźasa oraz dwóch braci swych, Nakulę i Sahadewę, także patrząc, gwałtownie rydwannik ten najznamienitszy spośród łuczników wszystkich, syn Prythy, rozwścieczony, o oczach krwią nabiegłych z gniewu, na ciebie, wrogów dręczycielu, naciera, chcąc cię zabić! Bez wątpienia pośpiesznie na nas pędzi, resztę wojowników porzucając. Naprzeciw mu wyjedź, Karno! Równego tobie łucznika bowiem nie ma. Nie dostrzegam na tym świecie innego łucznika poza tobą, co rozgniewanego Ardźunę w bitwie powstrzymać mógłby, jak brzeg powstrzymujący ocean. Nie widzę, by miał ochronę ani z tyłu, ani po bokach; w pojedynkę na ciebie naciera — korzyść dla siebie w tym zobacz. [25] Tylko tyś zdolny obu Krysznom* śmierć zadać w boju. Na tobie więc ciężar ten spoczywa, synu Radhy — naprzeciw Bogactw Zdobywcy wyjedź! To ciebie właśnie Bhiszma, a także Drona, syn Drony i Krypa, przeciwnikiem Leworęcznego wyznaczyli — powstrzymaj zatem tego Pandawę. Jak węża, co język wysuwa, ryczącego byka lub tygrysa przyczajonego, Karno, Zdobywcę Bogactw zabij! Oto pierzchają prędko w bitwie ze strachu przed Ardźuną wielcy rydwannicy Dhrytarasztry, władcy ludzi, nadziei pozbawieni… Pośród uciekających zaś mężów owych nie ma innego takiego w boju poza tobą, bohaterze, Synu Woźnicy, kto od strachu uwolnić ich mógłby. [30] Gdy do ciebie niczym do wyspy bezpiecznej dotarli Kaurawowie w tym starciu, zatrzymali się oto wszyscy, tygrysie wśród mężów, ratunku w tobie szukając… Dzięki niezłomności swej zwyciężyłeś w bitwie trudnych bardzo do zwyciężenia Widehów, Ambaszthów, Kambodźów, Nagnadźitów i Gandharów. Takąż niezłomność, synu Radhy, okazując, wyjedź naprzeciw Pandawie oraz synowi Wasudewy, władcy Wrysznich, co Zdobnemu w Diadem* jest miły!

Karna rzekł:
Znów sobą jesteś teraz, Śaljo długoręki, podobasz mi się takim! Strachu przed Bogactw Zdobywcą wyzbyty się też wydajesz. Ujrzyj dziś siłę mych ramion, wyszkolenia mego moc również zobacz — sam jeden wojsko wielkie stronników Pandawów powalę! [35] Dopóki zaś bohaterskich Krysznów tych też obu, tygrysów prawdziwych wśród mężów, w starciu nie zabiję, to za nic nie odjadę z pola bitwy — zaprawdę ci to powiadam. Być może jednak zginę, przez nich dwóch powalony, bo niepewne jest w boju zwycięstwo. Albo cel swój osiągnę, obu ich zabiwszy, albo to ja zabity przez nich zostanę… Podobnego Ardźunie rydwannika wspaniałego, zaiste, nie ma na świecie — tak słyszeliśmy. Przeciw takiemu synowi Prythy walczyć mimo to będę — męstwu memu w starciu tym wielkim się przypatrz! Na rydwanie o rączych koniach krąży rydwanników ten przywódca, syn króla potomków Kuru. Może to on do klęski mej dzisiaj doprowadzi, a po śmierci Karny wy wszyscy też zginiecie… Nie pocą się ani nie drżą pokryte zgrubieniami wielkie dłonie księcia; mocna jest broń tego męża zręcznego o