Autorzy

Opracowali (indika 2024):
(tłumaczenie)

Andrzej Babkiewicz
(komitet redakcyjny)
Andrzej Babkiewicz, Joanna Jurewicz, Monika Nowakowska,
Sven Sellmer, Przemysław Szczurek, Anna Trynkowska
(redakcja techniczna)
Karina Babkiewicz
(przygotowanie tekstu, skład, zamieszczenie na stronie)
Sven Sellmer i Andrzej Babkiewicz

Tłumaczenie finansowane w ramach programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego
pod nazwą „Narodowy Program Rozwoju Humanistyki”
w latach 2017–2023, numer projektu 0357/NPRH5/H22/84/2017.

महाभारत

Mahābhārata

7. Księga Drony (Droṇaparvan)

***

7.122-161 Śmierć Ghatotkaćy (ghaṭotkaca-vadha)

7.160. Rozmowa Durjodhany z Droną

Streszczenie rozdziału:

saṃjaya uvāca
tato duryodhano droṇam
abhigamyedam abravīt |
amarṣavaśam āpanno
janayan harṣatejasī ||7.160.1||

na marṣaṇīyāḥ saṃgrāme
viśramantaḥ śramānvitāḥ |
sapatnā glānamanaso
labdhalakṣyā viśeṣataḥ ||7.160.2||

tat tu marṣitam asmābhir
bhavataḥ priyakāmyayā |
ta ete pariviśrāntāḥ
pāṇḍavā balavattarāḥ ||7.160.3||

sarvathā parihīnāḥ sma
tejasā ca balena ca |
bhavatā pālyamānās te
vivardhante punaḥ punaḥ ||7.160.4||

divyāny astrāṇi sarvāṇi
brahmāstrādīni yāny api |
tāni sarvāṇi tiṣṭhanti
bhavaty eva viśeṣataḥ ||7.160.5||

na pāṇḍaveyā na vayaṃ
nānye loke dhanurdharāḥ |
yudhyamānasya te tulyāḥ
satyam etad bravīmi te ||7.160.6||

sasurāsuragandharvān
imāṃl lokān dvijottama |
sarvāstravid bhavān hanyād
divyair astrair na saṃśayaḥ ||7.160.7||

sa bhavān marṣayaty enāṃs
tvatto bhītān viśeṣataḥ |
śiṣyatvaṃ vā puraskṛtya
mama vā mandabhāgyatām ||7.160.8||

evam uddharṣito droṇaḥ
kopitaś cātmajena te |
samanyur abravīd rājan
duryodhanam idaṃ vacaḥ ||7.160.9||

sthaviraḥ san paraṃ śaktyā
ghaṭe duryodhanāhave |
ataḥ paraṃ mayā kāryaṃ
kṣudraṃ vijayagṛddhinā |
anastravid ayaṃ sarvo hantavyo 'stravidā janaḥ ||7.160.10||

yad bhavān manyate cāpi
śubhaṃ vā yadi vāśubham |
tad vai kartāsmi kauravya
vacanāt tava nānyathā ||7.160.11||

nihatya sarvapāñcālān
yuddhe kṛtvā parākramam |
vimokṣye kavacaṃ rājan
satyenāyudham ālabhe ||7.160.12||

manyase yac ca kaunteyam
arjunaṃ śrāntam āhave |
tasya vīryaṃ mahābāho
śṛṇu satyena kaurava ||7.160.13||

taṃ na devā na gandharvā
na yakṣā na ca rākṣasāḥ |
utsahante raṇe soḍhuṃ
kupitaṃ savyasācinam ||7.160.14||

khāṇḍave yena bhagavān
pratyudyātaḥ sureśvaraḥ |
sāyakair vāritaś cāpi
varṣamāṇo mahātmanā ||7.160.15||

yakṣā nāgās tathā daityā
ye cānye balagarvitāḥ |
nihatāḥ puruṣendreṇa
tac cāpi viditaṃ tava ||7.160.16||

gandharvā ghoṣayātrāyāṃ
citrasenādayo jitāḥ |
yūyaṃ tair hriyamāṇāś ca
mokṣitā dṛḍhadhanvanā ||7.160.17||

nivātakavacāś cāpi
devānāṃ śatravas tathā |
surair avadhyāḥ saṃgrāme
tena vīreṇa nirjitāḥ ||7.160.18||

dānavānāṃ sahasrāṇi
hiraṇyapuravāsinām |
vijigye puruṣavyāghraḥ
sa śakyo mānuṣaiḥ katham ||7.160.19||

pratyakṣaṃ caiva te sarvaṃ
yathā balam idaṃ tava |
kṣapitaṃ pāṇḍuputreṇa
ceṣṭatāṃ no viśāṃ pate ||7.160.20||

