7.159. Drzemka armii

Sańdźaja rzekł:
1 Kiedy Syn Woźnicy zabił
Ghatotkaćę w nocnej walce,
Judhiszthira się pogrążył
w udręce nie do zniesienia,

2 lecz gdy ujrzał, że twą armię
w ryzach jeno Bhima trzyma,
k Dhrysztadjumnie się odezwał:
„Wstrzymaj Dzbanołonowego*!

3 Aby unicestwić Dronę,
z ofiarnego ognia wstałeś
w zbroi, z mieczem oraz strzałą.
Jako łucznik, gromca wrogów,
pędź ku starciu w sercu rady,
wszak lęk ciebie nie dosięga.

4 Dźanamedźaja, Śikhandin,
Daurmukhi i Jaśodhana
niech radośni też oblegną
zewsząd Dzbanołonowego.

5 Nakula i Sahadewa,
dzieci Draupadi, Drupada,
Wirata, Prabhadrakowie
dziećmi, braćmi otoczeni,

6 Satjaki i Kekajowie,
z Dóbr Zdobywcą Pandawowie,
pragnąc śmierci Bharadwadźi,
niech z impetem atakują.

7 Również wszyscy rydwannicy,
kawaleria i słonnica,
i piechurzy w boju Dronę
rydwannika niech nękają”.

8 Gdy Pandawa wielki duchem
taki rozkaz im już wydał,
pędem wszyscy się rzucili
zetrzeć się z Dzbanołonowym.

9 Drona, pierwszy z dzierżców broni,
witał jatką wszystkich wojów
wśród Pandawów, co spieszyli,
z całą mocą napierając.

10 Wówczas książę Durjodhana,
chcąc ocalić życie Drony,
na dążących wściekle runął
synów Pandu z całą mocą.

11 No i walka rozgorzała
wojów, zwierząt umęczonych
synów Pandu oraz Kurów,
ryczących na siebie wzajem.

12 Wielcy rydwannicy, królu,
srogą walką wyczerpani
i sennością przytępieni
ruszać się nie byli w stanie.

13 Noc, co trwała dziewięć godzin*,
przeraźliwa, strach budząca,
która życia zabierała,
niczym tysiąc godzin zdała
się stworzeniom mordowanym,
a szczególnie tym, co ranne.

14 Gdy nastała głębia nocy
dla tych, co snem oślepieni,
wszyscy woje swój entuzjazm
utracili, przygnębieni.
Twoi, jak i ich wrogowie
broń zużyli, strzał nie mieli.

15 Ci, co mogli, się starali,
a szczególnie zalęknieni,
na powinność względy mając,
swych oddziałów nie rzucali.

16 Inni oręż wypuścili
i zasnęli snem możeni,
na swych słoniach, na rydwanach
czy na koniach, o Bharato.

17 Snem ślepieni nie widzieli
tych, co jeszcze przebudzeni,
a zaś tamci tych, co spali,
do siedziby śmierci słali.

18 Inni we śnie pogrążeni,
kto przeciwnik — nieświadomi,
zabijali siebie w starciu,
czasem swoich, czasem wrogów.

19 Snem zmorzeni w wielkim boju
różne dźwięki wydawali,
„trzeba walczyć” tak mniemając,
trwali, lecz z zamkniętym okiem.

20 Inni w boju snem morzeni
z sobą wzajem się ścierali,
bohaterzy się w ciemnościach
niezgłębionych mordowali.

21 Tak ginęli z własnej ręki
lub przez innych zabijani,
w boju siebie nie poznając,
snem co chwilę zamraczani.

22 Bibhatsu, byk pośród ludzi,
ujrzał ich w takowym stanie
i te słowa wypowiedział,
głosem przestwór wypełniając:

23 „Waszmościowie są styrani,
od snu ślepi, z wierzchowcami
armia skryła się w ciemnościach
oraz w pyle podniesionym.

