Autorzy

Opracowali (indika 2024):
(tłumaczenie)

Monika Nowakowska
(komitet redakcyjny)
Andrzej Babkiewicz, Joanna Jurewicz, Monika Nowakowska,
Sven Sellmer, Przemysław Szczurek, Anna Trynkowska
(redakcja techniczna)
Karina Babkiewicz
(przygotowanie tekstu, skład, zamieszczenie na stronie)
Sven Sellmer i Andrzej Babkiewicz

Tłumaczenie finansowane w ramach programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego
pod nazwą „Narodowy Program Rozwoju Humanistyki”
w latach 2017–2023, numer projektu 0357/NPRH5/H22/84/2017.

महाभारत

Mahābhārata

7. Księga Drony (Droṇaparvan)

***

7.77-121 Śmierć Dźajadrathy (jayadratha-vadha) /
Czternasty dzień bitwy

7.84. Śmierć Alambuszy

Streszczenie rozdziału:

saṃjaya uvāca
alambusaṃ tathā yuddhe vicarantam abhītavat |
haiḍimbaḥ prayayau tūrṇaṃ vivyādha ca śitaiḥ śaraiḥ ||7.84.1||

tayoḥ pratibhayaṃ yuddham āsīd rākṣasasiṃhayoḥ |
kurvator vividhā māyāḥ śakraśambarayor iva ||7.84.2||

alambuso bhṛśaṃ kruddho ghaṭotkacam atāḍayat |
ghaṭotkacas tu viṃśatyā nārācānāṃ stanāntare |
alambusam atho viddhvā siṃhavad vyanadan muhuḥ ||7.84.3||

tathaivālambuso rājan haiḍimbaṃ yuddhadurmadam |
viddhvā viddhvānadad dhṛṣṭaḥ pūrayan khaṃ samantataḥ ||7.84.4||

tathā tau bhṛśasaṃkruddhau rākṣasendrau mahābalau |
nirviśeṣam ayudhyetāṃ māyābhir itaretaram ||7.84.5||

māyāśatasṛjau dṛptau mohayantau parasparam |
māyāyuddhe sukuśalau māyāyuddham ayudhyatām ||7.84.6||

yāṃ yāṃ ghaṭotkaco yuddhe māyāṃ darśayate nṛpa |
tāṃ tām alambuso rājan māyayaiva nijaghnivān ||7.84.7||

taṃ tathā yudhyamānaṃ tu māyāyuddhaviśāradam |
alambusaṃ rākṣasendraṃ dṛṣṭvākrudhyanta pāṇḍavāḥ ||7.84.8||

ta enaṃ bhṛśasaṃkruddhāḥ sarvataḥ pravarā rathaiḥ |
abhyadravanta saṃkruddhā bhīmasenādayo nṛpa ||7.84.9||

ta enaṃ koṣṭhakīkṛtya rathavaṃśena māriṣa |
sarvato vyakiran bāṇair ulkābhir iva kuñjaram ||7.84.10||

sa teṣām astravegaṃ taṃ pratihatyāstramāyayā |
tasmād rathavrajān mukto vanadāhād iva dvipaḥ ||7.84.11||

sa visphārya dhanur ghoram indrāśanisamasvanam |
mārutiṃ pañcaviṃśatyā bhaimaseniṃ ca pañcabhiḥ |
yudhiṣṭhiraṃ tribhir viddhvā sahadevaṃ ca saptabhiḥ ||7.84.12||

nakulaṃ ca trisaptatyā drupadeyāṃś ca māriṣa |
pañcabhiḥ pañcabhir viddhvā ghoraṃ nādaṃ nanāda ha ||7.84.13||

taṃ bhīmaseno navabhiḥ sahadevaś ca pañcabhiḥ |
yudhiṣṭhiraḥ śatenaiva rākṣasaṃ pratyavidhyata |
nakulaś ca catuḥṣaṣṭyā draupadeyās tribhis tribhiḥ ||7.84.14||

haiḍimbo rākṣasaṃ viddhvā yuddhe pañcāśatā śaraiḥ |
punar vivyādha saptatyā nanāda ca mahābalaḥ ||7.84.15||

so 'tividdho maheṣvāsaḥ sarvatas tair mahārathaiḥ |
prativivyādha tān sarvān pañcabhiḥ pañcabhiḥ śaraiḥ ||7.84.16||

taṃ kruddhaṃ rākṣasaṃ yuddhe pratikruddhas tu rākṣasaḥ |
haiḍimbo bharataśreṣṭha śarair vivyādha saptabhiḥ ||7.84.17||

