Autorzy
Opracowali (indika 2024):
(tłumaczenie)
Andrzej Babkiewicz
(komitet redakcyjny)
Andrzej Babkiewicz, Joanna Jurewicz, Monika Nowakowska,
Sven Sellmer, Przemysław Szczurek, Anna Trynkowska
(redakcja techniczna)
Karina Babkiewicz
(przygotowanie tekstu, skład, zamieszczenie na stronie)
Sven Sellmer i Andrzej Babkiewicz
Tłumaczenie finansowane w ramach programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego
pod nazwą „Narodowy Program Rozwoju Humanistyki”
w latach 2017–2023, numer projektu 0357/NPRH5/H22/84/2017.
महाभारत
Mahābhārata
7. Księga Drony (Droṇaparvan)
***
7.122-161 Śmierć Ghatotkaćy (ghaṭotkaca-vadha)
7.160. Rozmowa Durjodhany z Droną
Streszczenie rozdziału:
saṃjaya uvāca
tato duryodhano droṇam
abhigamyedam abravīt |
amarṣavaśam āpanno
janayan harṣatejasī ||7.160.1||
na marṣaṇīyāḥ saṃgrāme
viśramantaḥ śramānvitāḥ |
sapatnā glānamanaso
labdhalakṣyā viśeṣataḥ ||7.160.2||
tat tu marṣitam asmābhir
bhavataḥ priyakāmyayā |
ta ete pariviśrāntāḥ
pāṇḍavā balavattarāḥ ||7.160.3||
sarvathā parihīnāḥ sma
tejasā ca balena ca |
bhavatā pālyamānās te
vivardhante punaḥ punaḥ ||7.160.4||
divyāny astrāṇi sarvāṇi
brahmāstrādīni yāny api |
tāni sarvāṇi tiṣṭhanti
bhavaty eva viśeṣataḥ ||7.160.5||
na pāṇḍaveyā na vayaṃ
nānye loke dhanurdharāḥ |
yudhyamānasya te tulyāḥ
satyam etad bravīmi te ||7.160.6||
sasurāsuragandharvān
imāṃl lokān dvijottama |
sarvāstravid bhavān hanyād
divyair astrair na saṃśayaḥ ||7.160.7||
sa bhavān marṣayaty enāṃs
tvatto bhītān viśeṣataḥ |
śiṣyatvaṃ vā puraskṛtya
mama vā mandabhāgyatām ||7.160.8||
evam uddharṣito droṇaḥ
kopitaś cātmajena te |
samanyur abravīd rājan
duryodhanam idaṃ vacaḥ ||7.160.9||
sthaviraḥ san paraṃ śaktyā
ghaṭe duryodhanāhave |
ataḥ paraṃ mayā kāryaṃ
kṣudraṃ vijayagṛddhinā |
anastravid ayaṃ sarvo hantavyo 'stravidā janaḥ ||7.160.10||
yad bhavān manyate cāpi
śubhaṃ vā yadi vāśubham |
tad vai kartāsmi kauravya
vacanāt tava nānyathā ||7.160.11||
nihatya sarvapāñcālān
yuddhe kṛtvā parākramam |
vimokṣye kavacaṃ rājan
satyenāyudham ālabhe ||7.160.12||
manyase yac ca kaunteyam
arjunaṃ śrāntam āhave |
tasya vīryaṃ mahābāho
śṛṇu satyena kaurava ||7.160.13||
taṃ na devā na gandharvā
na yakṣā na ca rākṣasāḥ |
utsahante raṇe soḍhuṃ
kupitaṃ savyasācinam ||7.160.14||
khāṇḍave yena bhagavān
pratyudyātaḥ sureśvaraḥ |
sāyakair vāritaś cāpi
varṣamāṇo mahātmanā ||7.160.15||
yakṣā nāgās tathā daityā
ye cānye balagarvitāḥ |
nihatāḥ puruṣendreṇa
tac cāpi viditaṃ tava ||7.160.16||
gandharvā ghoṣayātrāyāṃ
citrasenādayo jitāḥ |
yūyaṃ tair hriyamāṇāś ca
mokṣitā dṛḍhadhanvanā ||7.160.17||
nivātakavacāś cāpi
devānāṃ śatravas tathā |
surair avadhyāḥ saṃgrāme
tena vīreṇa nirjitāḥ ||7.160.18||
dānavānāṃ sahasrāṇi
hiraṇyapuravāsinām |
vijigye puruṣavyāghraḥ
sa śakyo mānuṣaiḥ katham ||7.160.19||
pratyakṣaṃ caiva te sarvaṃ
yathā balam idaṃ tava |
kṣapitaṃ pāṇḍuputreṇa
