8.43. Przemowa Kryszny

Sańdźaja rzekł:
Korzystając z okazji, tak ozwał się Kryszna do syna Prythy*, Króla Prawa Judhiszthirę, również syna Kunti, mu wskazując:

— Tego oto brata twego, synu Pandu i Prythy, Dhrytarasztry synowie mocarni, łucznicy wielcy, gonią prędko, chcąc go zabić. Podążają także pędem za Judhiszthirą, mężem wielkim duchem, wzburzeni Pańćalowie, szałem ogarnięci bitewnym, ratować go pragnąc. Tu oto zaś mocarz Durjodhana, król świata całego, w zbroję odziany, z oddziałem rydwanów króla Judhiszthirę ściga [5] wespół z braćmi, których sam dotyk jadowi węża jest równy, do oręża wszelkiego wprawnymi, by zabić tego tygrysa wśród ludzi. Pochwycić chcąc Judhiszthirę, pędzą za nim ze słoniami, końmi, rydwanami i piechotą synowie ci Dhrytarasztry, jak żebracy — za klejnotem wspaniałym. Spójrz, powstrzymany przez Satwatę* i Bhimę, stoi ten władca potężny*, do walki gotowy, tak jak stali bezradnie Daitjowie*, nektar nieśmiertelności* zrabować pragnący, gdy ich Śakra* i Agni zatrzymali. Zbyt wielu jest ich jednak, więc znów pośpiesznie mkną ku Pandawie* rydwannicy ci wielcy, jak wód strumienie porą deszczową — do oceanu. Lwie ryki wydają z siebie i dmą w konchy mocarni mężowie ci, łucznicy wielcy, łukami potrząsając.
[10] W paszczę śmierci wpadł już, jak sądzę, syn Kunti Judhiszthira i złożonej w ogniu ofierze jest podobny, skoro w moc Durjodhany się dostał… Tak przygotowana jest bowiem armia syna Dhrytarasztry*, Pandawo, że nawet Śakra uciec przed nią by nie zdołał, gdyby znalazł się w strzał jej zasięgu. Impet strzał bohaterskiego Durjodhany, syna Drony*, syna Śaradwanta* i Karny góry nawet rozedrzeć mógłby! Któż oparłby się w starciu impetowi mas strzał Durjodhany, gdy wypuszcza je szybko bohater ten, rozwścieczony, niszczycielskim bogiem śmierci się zdając? Karna zaś króla*, dręczyciela wrogów, do odwrotu zmusił, choć zaprawiony jest w boju mocarz ten zręczny o rękach prędkich. [15] Wespół z wielkimi duchem synami Dhrytarasztry bohaterski syn Radhy* najstarszego z synów Pandu pognębić w bitwie jest zdolny. Inni jeszcze wielcy rydwannicy zbroi pozbawili tego opanowanego syna Prythy, walczącego z nimi w starciu. Postami ogromnie wycieńczony król jest, potężny Bharato znamienity, na bramińskiej mocy polega bowiem, nie na wielkiej mocy wojownika. Nie żyje już, jak sądzę, wielki król Judhiszthira, skoro skłonny do gniewu Bhimasena cierpliwie znosi lwie ryki raz za razem wrzeszczących synów Dhrytarasztry, co dmą w konchy wielkie, pogromco wrogów, za zwycięzców w bitwie się już mając…
[20] „Zabijcie Judhiszthirę, syna Pandu!” — tak podburza, byku wśród Bharatów, ten oto Karna synów Dhrytarasztry mocarnych. Ścigają króla zatem rywannicy ci wielcy, przeróżnym orężem boskim — sthunakarną, indradźalą i paśupatą — go spowijając. Cierpi król, potomku Bharaty, zająć się nim trzeba — tak uważam. Również i mocarni Pańćalowie wespół z Pandawami, najlepsi ze wszystkich mężów broń dzierżących, pośpiesznie podążają za nim — a czas już na pośpiech! — by z czeluści piekielnych, w których jak gdyby się pogrąża, go wydobyć. Nie widać już godła króla — Karna strzałami je strącił na oczach Bliźniaków*, potężny synu Prythy, Satjakiego* i Śikhandina, Dhrysztadjumny, Bhimy i Śataniki*, wszystkich Pańćalów i Ćedich.