so 'tividdho balavatā rākṣasendro mahābalaḥ |
vyasṛjat sāyakāṃs tūrṇaṃ svarṇapuṅkhāñ śilāśitān ||7.84.18||

te śarā nataparvāṇo viviśū rākṣasaṃ tadā |
ruṣitāḥ pannagā yadvad girim ugrā mahābalāḥ ||7.84.19||

tatas te pāṇḍavā rājan samantān niśitāñ śarān |
preṣayām āsur udvignā haiḍimbaś ca ghaṭotkacaḥ ||7.84.20||

sa vadhyamānaḥ samare pāṇḍavair jitakāśibhiḥ |
dagdhādrikūṭaśṛṅgābhaṃ bhinnāñjanacayopamam ||7.84.21||

samutkṣipya ca bāhubhyām āvidhya ca punaḥ punaḥ |
niṣpipeṣa kṣitau kṣipraṃ pūrṇakumbham ivāśmani ||7.84.22||

balalāghavasaṃpannaḥ saṃpanno vikrameṇa ca |
bhaimasenī raṇe kruddhaḥ sarvasainyāny abhīṣayat ||7.84.23||

sa visphuṭitasarvāṅgaś cūrṇitāsthivibhūṣaṇaḥ |
ghaṭotkacena vīreṇa hataḥ sālakaṭaṅkaṭaḥ ||7.84.24||

tataḥ sumanasaḥ pārthā hate tasmin niśācare |
cukruśuḥ siṃhanādāṃś ca vāsāṃsy ādudhuvuś ca ha ||7.84.25||

tāvakāś ca hataṃ dṛṣṭvā rākṣasendraṃ mahābalam |
alambusaṃ bhīmarūpaṃ viśīrṇam iva parvatam |
hāhākāram akurvanta sainyāni bharatarṣabha ||7.84.26||

janāś ca tad dadṛśire rakṣaḥ kautūhalānvitāḥ |
yadṛcchayā nipatitaṃ bhūmāv aṅgārakaṃ yathā ||7.84.27||

ghaṭotkacas tu tad dhatvā rakṣo balavatāṃ varam |
mumoca balavan nādaṃ balaṃ hatveva vāsavaḥ ||7.84.28||

sa pūjyamānaḥ pitṛbhiḥ sabāndhavair ghaṭotkacaḥ karmaṇi duṣkare kṛte |
ripuṃ nihatyābhinananda vai tadā alambusaṃ pakvam alambusaṃ yathā ||7.84.29||

tato ninādaḥ sumahān samutthitaḥ saśaṅkhanānāvidhabāṇaghoṣavān |
niśamya taṃ pratyanadaṃs tu kauravās tato dhvanir bhuvanam athāspṛśad bhṛśam ||7.84.30||

I opowiadał Sańdźaja:
1 Kiedy Alambusza tak na polu bitwy sobie poczynał bez strachu żadnego, Syn Hidimby* zaatakował szybko i poraził go strzałami ostrymi.

2 Starcie tych dwów lwów–rakszasów przerażenie budziło, a obaj posługiwali się mocami najróżniejszych iluzji, jak niegdyś Śambara w walce z Śakrą*.

3 Alambusza ogromnie rozjuszony w Ghatotkaćę uderzył, na co Ghatotkaća dwudziestką żelaznych strzał w klatkę piersiową Alambuszę szywszy, jak lew ryczał co chwilę.

4 Tak samo i Alambusza, o królu, w Syna Hidimby szałem bitewnym upojonego szył i szył, rycząc w potwornym pobudzeniu, przeszywając przestrzeń we wszystkich kierunkach.

5 Obaj przywódcy rakszasów równie rozwścieczeni ogromnie, obaj mocarni bardzo, tak samo obaj atakowali iluzjami* jeden drugiego.

6 Wypuszczali obaj setki iluzji rozszalali, oszukując się wzajemnie, obaj bardzo zręczni w sztuce walki na iluzje na iluzje toczyli walkę*.

7 Którąkolwiek Ghatotkaća w walce iluzję by zastosował, królu, taką samą Alambusza, o królu, w odpowiedzi iluzją atakował.

8 Ale patrząc na walczącego w ten sposób Alambuszę, Indrę wśród rakszasów, doświadczonego w walce na iluzje, cierpliwość stracili Pandawowie.

9 Rozwścieczeni ogromnie zaszarżowali na niego na swoich pojazdach ze stron wszystkich najwyborniejsi rydwannicy: rozgniewany Bhimasena i inni, o królu.

10 I osaczyli go siecią rydwanów, czcigodny, ze wszystkich stron obsypując strzałami, tak jak kręgiem płonących pochodni osacza się słonia.