rękach prędkich. Wojownika równego synowi Pandu nie ma! [40] Liczne strzały o lotkach z piór czaplich niczym jedną strzałę chwyta, by tych oto panów ziemi zadręczać; nie chybiając celu, aż poza głosu zasięgiem strzały te spadają. Jakiż wojownik na ziemi mu dorówna? Ucieszył Zjadacza Ofiar* Pandawa, śmiały rydwannik wielki z Kryszną za towarzysza. Koło swe bojowe dostał wtedy od Agniego Kryszna wielki duchem, leworęczny syn Pandu zaś odeń łuk Gandiwę otrzymał. Rydwan wspaniały o turkocie pięknym, z końmi białymi w zaprzęgu, a także dwa wielkie, niewyczerpalne kołczany cudowne i oręż boski podarował też Agni, co ofiary innym bogom zanosi, mężowi temu długorękiemu, którego odwaga nigdy nie słabnie. Niezliczonych Daitjów* w świecie Indry powalił Ardżuna i Kalakejami zwane demony wszystkie; konchę swą Dewadattę tam zdobył. Któż na ziemi, zaiste, go przewyższa? Wielkiego Boga* zadowolił mąż ten szlachetny, z nim samym we własnej osobie uczciwie walcząc. Straszliwy oręż Paśupatiego* odeń otrzymał za to, broń wielką, co trójświat cały zniszczyć jest w stanie! [45] Wszyscy boscy opiekunowie stron świata kolejno oręż niezliczony mu podarowali, którym zebrane w bitwie demony Kalakhańdźami zwane, owe lwy pośród mężów, prędko powybijał! W stolicy Wiraty zgromadzonych nas wszystkich sam jeden na rydwanie zwyciężył i odbił w starciu zagrabione przez nas krowy; szaty rydwannikom naszym wielkim również pozabierał… Na pojedynek wyzywam tego męża, męstwa i cnót tak pełnego, z Kryszną za towarzysza, choć to nieskończenie mężny Bujnowłosy właśnie go osłania, Narajana ów, co podobnego sobie nie ma, syn Wasudewy wielki duchem, zwycięski Wisznu, z konchą, kołem bojowym i mieczem w dłoniach, którego przymiotów opisać nie byliby w stanie nawet światów wszystkich mieszkańcy, wespół przemawiając przez lat dziesiątki tysięcy! Strach i przerażenie we mnie wzbudza widok tych dwóch Krysznów na jednym rydwanie złączonych… Bohaterscy są bowiem obaj, zręczni, broń mocną mają krzepy pełni rydwannicy ci wielcy. Któż inny poza mną, Śaljo, naprzeciw dwóm takim — Phalgunie* i synowi Wasudewy — ruszyć mógłby? [50] Albo powalę ich obu w starciu, albo to mnie dwaj Krysznowie dziś powalą…

To oświadczywszy Śalji, Karna, zabójca nieprzyjaciół, ryk w bitwie z siebie wydał, jakby zagrzmiała chmura! Do przywódców Kaurawów następnie się zbliżył, przez syna twego* witany. Spotkawszy się z nimi, tak przemówił Karna do Krypy i Bhodźi*, owych mężów dwóch długorękich, króla Gandhary* z jego młodszym bratem, Syna Nauczyciela* i własnego brata młodszego, piechurów, jeźdźców na słoniach i innych wojowników:

— Ruszajcie pędem na Aćjutę* i Ardźunę, zatrzymajcie ich i prędko zamęczać ich zacznijcie zewsząd, żebym ich obu, poranionych mocno przez was, panowie ziemi, z łatwością mógł zabić dzisiaj!