[25] Armię Pandawów Karna ten w boju w rozsypkę roznosi strzałami swymi, jak słoń — lotosów kępę. Oto uciekają wojownicy twoi, pociecho Pandu! Patrz, patrz, jak pierzchają rydwannicy ci wielcy… Słonie, które Karna poraził w starciu, jęki bólu wydając, rozbiegają się na wszystkie strony. Spójrz na ten oddział rydwanów, co rozjeżdżają się powszędy, przez Karnę, niszczyciela nieprzyjaciół, do ucieczki zmuszone w walce. Zobacz, posiadaczu godła prześwietny, jak osadzone na rydwanie godło Syna Woźnicy*, w kształcie popręgu słonia, to tu, to tam w bitwie krąży. [30] Ku rydwanowi Bhimaseny pędzi oto syn Radhy, strzał setki wypuszczając i rozbijając twe wojsko. Popatrz też na Pańćalów, których ten mąż wielki duchem do ucieczki zmusza — Daitjom przez Śakrę wybijanym w wielkim boju są podobni.
Pokonawszy w walce Pańćalów, Pandawów i Sryńdźajów, na wszystkie strony rozgląda się teraz Karna. Pewnie to ciebie szuka — tak uważam. Spójrz — wspaniały łuk naciągając, błyszczy jasno, niczym Indra po zwycięstwie nad wrogami w otoczeniu zastępów bogów. Na widok odwagi Karny w natarciu okrzyki oto wznoszą Kaurawowie, wśród synów Prythy i tysięcy Sryńdźajów trwogę budząc nimi w boju.
[35] Syn Radhy zaś, co dumę wrogów niszczy, wszystkich Pandawów przeraziwszy w bitwie tej wielkiej, tak do całego swego wojska się zwrócił:
„Ruszajcie! Nacierajcie! Prędko ku wrogom mknijcie, Kaurawowie! Na baczności się mając, tak działajcie, żeby żaden Sryńdźaja w walce żywy wam nie uszedł! Ja zaś za wami podążę”.
Po słowach tych pojechał za nimi, strzały wypuszczając.
Spójrz na Karnę tego w bitwie, synu Prythy — tak jasnym rozpromienił się blaskiem, jak słońce, gdy o świcie ozdabia Górę Wschodu. Spod trzymanego nad jego głową parasola o stu żebrach, co księżycem w pełni, potomku Bharaty, się zdaje, [40] kątem oka spogląda Karna w twą stronę — z pewnością, wysiłek największy w to wkładając, do boju z tobą ruszy. Zobacz, długoręki, jak mocarz ten łukiem swym wielkim potrząsa i strzały z niego wypuszcza, co niczym węże jadowite wyglądają. Widzę, że oto zawrócił syn Radhy, mężu z małpą w godle. Na własną zgubę się tu kieruje, jak ćma, co do ognia leci…
Ujrzawszy, że Karna jest sam jeden, bardzo czujny syn Dhrytarasztry wraz z oddziałem rydwanów ku niemu zmierza, by go chronić. Wysiłków nie szczędząc, zabić powinieneś męża tego podłego duchem oraz ich wszystkich, jeśli sławy, władzy królewskiej i szczęścia najwyższego pragniesz. [45] Wziąwszy pod uwagę, że panujesz nad sobą, a syn Radhy zło wyrządził prawemu duchem Judhiszthirze, uświadom sobie, że czas już nadszedł na tego wodza wojowników, szlachetnie na walkę się zdecyduj i jedź natychmiast mu naprzeciw!
Oto przybywa tu pędem, rydwanniku prześwietny, pięć setek głównych rydwanników wroga, mocarzy o żarze ducha straszliwym, pięć tysięcy słoni i koni dwakroć tyle, a także miliony piechurów. Połączywszy się, ochraniając się nawzajem, nacierają na ciebie siły te, bohaterski synu Kunti. Łucznikowi wielkiemu, Synowi Woźnicy, sam się pokaż! Wysiłek największy w to wkładając, ruszaj nań, byku wśród Bharatów!
[50] Na Pańćalów pędzi teraz Karna, rozwścieczony — godło jego widzę przy rydwanie Dhrysztadjumny. Sądzę, dręczycielu wrogów, że ich wszystkich wytnie…
Coś miłego ci jednak też powiem: król Judhiszthira, potomek Kuru, syn Dharmy, wciąż żyje! Bhima zaś długoręki zawrócił razem z Satjakim w otoczeniu wojska Sryńdźajów, armię za sobą prowadząc. Wespół z wielkimi duchem Pańćalami zabija oto Bhimasena Kaurawów, strzały ostre posyłając w nich w starciu. Do odwrotu przeszła armia syna Dhrytarasztry — rozpierzcha się prędko w bitwie, strzałami Bhimy rażona. [55] Krwią zalana jest ziemia, polem o plonach zniszczonych się zdaje. Żałośnie wygląda, Bharato znamienity, wojsko potomka Bharaty*… Przypatrz się Bhimasenie, co do boju tak wrócił, pełnemu gniewu panu wojowników, jadowitemu wężowi podobnemu — ucieka odeń armia wroga!
