8.63. Cały świat zbiera się

I rzekł Sańdźaja:
Gdy ów buhaj Karna zobaczył, że Wryszasena poległ, od razu zalał się łzami rozpaczy, żalem i oburzeniem przejęty. I blaskiem potęgi świecący skierował się ku wrogom na rydwanie swoim, z oczyma z gniewu czerwonymi, wyzywając Zdobywcę-Skarbu na bój.

Wszystkie istoty przyglądały się tym dwóm na rydwanach błyszczących jak słońce, skórą tygrysią okrytymi — jakby dwa słońca spotkały się na niebie. Dwaj mężowie-słońca na rydwanach z białymi końmi, pogromcy wrogów szlachetni — blask bił od nich jak od księżyca i słońca w niebiosach. [5] Patrzyły na nich w zadziwieniu wielkim, niczym na Indrę i Wiroćanę gotujących się do walki o zwycięstwo nad trójświatem.

W zdumienie popadli królowie, gdy widzieli, jak ich dwa rydwany jadą na siebie z dźwiękiem obręczy, cięciw, klaśnięć dłoni, świstem strzał i hukiem konch, jak ich godła splątują się ze sobą — to Karny z popręgiem słonia i to Ardźuny z małpą. I gdy zobaczyli, jak rydwany wchodzą w zwarcie, ryczeć niczym lwy jęli i okrzyki pochwalne wznosić. A gdy wojownicy usłyszeli o tym, że ci dwaj na rydwanach do pojedynku stają, wszyscy prężyć muskuły poczęli i zawojami wymachiwać.

[10] Przyjechali Kurowie na to miejsce przy dźwiękach instrumentów, by Karnie otuchy dodać i zadęli w konchy niezliczone. I podobnie wszyscy Pandawowie Ardźunę Zdobywcę-Skarbu na duchu podtrzymywali, dmąc w trąby i konchy, wszystkie strony świata dźwiękiem napełniając. I straszny zgiełk się podniósł — okrzyki, nawoływania i wrzaski, klepanie się po ramionach — gdy tamci dwaj się spotkali. I patrzono na tych dwóch ludzi tygrysich stojących na rydwanie, rydwanników najlepszych, dzierżących wielkie łuki, strzały, włócznie, maczugi i inną broń, uzbrojonych w pancerze, z mieczami u pasów, z białymi końmi u rydwanów, z lśniącymi konchami, ze świetnymi kołczanami — obaj tacy piękni byli! [15] Obaj namaszczeni czerwonym pachnidłem sandałowym, obaj jak dwa buhaje podniecone, wyglądali jak dwa węże jadowite, z postawy jak król Jama i Czas, co kres niesie. Wściekli jak Indra i Wrytra, jaśniejący jak słońce i księżyc, okrutni jak dwie straszne planety, co pod koniec wieku przychodzą. I patrzono na tych obu, co z bogów się narodzili, z bogami jednacy, postacią swą bogom dorównujących — na Karnę i Ardźunę Zdobywcę-Skarbu, gdy stanęli naprzeciw siebie. Obaj przedni oręż mieli, obaj zmęczeni wysiłkiem bojowym, obaj bili się po ramionach aż echo szło pod samo niebo. Obaj sławni ze swych czynów, swego męstwa, swojej siły, w walce tacy sami jak Śambara i król bogów*. [20] Równi w walce Kartawirji* i równi Synowi Daśarathy*, Wisznu dorównują męstwem, a w walce są równi Bhawie*. Obaj na prześwietnych rydwanach zaprzężonych w białe konie, powożą nimi prześwietni woźnice mocarni. I zastępy siddhów i ćaranów w oczarowaniu patrzyły na tych dwóch wielkich rydwanników blask roztaczających, mój królu.

Wówczas Synowie Dhrytarasztry, buhaju Bharatów, wraz z całym wojskiem Karnę szlachetnego otoczyli — tego, co bitwy zdobi. Tak samo Pandawowie z Dhrysztadjumną na czele, podnieceni, Syna Prythy otoczyli — niezrównanego w boju. [25] W tej bitwie bowiem Karna był rzutem kości twoich synów, a Syn Prythy — Pandawów, oni i sędziami i widzami byli. Zwycięstwo i klęska tych, którzy kośćmi rzucać będą, już zostały ustalone, choć gra od tych dwóch zależała — czy da zwycięstwo czy klęskę nam czy Pandawom ustawionym na froncie pola bitwy. Obaj stanęli do walki, obznajmieni w sztuce wojennej, mój królu, obaj wściekli na siebie, obaj śmierci jeden drugiemu życzący*. Obaj chcieli już ruszyć do ataku, stojąc naprzeciw siebie jak Indra i Wrytra, obaj przybrali postać straszliwą jak dwie planety gęstym dymem spowite.