11 A on gwałtowną nawałę ich oręża odparł iluzją własnego oręża i wyrwał się z sieci rydwanów niczym słoń z płonącej puszczy.

12 Zwolniwszy cięciwę swojego łuku straszliwego, której dźwięk przypominał grom Indry, strzelił Alambusza w Syna Maruty pociskami dwudziestoma pięcioma, w Syna Bhimaseny pięcioma, w Judhiszthirę trzema, a w Sahadewę siedmioma.

13 W Nakulę siedemdziesięcioma trzema, a w synów Draupadi, o czcigodny, w każdego po pięć strzał wysławszy, przeraźliwy wrzask wydał z siebie zaiste.

14 W odpowiedzi Bhimasena raził rakszasę strzałami dziewięcioma, a Sahadewa pięcioma, Judhiszthira zaś setką nawet. Nakula wnet sześćdziesięcioma czterema, a synowie Draupadi każdy po trzy strzały posłali.

15 Syn Hidimby raziwszy rakszasę w polu pięcioma strzał setkami, znowu posłał w niego siedemdziesiąt i zaryczał, mocarny bardzo.

16 Tamten, wielki łucznik, bardzo poraniony ze wszystkich stron przez wojowników na wspaniałych rydwanach, odpowiedział, szyjąc w nich wszystkich po pięć strzał w każdego.

17 W tego rozgniewanego rakszasę równie rozgniewany w walce rakszasa Syn Hidimby, o najlepszy z rodu Bharatów, siedem strzał posłał.

18 Książę Rakszasów*, bardzo potężny, trafiony mocno przez tego arcypotężnego strzały wypuścił gwałtownie o złotych lotkach, ostrzone na kamieniu.

19 Strzały te o gładko toczonych drzewcach wbiły się wtedy w rakszasę niczym rozwścieczone węże straszliwe bardzo potężne w ziemię.

20 Wówczas Pandawowie, królu, ze wszystkich stron ostre pociski wystrzelili, przerażeniem zdjęci, tak samo Syn Hidimby Ghatotkaća.

21A **A Alambusza rażony w walce przez Pandawów, blaskiem zwycięzców już jaśniejących, przywrócony do swej śmiertelnej postaci nie miał pojęcia, co powinien teraz robić.

21B **Wówczas uzależniony od walki zaiste Syn Bhimaseny bardzo mocarny, dostrzegając stan swojego przeciwnika, utwierdził się w decyzji, że go zabije.

21C **I szarżę podjął gwałtowną w stronę rydwanu Księcia Rakszasów, przypominającego szczyt górski gromem spopielony, podobny do stosu startego antymonitu.

21D **Z rydwanu na rydwan przeskoczywszy, wściekły Syn Hidimby rzucił się i z rydwanu przeciwnika poderwał go, niczym Garuda węża.

22 I podrzuciwszy go w górę dwoma ramionami, szarpiąc i miotając na boki, roztrzaskał go o ziemię gwałtownie niczym wody dzban pełen o skałę.

23 Mocarny i pełen zręczności, odwagą dysponujący przepotężną, Syn Bhimaseny gniewny na polu bitwy wojska wszystkie zatrwożył.

24 I tak z połamanymi wszystkimi członkami, zwieńczony kośćmi potrzaskanymi, ubity został Salakatankata* przez Ghatotkacę arcymężnego.

25 A potem, gdy Stwór Mroku* zabity został, uradowali się synowie Prythy i wydali z siebie lwie ryki zwycięskie, i zamachali na wiwat swoimi szatami.

26 A twoje wojska, widząc Księcia Rakszasów mocarnego Alambuszę o przerażającej postaci, ubitego, niczym roztrzaskaną górę, wydały z siebie łkania żałosne, o byku Bharatów.

27 Przepełnieni zaś ciekawością ludzie gapili się na cielsko zabitego rakszy* do woli, przypominające usypane na ziemi dymiące drewno na węgiel*.

28 A Ghatotkaća, pokonawszy tego rakszasę, najpierwszego z najmocarniejszych, wydał z siebie mocarny ryk niczym Wasawa, kiedy zabił Balę*.

29 **Ten, którego czczą ojcowie wraz z krewnymi,
Ghatotkaća, trudnego dokonał dzieła.
Gdy zabił wroga, radował się zaiste,
jak alambuszę* strawiwszy Alambuszę.

30 Potężny bardzo podniósł się tam wówczas zgiełk,
konchy i różne strzały rozdźwięczały się.
Zakrzyczeli w odpowiedzi Kaurawowie,
jazgot ogromny przeniknął całą ziemię.