Autorzy
Opracowali (indika 2024):
(tłumaczenie)
Andrzej Babkiewicz
(komitet redakcyjny)
Andrzej Babkiewicz, Joanna Jurewicz, Monika Nowakowska,
Sven Sellmer, Przemysław Szczurek, Anna Trynkowska
(redakcja techniczna)
Karina Babkiewicz
(przygotowanie tekstu, skład, zamieszczenie na stronie)
Sven Sellmer i Andrzej Babkiewicz
Tłumaczenie finansowane w ramach programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego
pod nazwą „Narodowy Program Rozwoju Humanistyki”
w latach 2017–2023, numer projektu 0357/NPRH5/H22/84/2017.
महाभारत
Mahābhārata
7. Księga Drony (Droṇaparvan)
***
7.122-161 Śmierć Ghatotkaćy (ghaṭotkaca-vadha)
7.155. Radość Kryszny z przechytrzenia włóczni
Streszczenie rozdziału:
saṃjaya uvāca
haiḍimbaṃ nihataṃ dṛṣṭvā
vikīrṇam iva parvatam |
pāṇḍavā dīnamanasaḥ
sarve bāṣpākulekṣaṇāḥ ||7.155.1||
vāsudevas tu harṣeṇa
mahatābhipariplutaḥ |
nanāda siṃhavan nādaṃ
vyathayann iva bhārata |
vinadya ca mahānādaṃ paryaṣvajata phalgunam ||7.155.2||
sa vinadya mahānādam
abhīśūn saṃniyamya ca |
nanarta harṣasaṃvīto
vātoddhūta iva drumaḥ ||7.155.3||
tato vinirbhrāmya punaḥ
pārtham āsphoṭya cāsakṛt |
rathopasthagato bhīmaṃ
prāṇadat punar acyutaḥ ||7.155.4||
prahṛṣṭamanasaṃ jñātvā
vāsudevaṃ mahābalam |
abravīd arjuno rājan
nātihṛṣṭamanā iva ||7.155.5||
atiharṣo 'yam asthāne
tavādya madhusūdana |
śokasthāne pare prāpte
haiḍimbasya vadhena vai ||7.155.6||
vimukhāni ca sainyāni
hataṃ dṛṣṭvā ghaṭotkacam |
vayaṃ ca bhṛśam āvignā
haiḍimbasya nipātanāt ||7.155.7||
naitat kāraṇam alpaṃ hi
bhaviṣyati janārdana |
tad adya śaṃsa me pṛṣṭaḥ
satyaṃ satyavatāṃ vara ||7.155.8||
yady etan na rahasyaṃ te
vaktum arhasy ariṃdama |
dhairyasya vaikṛtaṃ brūhi
tvam adya madhusūdana ||7.155.9||
samudrasyeva saṃkṣobho
meror iva visarpaṇam |
tathaital lāghavaṃ manye
tava karma janārdana ||7.155.10||
vāsudeva uvāca
atiharṣam imaṃ prāptaṃ
śṛṇu me tvaṃ dhanaṃjaya |
atīva manasaḥ sadyaḥ
prasādakaram uttamam ||7.155.11||
śaktiṃ ghaṭotkacenemāṃ
vyaṃsayitvā mahādyute |
karṇaṃ nihatam evājau
viddhi sadyo dhanaṃjaya ||7.155.12||
śaktihastaṃ punaḥ karṇaṃ
ko loke 'sti pumān iha |
ya enam abhitas tiṣṭhet
kārttikeyam ivāhave ||7.155.13||
diṣṭyāpanītakavaco
diṣṭyāpahṛtakuṇḍalaḥ |
diṣṭyā ca vyaṃsitā śaktir
amoghāsya ghaṭotkace ||7.155.14||
yadi hi syāt sakavacas
tathaiva ca sakuṇḍalaḥ |
sāmarān api lokāṃs trīn
ekaḥ karṇo jayed balī ||7.155.15||
vāsavo vā kubero vā
varuṇo vā jaleśvaraḥ |
yamo vā notsahet karṇaṃ
raṇe pratisamāsitum ||7.155.16||
gāṇḍīvam āyamya bhavāṃś