24 Jeśli wasza taka wola,
niechaj armia chwilę spocznie.
Legnijcie, zamknąwszy oczy,
chwilę na bitewnym polu.

25 Znowu, kiedy wzejdzie Księżyc,
sen zrzucicie, odświeżeni,
by do niebios iść, zewrzecie
się Kurowie z Pandawami!”.

26 Usłyszeli znawcy prawa
prawego Ardźuny słowa,
dając wojskom ukojenie.
tak do swoich powiedzieli:

27 „Karno, Karno” zakrzyknęli,
„o monarcho Durjodhano!
Pandów armia się wstrzymała,
zaprzestańmy też wysiłków!”.

28 Po Phalguny gromkich słowach
i następnych zdarzeń skutkiem,
twoja armia i Pandawów
odpoczęła, o Bharato.

29 Jego słowom i niebianie,
i wieszczowie wielcy duchem,
i wojacy, co potężni,
przeszczęśliwi, cześć oddali.

30 Słowa ceniąc dobroduszne,
obie armie, o Bharato,
chwilę, królu, podrzemały
wymęczone, o buhaju.

31 Również twoja, o Bharato,
armia wielce utrudzona,
radość, męstwo odzyskała
i Ardźunę wychwalała:

32 „W tobie Wedy oraz oręż,
w tobie rozum i odwaga,
prawość w tobie, o barczysty,
i dla wszystkich istot litość.

33 Jako że możemy spocząć,
chcemy byś opiekę zdobył,
synu Prythy, bądź szczęśliwy,
szybko zyskasz, co ci drogie!”.

34 Tak ci wielcy rydwannicy
wysławiali bohatera,
a że sen już ich ogarniał,
to umilkli, panie ludów.

35 Jedni na grzbietach rumaków,
inni w koszach swych rydwanów
lub na karkach słoni spali,
pozostali wprost na ziemi.

36 Uzbrojeni, to z maczugą,
drudzy z mieczem czy toporem,
w pełnej zbroi, z dzidą inni,
ludzie spali, gdzie popadło.

37 Śpiące słonie nieświadome
wonnym tchem z trąb niczym węże
krętych, kurzem umazanych
ziemię chłodem ukoiły.

38 Chrapiąc, słonie ozdabiały
całą ziemię pola bitwy
niczym góry rozrzucone,
z syczącymi nań wężami.

39 Równą nierówną czyniły
ziemię mocno poranioną
kopytami śpiące konie
w złotych rzędach, spiętych grzywach.
Wszyscy spali, Indro królów,
wszędzie na pojazdach swoich.

40 Tak to armia snem złamana
spała bez jednego słowa,
niczym obraz przez artystów
na materiał naniesiony.

41 Młodzi rycerze
zdobni kolczykami,
o poranionych
kończynach strzałami,
między guzami
słoni spoczywali
jakby pomiędzy
kochanek piersiami.

42 Wówczas to kochanek lilii
niczym białe lico damy,
Księżyc, radość ócz, ozdobił
wschodnią Indry* stronę świata.

43 Już po chwili bóg potężny
z plamką zająca, na wschodzie
ukazał poświatę rudą,
migotanie gwiazd wchłaniając.

44 Tej poświaty blask był równy
barwie przeczystego złota;
powolutku wielki Księżyc
sieć promieni swych wytoczył.

45 Te promienie księżycowe
mrok swym blaskiem oddaliły
i nieśpiesznie zalewały
przestwór, strony, całą ziemię.

46 Już po chwili świat się zdawał
jakby dziennym światłem zlany.
Mrok, co wcześniej nieprzebrany,
tracił moc i wszędy pierzchał.

47 Gdy świat wokół się ukazał,
w dzień noc zmienił twórca nocy,
stwory nocne wówczas, królu,
się rozbiegły lub schowały.

48 Przebudziła się też armia
wraz z Miesiąca promieniami,
jak gąszcz lilii stupłatkowych
budzi się przy blasku Słońca.

49 Jak przybywa oceanu
pod wpływem siły Księżyca,
tak Miesiąca wschód poruszył
owo wielkie morze wojska.

50 I ponownie rozgorzała
walka, o monarcho ludów,
w świecie dla zniszczenia świata
tych, co łakną wyższych światów.