Oto leżą porozdzierane chorągwie i parasole, Ardźuno, białe i czarne, żółte i czerwone, zdobne w słońca, gwiazdy i księżyce, a także postrącane przeróżne godła ze złota, srebra i metalu oraz porozrywane konie i słonie. Ducha wyzionąwszy, z rydwanów oto wypadają rydwannicy, różnobarwnymi strzałami zabici przez Pańćałów, co nie zwykli przed wrogiem uciekać. [60] Nacierają Pańćalowie śmiali, Zdobywco Bogactw, na pozbawione ludzi słonie, konie i rydwany stronników Dhrytarasztry. Przy wsparciu Bhimaseny miażdżą te tygrysy wśród mężów niepokonane siły nieprzyjaciół, życie swe poświęcając. Okrzyki oto wznoszą i w konchy dmą Pańćalowie, pędem ruszają na wrogów w starciu i strzałami ich powalają. Zobacz, jak z gniewem kładą trupem stronników Dhrytarasztry, lwom zabijającym słonie podobni — wspaniały musi być raj, co ich czeka! Ze wszystkich stron się rzucili na nieprzyjaciół wielkie wojsko, niczym dzikie gęsi z jeziora Manasa prędko na Ganges się zlatujące.
[65] Krypa i Karna zaś, a także pozostali wrogowie bohaterscy, na Pańćalów odważnie ruszyli, by dać im gwałtowny odpór, jak byki — innym bykom. Zatopionych strzałami Bhimy wrogich rydwanników wielkich, stronników Dhrytarasztry, bohaterowie pod wodzą Dhrysztadjumny zabijają jednak tysiącami! W przygnębienie niemal popadli wojownicy armii tej ogromnej…
Spójrz na te słonie, co padają, żelaznymi strzałami pocięte przez Bhimę, niczym gór wierzchołki, piorunem przez Zbrojnego w Piorun* rażone. Przebite strzałami Bhimaseny o drzewcach prostych, uciekają oto inne słonie wielkie i własne oddziały miażdżą. Czyż nie rozpoznajesz, Ardźuno, trudnego do zniesienia lwiego ryku Bhimy? Okrzyki wydaje bohater ten, za zwycięzcę w bitwie się już mając. [70] Oto naciera na Pandawę tego na słoniu wspaniałym Niszadów władca — gniewu pełen, oszczepami zabić go pragnie, jak niszczycielski bóg śmierci z pałką w dłoni. Ryk wydał z siebie, Bhima jednak ręce wraz z oszczepami mu uciął, po czym powalił go dziesiątką ostrych strzał z żelaza, co płomieniami ognia się zdawały.
Zabiwszy go, znów tu przybywa Wilczobrzuchy*. Patrz, jak strzałami swymi o wyglądzie oszczepów i włóczni kładzie inne słonie, co się nań rzucają, dosiadane przez kornaków, ciemnym chmurom deszczowym podobne. Po siódemce słonie te powalał, a potem chorągwie wraz z drzewcami ucinał im strzałami ostrymi brat twój starszy. Każdego ze słoni tych następnie zabił dziesięcioma strzałami z żelaza. Nie słychać tu już tak krzyku stronników Dhrytarasztry, gdy byk wśród Bharatów, Niszczycielowi Twierdz* równy, pełen gniewu do boju wrócił. [75] Trzy połączone armie syna Dhytarasztry przez Bhimasenę, lwa prawdziwego wśród mężów, z gniewem zostały odparte!

Sańdźaja rzekł:
Ujrzawszy ogromnie trudny ten wyczyn, którego Bhimasena dokonał, Ardźuna pozostałych nieprzyjaciół rozproszył ostrymi strzałami. Zabijane przezeń w bitwie zastępy zaprzysięgłych jego wrogów, potężny panie, udawały się w gościnę do Śakry — tam smutek je opuszczał, ogarniała je radość! Syn Prythy zaś, tygrys wśród mężów, strzałami o drzewcach prostych dalej raził cztery formacje wojsk syna Dhrytarasztry.