— Wedle życzenia! — bohaterowie ci znamienici mu odparli, po czym na Ardźunę pośpiesznie wespół się rzucili, zabić go pragnąc; jak ocean wielki, w wodę obfitujący, rzeki pochłania, tak on jednak pochłonął ich w boju… Nie widzieli wrogowie jego ani jak strzały swe wspaniałe na łuk nakłada Zdobywca Bogactw, ani jak je wypuszcza; rozdarte strzałami tymi i zabite, padały mimo to słonie, konie i piechota. [55] Nie byli w stanie Kaurawowie nawet spojrzeć na Dźaję*, żarem ducha podobnego słońcu w dzień końca świata, z czarującym kręgiem Gandiwy i strzał promieniami — tak jak ludzie na słońce patrzeć nie mogą, gdyż oczom ich ból sprawia… Natarł nań pędem Krypa, strzały swe wypuszczając; podobnie i Bhodźa oraz syn twój we własnej osobie. Strzały wspaniałe, w starciu tym wielkim wespół mknące, wysyłane przez mężów zręcznych, co wysiłków nie szczędzili, by go zabić, pośpiesznie własnymi strzałami Pandawa pociął, po czym kolejnych strzał trójkę każdemu z przeciwników w pierś wraził. Z pełnym kręgiem łuku napiętego, groźnymi strzał promieniami wrogów paląc, tak to słońce w postaci Ardźuny jaśniało, jak słońce letnimi miesiącami w południe, gdy je krąg halo otoczy! Syn Drony wówczas strzał świetnych dziesiątką przebił Bogactw Zdobywcę, Aćjutę zaś — trójką; czterema strzałami konie cztery im przeszył, po czym wybornymi strzałami z żelaza małpie godło Ardźuny zasypał. Zdobywca Bogactw w odwecie ten łuk drgający, przez syna Drony trzymany, trójką strzał z rydwanu mu strącił, głowę woźnicy jego uciął strzałą o grocie jak brzytwa, czwórkę koni czterema strzałami powalił, a trzema — sztandar. [60] Gniewu pełen, po inny, pięknie sporządzony łuk sięgnął Aśwatthaman, diamentami i złotem zdobny, o blasku powyginanego ciała Takszaki*, zdający się wspaniałym wielkim wężem, co wypełzł z góry*. Pozostałą broń swą na ziemię zrzucając, cięciwę na łuk ten nałożył cnót pełen syn Drony i niezwyciężonych mężów dwóch prześwietnych, na jednym rydwanie jadących, strzałami świetnymi z bliska jął przebijać. Również Krypa i Bhodźa oraz syn twój ponownie na syna Prythy się rzucili, niczym chmury deszczowe na słońce. Łuk Krypy wraz ze strzałą, konie, sztandar i woźnicę jego strzałami pierzastymi pociął jednak mąż ten potężny; sztandar i łuk syna twego także połamał wbrew jego wrzaskom, Krytawarmanowi zaś konie piękne zabił, po czym i jemu przeszył sztandar. Następnie pośpiesznie jął razić słonie, konie i rydwany, wraz z ich jeźdźcami, woźnicami, łukami* i godłami. Rozpierzchło się na to ogromne twe wojsko, jak przez wodę przerwana grobla… Bujnowłosy wtedy na rydwanie Ardźuny cierpiących wrogów prędko okrążać zaczął, stale po prawej ich mając. [65] Potem inni mężowie żądni walki, na dobrze wyszykowanych rydwanach ze sztandarami wysokimi, znowu wespół ruszyli pędem za mknącym tak Bogactw Zdobywcą, jak gdyby ścigali Śatakratu*, który właśnie Wrytrę powalił. Śikhandin, wnuk Śiniego* i Bliźniacy*, rydwannicy ci wielcy, ku rydwanowi Zdobywcy Bogactw się kierując, natarli wówczas na nich; powstrzymali wrogów, strzałami ostrymi ich rozdzierając, po czym straszliwie zakrzyknęli! Gniewu pełni, przywódcy Kaurawów i Sryńdźajowie dobrze zaostrzonymi strzałami o locie prostym nawzajem razić się jęli wtedy, jak kiedyś asurowie z bogami znamienitymi walczący. Zwycięstwa lub raju spragnieni, pędzili wojownicy na słoniach, koniach i rydwanach, rycząc donośnie i dobrze wypuszczanymi strzałami wzajemnie, dręczycielu wrogów, mocno się przeszywając. Gdy zaś bitwę tę wielką wielcy duchem wojownicy wyborni, jedni z drugimi walcząc, strzałami zaciemnili, niebo i wszystkie strony świata zniknęły, ziemi władco, gdyż ciemność spowiła światło słońca…