ceṣṭatāṃ no viśāṃ pate ||7.160.20||
taṃ tathābhipraśaṃsantam
arjunaṃ kupitas tadā |
droṇaṃ tava suto rājan
punar evedam abravīt ||7.160.21||
ahaṃ duḥśāsanaḥ karṇaḥ
śakunir mātulaś ca me |
haniṣyāmo 'rjunaṃ saṃkhye
dvaidhīkṛtyādya bhāratīm ||7.160.22||
tasya tad vacanaṃ śrutvā
bhāradvājo hasann iva |
anvavartata rājānaṃ
svasti te 'stv iti cābravīt ||7.160.23||
ko hi gāṇḍīvadhanvānaṃ
jvalantam iva tejasā |
akṣayaṃ kṣapayet kaś cit
kṣatriyaḥ kṣatriyarṣabham ||7.160.24||
taṃ na vittapatir nendro
na yamo na jaleśvaraḥ |
nāsuroragarakṣāṃsi
kṣapayeyuḥ sahāyudham ||7.160.25||
mūḍhās tv etāni bhāṣante
yānīmāny āttha bhārata |
yuddhe hy arjunam āsādya
svastimān ko vrajed gṛhān ||7.160.26||
tvaṃ tu sarvātiśaṅkitvān
niṣṭhuraḥ pāpaniścayaḥ |
śreyasas tvaddhite yuktāṃs
tat tad vaktum ihecchasi ||7.160.27||
gaccha tvam api kaunteyam
ātmārthebhyo hi māciram |
tvam apy āśaṃsase yoddhuṃ
kulajaḥ kṣatriyo hy asi ||7.160.28||
imān kiṃ pārthivān sarvān
ghātayiṣyasy anāgasaḥ |
tvam asya mūlaṃ vairasya
tasmād āsādayārjunam ||7.160.29||
eṣa te mātulaḥ prājñaḥ
kṣatradharmam anuvrataḥ |
dūrdyūtadevī gāndhāriḥ
prayātv arjunam āhave ||7.160.30||
eṣo 'kṣakuśalo jihmo
dyūtakṛt kitavaḥ śaṭhaḥ |
devitā nikṛtiprajño
yudhi jeṣyati pāṇḍavān ||7.160.31||
tvayā kathitam atyantaṃ
karṇena saha hṛṣṭavat |
asakṛc chūnyavan mohād
dhṛtarāṣṭrasya śṛṇvataḥ ||7.160.32||
ahaṃ ca tāta karṇaś ca
bhrātā duḥśāsanaś ca me |
pāṇḍuputrān haniṣyāmaḥ
sahitāḥ samare trayaḥ ||7.160.33||
iti te katthamānasya
śrutaṃ saṃsadi saṃsadi |
anutiṣṭha pratijñāṃ tāṃ
satyavāg bhava taiḥ saha ||7.160.34||
eṣa te pāṇḍavaḥ śatrur
aviṣahyo 'grataḥ sthitaḥ |
kṣatradharmam avekṣasva
ślāghyas tava vadho jayāt ||7.160.35||
dattaṃ bhuktam adhītaṃ ca
prāptam aiśvaryam īpsitam |
kṛtakṛtyo 'nṛṇaś cāsi
mā bhair yudhyasva pāṇḍavam ||7.160.36||
ity uktvā samare droṇo
nyavartata yataḥ pare |
dvaidhīkṛtya tataḥ senāṃ
yuddhaṃ samabhavat tadā ||7.160.37||
Sańdźaja rzekł:
1 Niecierpliwy Durjodhana
wówczas zbliżył się do Drony
i się ozwał w takie słowa,
które radość, moc budziły:
2 „Na względy nie zasługują
nasi wrogowie w potyczce,
serca pełne nienawiści,
pauzują, kiedy zmęczeni,
zwłaszcza, kiedy cel zyskali.
3 Względy im okazaliśmy,
pragnąc radość tobie sprawić,
teraz oni wypoczęli,
są silniejsi Pandawowie.
4 W każdym względzie my tracimy
tak witalność, jak i siły,
oni, kiedy ich ochraniasz,
bezustannie w nie wzrastają.
5 Wszelkie boskie wszak pociski,
jak ów Brahmy oraz inne,
w tobie przecież spoczywają,
bez wyjątku, w każdym względzie.
6 Ani my, ni dzieci Pandu,
ni łucznicy inni w świecie
w walce ci nie dorównują,
oto prawda jest o tobie.
7 Z bogami, antybogami,
z gandharwami świat ten cały
mógłbyś zniszczyć, o braminie,
bez wątpienia boską bronią.
8 Jednak waszmość im pobłażasz,
choć się ciebie wielce boją,
że uczniami twymi byli
lub za sprawą mego losu”.