taṃ tathābhipraśaṃsantam
arjunaṃ kupitas tadā |
droṇaṃ tava suto rājan
punar evedam abravīt ||7.160.21||

ahaṃ duḥśāsanaḥ karṇaḥ
śakunir mātulaś ca me |
haniṣyāmo 'rjunaṃ saṃkhye
dvaidhīkṛtyādya bhāratīm ||7.160.22||

tasya tad vacanaṃ śrutvā
bhāradvājo hasann iva |
anvavartata rājānaṃ
svasti te 'stv iti cābravīt ||7.160.23||

ko hi gāṇḍīvadhanvānaṃ
jvalantam iva tejasā |
akṣayaṃ kṣapayet kaś cit
kṣatriyaḥ kṣatriyarṣabham ||7.160.24||

taṃ na vittapatir nendro
na yamo na jaleśvaraḥ |
nāsuroragarakṣāṃsi
kṣapayeyuḥ sahāyudham ||7.160.25||

mūḍhās tv etāni bhāṣante
yānīmāny āttha bhārata |
yuddhe hy arjunam āsādya
svastimān ko vrajed gṛhān ||7.160.26||

tvaṃ tu sarvātiśaṅkitvān
niṣṭhuraḥ pāpaniścayaḥ |
śreyasas tvaddhite yuktāṃs
tat tad vaktum ihecchasi ||7.160.27||

gaccha tvam api kaunteyam
ātmārthebhyo hi māciram |
tvam apy āśaṃsase yoddhuṃ
kulajaḥ kṣatriyo hy asi ||7.160.28||

imān kiṃ pārthivān sarvān
ghātayiṣyasy anāgasaḥ |
tvam asya mūlaṃ vairasya
tasmād āsādayārjunam ||7.160.29||

eṣa te mātulaḥ prājñaḥ
kṣatradharmam anuvrataḥ |
dūrdyūtadevī gāndhāriḥ
prayātv arjunam āhave ||7.160.30||

eṣo 'kṣakuśalo jihmo
dyūtakṛt kitavaḥ śaṭhaḥ |
devitā nikṛtiprajño
yudhi jeṣyati pāṇḍavān ||7.160.31||

tvayā kathitam atyantaṃ
karṇena saha hṛṣṭavat |
asakṛc chūnyavan mohād
dhṛtarāṣṭrasya śṛṇvataḥ ||7.160.32||

ahaṃ ca tāta karṇaś ca
bhrātā duḥśāsanaś ca me |
pāṇḍuputrān haniṣyāmaḥ
sahitāḥ samare trayaḥ ||7.160.33||

iti te katthamānasya
śrutaṃ saṃsadi saṃsadi |
anutiṣṭha pratijñāṃ tāṃ
satyavāg bhava taiḥ saha ||7.160.34||

eṣa te pāṇḍavaḥ śatrur
aviṣahyo 'grataḥ sthitaḥ |
kṣatradharmam avekṣasva
ślāghyas tava vadho jayāt ||7.160.35||

dattaṃ bhuktam adhītaṃ ca
prāptam aiśvaryam īpsitam |
kṛtakṛtyo 'nṛṇaś cāsi
mā bhair yudhyasva pāṇḍavam ||7.160.36||

ity uktvā samare droṇo
nyavartata yataḥ pare |
dvaidhīkṛtya tataḥ senāṃ
yuddhaṃ samabhavat tadā ||7.160.37||

Sańdźaja rzekł:
1 Niecierpliwy Durjodhana
wówczas zbliżył się do Drony
i się ozwał w takie słowa,
które radość, moc budziły:

2 „Na względy nie zasługują
nasi wrogowie w potyczce,
serca pełne nienawiści,
pauzują, kiedy zmęczeni,
zwłaszcza, kiedy cel zyskali.

3 Względy im okazaliśmy,
pragnąc radość tobie sprawić,
teraz oni wypoczęli,
są silniejsi Pandawowie.

4 W każdym względzie my tracimy
tak witalność, jak i siły,
oni, kiedy ich ochraniasz,
bezustannie w nie wzrastają.

5 Wszelkie boskie wszak pociski,
jak ów Brahmy oraz inne,
w tobie przecież spoczywają,
bez wyjątku, w każdym względzie.

6 Ani my, ni dzieci Pandu,
ni łucznicy inni w świecie
w walce ci nie dorównują,
oto prawda jest o tobie.

7 Z bogami, antybogami,
z gandharwami świat ten cały
mógłbyś zniszczyć, o braminie,
bez wątpienia boską bronią.

8 Jednak waszmość im pobłażasz,
choć się ciebie wielce boją,
że uczniami twymi byli
lub za sprawą mego losu”.

9 Drona tak motywowany,
gdy twój syn go wielce wzburzył,
rozsierdzony rzekł do księcia
Durjodhany takie słowa:

10 „Choć się staram, z całą mocą
w bitwę, książę, angażować,
wszak nikczemna ma powinność —
wygrać chcąc, oręża znawca,
mam mordować zwykłych ludzi,
co na broni się nie znają.