[30] I wonczas w przestworzu spory, kłótnie i waśnie się zaczęły o Karnę i Ardźunę. I podział nastąpił wśród stron świata i wszystkich istot. Bogowie, danawowie, gandharwowie, piśacowie, węże i rakszasy — wszyscy wybrali jedną ze stron w tym starciu Karny i Ardźuny. Niespokojne niebo razem z gwiazdami, mój królu, stronę Karny wzięło, rozległa ziemia zaś — jak matka za synem — za Synem Prythy stanęła. Jego też stronę wybrały rzeki i morza, góry, drzewa i zioła. Asurowie, rakszasy, guhjakowie i ci, co w przestworzu żyją za Karną się opowiedzieli, pogromco wrogów. [35] Klejnoty i skarby wszystkie, wszystkie Wedy, wraz z powieścią jako piątą, ich uzupełnienia, upaniszady, nauki tajemne i wypisy, Wasuki, Ćitrasena, Takszaka oraz Upatakszaka*, a także wszystkie góry i potomkowie Kadru* z ich powinowatymi, wreszcie jadowite, pełne gniewu węże wielkokapturowe — wszyscy trzymali z Ardźuną. Słonie od Airawaty pochodzące, krowy od Surabhi, węże od Waiśalji też Ardźunę wybrały, drobne węże zaś Karnę. Wilki, zwierzęta dzikie i dobrotliwe oraz ptactwo — wszystkie liczyły na zwycięstwo Syna Prythy. Wasu, Marutowie, Sadhjowie, Rudrowie, Wszyscy Bogowie i Aświnowie, Agni, Indra, Soma, Wiatr i dziesięć stron świata za Zdobywcą-Skarbu stanęli, Aditjowie zaś za Karną. [40] Za Ardźuną opowiedzieli się też niebianie wraz z Ojcami, Jamą, Waiśrawaną i Waruną. Zastępy bogów, braminów, królów i wieszczów wybrali Syna Pandu, a także gandharwowie z Tumburu na czele, mój panie.

I przybyli Prawejowie wraz z potomkami Muniego, gromady gandharwów i apsaras, a także wilki i dobrotliwe stworzenia, ptactwo, słonie, mędrcy jeżdżący na rydwanach i pieszo wędrujący, unoszeni przez chmury i wiatr, bo pragnęli niezmiernie pojedynek Karny i Ardźuny obejrzeć. Bogowie, danawowie, gandharwowie, węże, jakszowie, ptactwo latające, wielcy wieszczowie Wedy znający i ojcowie karmiący się ofiarą swadha*, [45] umartwienia, wiedza i zioła o rozmaitych kształtach, barwach i mocy, mój królu, rozsiedli się w przestworzu, wrzawą go wypełniając.

I przybył na miejsce pojedynku sam Brahma na niebiańskim rydwanie wraz z wieszczami bramińskimi, z Pradźapatimi*, a razem z nim Bhawa*. I zobaczyło Karnę i Ardźunę Zdobywcę-Skarbu tych dwóch o jaźni wielkiej:

— Ardźuna Karnę zwycięży! — Indra Mocarny zawołał*.
A Słońce mu odkrzyknęło:

— Karna zabije Ardźunę! Zabije go mój syn i zwycięży w boju!

— Karnę mój syn Zdobywca-Skarbu zabije! — tak oto kłócili się Słońce i Wasawa*.
A gdy bogowie zobaczyli Samoistnego Pana Stworzeń, wypytywać go jęli:

— Który zwycięży, boże, z tych dwóch wojowników Kurów i Pandawów?* Niech takie samo będzie zwycięstwo onych dwóch lwich mężów! Powiedz nam prawdę, Samoistny, który z nich zwycięży? Powiedz nam, powiedz! Niechaj ich zwycięstwo takie samo będzie!*
[50] Wtedy Brahma z Wielkim Panem* tymi słowy zwrócili się do Władcy Bogów*:

— Zwycięstwo na pewno przypadnie Zwycięstwu szlachetnemu. To Leworęki zadowolił Ogień — Ofiar-Pożeracza w Kniei Khandawa, a kiedy do nieba się dostał, tyś sam, Mocarny, mu pomógł. Karna stoi pod stronie Danawów, dlatego powinien przegrać. Kiedy to się stanie, boskie dzieła będą bezpieczne. Czyn dla siebie ze wszystkich najlepszy, Władco Bogów, a Phalguna już siebie pojął, oddany jest prawdzie i Prawu*. Mądry, silny i dzielny, znawca broni, bogaty przez umartwienia, o potężnym blasku ma pełną wiedzę o łucznictwie — i może przez swoją potęgę przekroczyć swój los, gdy jego czas nadejdzie, ale wtedy zagłada światów jest nieuchronna. Bo gdy ci dwaj Krysznowie* w gniew wpadną, próżno wtedy szukać ostoi bezpiecznej. Wszak ci dwaj buhaje ludzi są stwórcami istnienia i nieistnienia. Oni są Narą i Narajaną*, pradawnymi pierwszymi wieszczami, nic ich nie ogranicza, to oni panują nad wszystkim — dwaj pogromcy wrogów nieulękli. [55] Niechaj Karna światy najlepsze zdobędzie, ten buhaj mężów, dzielny Waikartana, a zwycięstwo przypadnie dwóm Krysznom. A Karna niechaj pójdzie do światów Wasu czy Marutów i wraz z Droną i Bhiszmą raduje się w niebiańskiej siedzibie.