9 Drona tak motywowany,
gdy twój syn go wielce wzburzył,
rozsierdzony rzekł do księcia
Durjodhany takie słowa:
10 „Choć się staram, z całą mocą
w bitwę, książę, angażować,
wszak nikczemna ma powinność —
wygrać chcąc, oręża znawca,
mam mordować zwykłych ludzi,
co na broni się nie znają.
11 Czy pomyślne, czy też niecne,
co ustalisz waszmość w głowie,
wykonuję, o Kaurawjo,
z mocy słów twych, nie inaczej.
12 Gdy okażę dzielność w boju
i wytracę już Pańćalów,
to porzucę zbroję, książę,
i wyrzeknę się wojaczki.
13 Mniemasz: Kunti syn, Ardźuna,
był strudzony ciężką walką,
słuchaj więc o jego męstwie,
mówię prawdę, długoręki.
14 Gdy się wścieknie Leworęki,
zdzierżyć w boju go niewładni
i niebianie, gandharwowie,
jakszowie czy rakszasowie.
15 W lesie Khandawa się zmierzył
z władcą bogów przepotężnym
i, strzałami zasypując,
wielki duchem jego wstrzymał.
16 Jakszów, węże, dzieci Diti
oraz innych dufnych w siłę
wytracił wśród ludzi Indra,
co jest tobie dobrze znane.
17 Gdyś się wybrał na pastwiska,
łucznik ten gandharwów zmorzył,
Ćitrasenę oraz innych
i z niewoli cię uwolnił.
18 Również niebian oponenci,
ci Niwatakawaćowie,
choć bogowie ich nie zmogli,
to on w boju ich pokonał.
19 Tygrys pośród ludzi zmorzył
tysiącami synów Danu
w Złotym Mieście mieszkających,
jak z nim mogą wygrać ludzie?
20 Panie ziemi, sam widziałeś,
jak twą armię przepotężną
zgromił Pandu syn, pomimo
że się z całych sił trudziła”.
21 Syn twój wielce rozsierdzony
wówczas k Dronie znów się ozwał,
kiedy tamten pod niebiosa
Ardźunę wychwalał, królu:
22 „Ja, Duhśasana i Karna
oraz wujek mój Śakuni
zabijemy dziś Ardźunę,
szyk Bharatów na dwa dzieląc”.
23 Gdy usłyszał jego słowa,
Bharadwadźa się uśmiechnął,
poparł księcia i powiedział:
„Niech pomyślność będzie z tobą.
24 Któryż woj mógłby uśmiercić
byka pośród wszystkich wojów,
dzierżcę Gandiwy, co płonie
mocą blasku, niezmożony?
25 Ni Pan Bogactw, ani Indra,
ani Jama, ni Wód Władca,
raksze, węże, antybogi —
gdy broń dzierży, go nie zniszczą.
26 Tylko głupcy tak gadają,
jak ty twierdzisz, o Bharato!
Któż, choć dzielny, w dom powróci,
gdy Ardźunę spotka w boju?
27 Ty zaś wszystkich podejrzewasz,
twardy jesteś i trwasz w grzechu,
tych, co twemu dobru służą,
pragniesz karmić gorzkim słowem!
28 Ruszaj więc na syna Kunti
dla korzyści swej, bez zwłoki!
Wszak pożądasz wielce walki,
ty zrodzony w rodzie wojów!
29 Czy tych władców, co bez winy,
będziesz śmierci tu przyczyną?
Tyś korzeniem tej wrogości,
więc podążaj ku Ardźunie.
30 Mądry wuj twój z matki strony,
prawu wojów zawsze wierny,
z Gandhary, ów hazardzista
niechaj dąży ku Ardźunie!
31 Oszust, zręczny jest w grze w kości,
hazard lubi łgarz przebiegły,
blagier, rozum ma zniszczony,
w walce wygra z Pandawami.
32 Kiedy słuchał Dhrytarasztra,
ty wraz z Karną w omroczeniu
nie raz puste słowa rzekłeś,
kontent, bez opamiętania:
33 »Ja i Karna zjednoczeni
z moim bratem Duhśasaną
w trójkę w boju zabijemy
synów Pandu z ich druhami«.
34 Tak mówiłeś, co słyszałem
podczas różnych spotkań, narad.
Spełnij zatem swą przysięgę,
bądź wraz z nimi prawdomównym!
35 Pandu syn, twój wróg śmiertelny,
teraz stoi wszak przed tobą.
Prawa wojów więc przestrzegaj,
śmierć twa będzie godna sławy*!
36 Rozdawałeś, doświadczałeś,
studiowałeś, które dobra
zapragnąłeś, te zdobyłeś,
nie masz długów, wszystkoś spełnił,
więc się nie bój, walcz z Pandawą!”.
37 Tak przed walką odrzekł Drona
i zawrócił jak najdalej,
w dwie podzielił armię części
i znów bitwa rozgorzała.