11 Czy pomyślne, czy też niecne,
co ustalisz waszmość w głowie,
wykonuję, o Kaurawjo,
z mocy słów twych, nie inaczej.

12 Gdy okażę dzielność w boju
i wytracę już Pańćalów,
to porzucę zbroję, książę,
i wyrzeknę się wojaczki.

13 Mniemasz: Kunti syn, Ardźuna,
był strudzony ciężką walką,
słuchaj więc o jego męstwie,
mówię prawdę, długoręki.

14 Gdy się wścieknie Leworęki,
zdzierżyć w boju go niewładni
i niebianie, gandharwowie,
jakszowie czy rakszasowie.

15 W lesie Khandawa się zmierzył
z władcą bogów przepotężnym
i, strzałami zasypując,
wielki duchem jego wstrzymał.

16 Jakszów, węże, dzieci Diti
oraz innych dufnych w siłę
wytracił wśród ludzi Indra,
co jest tobie dobrze znane.

17 Gdyś się wybrał na pastwiska,
łucznik ten gandharwów zmorzył,
Ćitrasenę oraz innych
i z niewoli cię uwolnił.

18 Również niebian oponenci,
ci Niwatakawaćowie,
choć bogowie ich nie zmogli,
to on w boju ich pokonał.

19 Tygrys pośród ludzi zmorzył
tysiącami synów Danu
w Złotym Mieście mieszkających,
jak z nim mogą wygrać ludzie?

20 Panie ziemi, sam widziałeś,
jak twą armię przepotężną
zgromił Pandu syn, pomimo
że się z całych sił trudziła”.

21 Syn twój wielce rozsierdzony
wówczas k Dronie znów się ozwał,
kiedy tamten pod niebiosa
Ardźunę wychwalał, królu:

22 „Ja, Duhśasana i Karna
oraz wujek mój Śakuni
zabijemy dziś Ardźunę,
szyk Bharatów na dwa dzieląc”.

23 Gdy usłyszał jego słowa,
Bharadwadźa się uśmiechnął,
poparł księcia i powiedział:
„Niech pomyślność będzie z tobą.

24 Któryż woj mógłby uśmiercić
byka pośród wszystkich wojów,
dzierżcę Gandiwy, co płonie
mocą blasku, niezmożony?

25 Ni Pan Bogactw, ani Indra,
ani Jama, ni Wód Władca,
raksze, węże, antybogi —
gdy broń dzierży, go nie zniszczą.

26 Tylko głupcy tak gadają,
jak ty twierdzisz, o Bharato!
Któż, choć dzielny, w dom powróci,
gdy Ardźunę spotka w boju?

27 Ty zaś wszystkich podejrzewasz,
twardy jesteś i trwasz w grzechu,
tych, co twemu dobru służą,
pragniesz karmić gorzkim słowem!

28 Ruszaj więc na syna Kunti
dla korzyści swej, bez zwłoki!
Wszak pożądasz wielce walki,
ty zrodzony w rodzie wojów!

29 Czy tych władców, co bez winy,
będziesz śmierci tu przyczyną?
Tyś korzeniem tej wrogości,
więc podążaj ku Ardźunie.

30 Mądry wuj twój z matki strony,
prawu wojów zawsze wierny,
z Gandhary, ów hazardzista
niechaj dąży ku Ardźunie!

31 Oszust, zręczny jest w grze w kości,
hazard lubi łgarz przebiegły,
blagier, rozum ma zniszczony,
w walce wygra z Pandawami.

32 Kiedy słuchał Dhrytarasztra,
ty wraz z Karną w omroczeniu
nie raz puste słowa rzekłeś,
kontent, bez opamiętania:

33 »Ja i Karna zjednoczeni
z moim bratem Duhśasaną
w trójkę w boju zabijemy
synów Pandu z ich druhami«.

34 Tak mówiłeś, co słyszałem
podczas różnych spotkań, narad.
Spełnij zatem swą przysięgę,
bądź wraz z nimi prawdomównym!

35 Pandu syn, twój wróg śmiertelny,
teraz stoi wszak przed tobą.
Prawa wojów więc przestrzegaj,
śmierć twa będzie godna sławy*!

36 Rozdawałeś, doświadczałeś,
studiowałeś, które dobra
zapragnąłeś, te zdobyłeś,
nie masz długów, wszystkoś spełnił,
więc się nie bój, walcz z Pandawą!”.

37 Tak przed walką odrzekł Drona
i zawrócił jak najdalej,
w dwie podzielił armię części
i znów bitwa rozgorzała.