Gdy dwaj bogowie bogów wypowiedzieli te słowa, Tysiącooki znów się odezwał, uczciwszy wszystkie istoty z rozkazu Brahmy i Wielkiego Pana:

— Słyszeliście, czcigodni, co ci dwaj czcigodni dla dobra świata powiedzieli! Niechaj tak się stanie i nie inaczej. A wy od gniewu wolni pozostańcie!

Słysząc to, co mówił Indra, zadziwiły się wielce wszystkie istoty, mój królu i cześć mu oddały. [60] Bogowie jęli z nieba sypać deszcz kwiatów pięknie pachnących, o kształtach najprzeróżniejszych, zagrały niebiańskie instrumenty. I wszyscy bogowie, Danawowie i gandharwowie pragnęli obejrzeć ten niezrównany pojedynek dwóch lwich mężów, więc pozostali tam, gdzie byli, kiedy dwa rydwany, zaprzężone w białe konie, w godła zdobne, z łoskotem naprzeciw siebie stanęły. A wszyscy bohaterowie świata zgromadzeni na polu bitwy raz za razem w konchy dęli — Wasudewa i Ardźuna dzielni, Karna i Śalja, Bharato!

I wtedy bój się rozpoczął budzący lęk u tchórzy między tymi dwoma, co w męstwie się prześcigali jak Indra Mocarny i Śambara. Ich godła, spowite w girlandy, lśniły przymocowane do rydwanów — różnokształtne, gniewne wobec siebie popadając. [65] Godło Karny w kształcie popręgu słonia było — niczym wąż jadowity, lśniący klejnotami, świetliste niczym łuk samego Burzyciela-Grodów*, wielki blask bił od niego. Godło Syna Prythy — w kształcie małpy najznamienitszej, o rozwartym pysku, siejącej postrach, z zatrważającymi kłami, trudno się na nie patrzyło jakoby na słońce. I oto godło Łucznika-Gandawy rzuciło się na godło Karny, walki spragnione i wrzasnęło na nie donośnie. Wyskoczyła ona małpa w górę z wielką prędkością i uderzyła w popręg, drapiąc go pazurami i szarpiąc zębami niczym Garuda, co węża atakuje. A zdobny w dźwięczące dzwoneczki ten popręg żelazny, podobny do sideł Czasu natarł rozwścieczony na oną małpę wielką. [70] Nim tamci dwaj ten ostateczny pojedynek na rydwanach zaczęli, który który sobie w grze w kości przynieśli, ich godła bój już zaczęły, a ich rumaki rżały na siebie.

Lotosooki Kryszna Śalję przeszył strzałami swego spojrzenia i tamten odpowiedział mu z równą siłą wzrokiem. Zwyciężył go Wasudewa orężem swoich oczu, a Ardźuna Syn Kunti tak samo Karnę pokonał. I wonczas Karna Syn Woźnicy z uśmiechem do Śalji się zwrócił:

— Gdyby Synowi Prythy udało się mnie jakoś w walce dziś zabić, to co byś mi odpowiedział? Powiedz szczerze, przyjacielu!
I rzekł Śalja:

— Jeśli dzisiaj ten z białymi końmi zabije cię, Karno, w boju, wówczas ja jednym moim rydwanem ich obu uśmiercę — Madhawę i Syna Pandu.

I rzekł Sańdźaja:
[75] Z podobnym pytaniem Ardźuna do Pasterza się zwrócił, a Kryszna uśmiechnął się i takie wzniosłe słowa wyrzekł:
— Może słońce z nieba spaść, może ziemia się rozpaść, może ogień stać się zimny, ale Karna ciebie — Zdobywcy-Skarbu — nie zdoła zabić! Gdyby jednak świat na głowie stanął* i do tego by doszło, wtedy własnymi rękami zabiję Karnę i Śalję w boju!

Uśmiechem zareagował na te słowa Ardźuna Z-Małpą-W-Godle i odpowiedział Krysznie nieznużonemu w działaniu:

— [80] Nie wystarczą mi Karna i Śalja! Ale dzisiaj zobaczysz Karnę z jego proporcem i godłem, z Śalją, z rydwanem i końmi, z parasolem i zbroją, z jego włóczniami, strzałami i łukiem — poćwiartowanego strzałami w boju na wszelkie sposoby — z jego rydwanem, rumakami, włócznią, pancerzem, orężem! Bo nie gaśnie mój gniew za to, że ogniś z Draupadi Czarnej szydził! Zobaczysz dzisiaj, Pasterzu, że wyrwę Karnę jak słoń w szale z ziemi drzewo pełne kwiatów! I dzisiaj, Zabójco-Madhu, te słodkie słowa usłyszysz! I dzisiaj ulgę przyniesiesz matce Abhimanju i twej stryjence, Kunti, a sam się uradujesz, Dręczycielu-Wrogów! I dzisiaj będziesz pocieszał łzami zalaną Draupadi Czarną i Króla Prawa Judhiszthirę słowami jak nektar słodkimi!