cakraṃ vāhaṃ sudarśanam |
na śaktau svo raṇe jetuṃ
tathāyuktaṃ nararṣabham ||7.155.17||
tvaddhitārthaṃ tu śakreṇa
māyayā hṛtakuṇḍalaḥ |
vihīnakavacaś cāyaṃ
kṛtaḥ parapuraṃjayaḥ ||7.155.18||
utkṛtya kavacaṃ yasmāt
kuṇḍale vimale ca te |
prādāc chakrāya karṇo vai
tena vaikartanaḥ smṛtaḥ ||7.155.19||
āśīviṣa iva kruddhaḥ
stambhito mantratejasā |
tathādya bhāti karṇo me
śāntajvāla ivānalaḥ ||7.155.20||
yadā prabhṛti karṇāya
śaktir dattā mahātmanā |
vāsavena mahābāho
prāptā yāsau ghaṭotkace ||7.155.21||
kuṇḍalābhyāṃ nimāyātha
divyena kavacena ca |
tāṃ prāpyāmanyata vṛṣā
satataṃ tvāṃ hataṃ raṇe ||7.155.22||
evaṃ gate 'pi śakyo 'yaṃ
hantuṃ nānyena kena cit |
ṛte tvā puruṣavyāghra
śape satyena cānagha ||7.155.23||
brahmaṇyaḥ satyavādī ca
tapasvī niyatavrataḥ |
ripuṣv api dayāvāṃś ca
tasmāt karṇo vṛṣā smṛtaḥ ||7.155.24||
yuddhaśauṇḍo mahābāhur
nityodyataśarāsanaḥ |
kesarīva vane mardan
mattamātaṅgayūthapān |
vimadān rathaśārdūlān kurute raṇamūrdhani ||7.155.25||
madhyaṃgata ivādityo
yo na śakyo nirīkṣitum |
tvadīyaiḥ puruṣavyāghra
yodhamukhyair mahātmabhiḥ |
śarajālasahasrāṃśuḥ śaradīva divākaraḥ ||7.155.26||
tapānte toyado yadvac
charadhārāḥ kṣaraty asau |
divyāstrajaladaḥ karṇaḥ
parjanya iva vṛṣṭimān |
so 'dya mānuṣatāṃ prāpto vimuktaḥ śakradattayā ||7.155.27||
eko hi yogo 'sya bhaved vadhāya
chidre hy enaṃ svapramattaḥ pramattam |
kṛcchraprāptaṃ rathacakre nimagne
hanyāḥ pūrvaṃ tvaṃ tu saṃjñāṃ vicārya ||7.155.28||
jarāsaṃdhaś cedirājo mahātmā
mahābalaś caikalavyo niṣādaḥ |
ekaikaśo nihatāḥ sarva eva
yogais tais tais tvaddhitārthaṃ mayaiva ||7.155.29||
athāpare nihatā rākṣasendrā
hiḍimbakirmīrabakapradhānāḥ |
alāyudhaḥ parasainyāvamardī
ghaṭotkacaś cograkarmā tarasvī ||7.155.30||
Sańdźaja rzekł:
1 Ghatotkaći śmierć ujrzeli,
strzaskanego niczym góra,
i Pandowie przygnębieni
łzami smutku się zalali.
2 Wasudewa przeszczęśliwy
potężnie jak lew zaryczał,
przerażając i kłopocząc.
A gdy ryk już z piersi wydał,
począł ściskać syna Prythy.
3 Kiedy gromki zgiełk uczynił,
lejce ściągnął i przytroczył,
i zatańczył wielce rady
niczym drzewo wiatrem bite.
4 Znowu z Parthą zawirował
i rękoma się okładał,
stając na rydwanu ławie,
niewzruszony gromko krzyczał.
5 Widząc radość, wielki królu,
potężnego Wasudewy,
Ardźuna doń się odezwał
w swoim sercu niezbyt rady:
6 „Nie na miejscu twa wesołość,
o pogromco Madhu, teraz,
gdy Hidimby syna śmiercią
wszyscyśmy są zrozpaczeni!
7 Armia nasza rejteruje,
Ghatotkaći śmierć ujrzawszy,
my jesteśmy zdruzgotani
upadkiem Hidimby syna.
8 Być nie może powód błahy
twej radości, Dręczycielu.
Godzi ci się rzec mi o nim,
o najlepszy z prawdomównych.
9 Jeśli to nie tajemnica,
wyjaw mi ją, Madhugromco.
Powiedz, czemuż swą powagę
dziś z kretesem zarzuciłeś.
10 Jakby morze wyszło z brzegów,
jakby Meru się ruszyła —
takież twoje zachowanie
lekkomyślne, Dręczycielu”.
Wasudewa rzekł:
11 Wielka jest tu nasza radość,
słuchaj mnie, Zdobywco Bogactw,
słowa te natychmiast sercu
dadzą wielkie ukojenie.
12 Ghatotkaća wszak przechytrzył
włócznię, o świetlisty wielce!
Uznaj, że już dzisiaj Karna
martwym jest, Zdobywco Bogactw.
13 Nie ma w świecie tym człowieka,
co by zmierzyć mógł się z Karną,
gdy tę włócznię trzymał w dłoni —
w boju był jak Karttikeja.
14 Los pozbawił go już zbroi,
los też zabrał mu kolczyki,
teraz włócznię Karny wykpił
przy pomocy Ghatotkaći.
15 Karna w zbroję przyodziany,
kiedy nosił swe kolczyki,
w pojedynkę mógł zwyciężyć
trójświat wraz z nieśmiertelnymi.
16 Ani Indra, ni Pan Bogactw,
ni Waruna — wód monarcha,
ani Jama nie są władni,
aby z Karną stanąć w szranki.
17 Gdybyś łuk Gandiwę ujął,
a ja stanął z Sudarśaną,
byśmy go nie pokonali,
tak zbrojnego byka-człeka.
18 Śakra dla twojego dobra
złudą zabrał mu kolczyki
i pancerza go pozbawił
ów pogromca wrogich twierdzy.
19 Jako że swą zbroję odciął
i kolczyki szczerozłote
własne Śakrze podarował,
Karnę zowią Waikartaną*.
20 Tak jak żmija jadowita
siłą zaklęć otępiona
dzisiaj jawi mi się Karna,
niczym ogień zbyty żaru.
21–22 O herosie długoręki,
odkąd włócznię dał Wasawa
wielki duchem za kolczyki
oraz boską zbroję Karnie,
ów byk-człowiek w każdej chwili
mógł cię zabić. Teraz jednak
Ghatotkaća mu ją zabrał.
23 Mimo tego, o bezgrzeszny,
mogę przysiąc, o tygrysie,
że nikt inny poza tobą
zabić Karny nie jest w stanie.
24 Prawdomówny, czci braminów,
ślubom, ascezie oddany,
nawet wrogów łaską darzy,
Karnę Bykiem więc nazwano.
25 Zręczny w boju, długoręki,
zawsze ze wzniesioną bronią,
jak lew w lesie, co morduje
rozjuszone dzielne słonie,
tak on, stojąc z przodu armii,
dzielnym wojom męstwo kradnie.
26 Jak na słońce południowe,
nikt nań wejrzeć nie jest w stanie.
Jak Dnia Twórca w czas jesieni
z siecią strzelistych promieni
on się jawi, o tygrysie,
pośród twoich pierwszych wojów.
27 Jak w czas deszczu chmur kłębisko,
tak on leje strugi bełtów.
Deszczy Karna niczym obłok
siecią boskich swych pocisków.
Dziś on zwykłym stał się człekiem,
kiedy włócznię Śakry stracił.
28 Sposób jedyny
będzie, by go zgładzić,
gdy koło wozu
mu w dziurze ugrzęźnie
i ten uważny
w trudzie czujność straci.
Dam ci znak wcześniej,
abyś mógł go zabić.
29 Wszak Dźarasandhę,
męża pośród Ćedich
i Ekalawję
z plemienia Niszadów
dla twej korzyści
przeróżnym sposobem
jednego po drugim
zaiste zabiłem.
30 Jak również inni
władcy wśród rakszasów:
Baka, Kirmira —
wrogich armii gromca,
straszny Kidimba,
mężny Ghatotkaća
czy Alajudha —
wszyscy wytraceni.
