8.45. Ardźuna i Kryszna

Sańdźaja rzekł:
Syn Drony* zaś, królu, w otoczeniu wielkiego oddziału rydwanów, na gotowego do walki króla Judhiszthirę nagle się rzucił. Gdy nadjeżdżał pędem, gwałtownie powstrzymał go jednak, z pomocą Śauriego*, bohaterski syn Prythy*, niczym brzeg zatrzymujący ocean. Potężny syn Drony, wielki królu, rozgniewany, pierzastymi strzałami Ardźunę i syna Wasudewy* wówczas pokrył. Strzałami spowitych Krysznów obu ujrzawszy, rydwannicy wielcy Kaurawów w zadziwieniu najwyższym im się przyglądali! [5] Ardźuna na to, potomku Bharaty, jakby z wroga szydząc, oręż boski przywołał w boju, lecz bramin* orężowi temu dał odpór. Wszystkie strzały, które raz tu, raz tam posyłał Pandawa w starciu, by zabić syna Drony, łucznik ów wielki postrącał. Gdy toczyła się ta postrach budząca walka ich na strzały, jawił nam się w niej Aśwatthaman niczym niszczycielski bóg śmierci z paszczą rozdziawioną! Główne i pośrednie świata strony przesłonił strzałami swymi o locie prostym, po czym synowi Wasudewy prawą rękę przeszył kolejnych strzał trójką. Wszystkie konie zabił na to Ardźuna mężowi owemu wielkiemu duchem. Na polu bitwy za jego sprawą rzekę utworzyły krwi strumienie… [10] Padali rydwannicy, strzałami wypuszczanymi z łuku syna Prythy powaleni; to tu, to tam biegały dokoła wolne od wiązań jarzem konie.

Na widok tego wyczynu syna Prythy, piękna pełnego w boju, syn Drony strzałami ostrymi Krysznę zewsząd obsypał. Następnie łuk napiął i pierzastą strzałą, wielki królu, okolicę piersi Ardźunie poraził w starciu. Głęboko przebity w walce przez Aśwatthamana, po groźną żelazną sztabę ów sięgnął i cisnął ją, potomku Bharaty, w syna Drony. Jeszcze w locie, panie, sztabę tę żelazną, zdobną złotem, gwałtownie przeciął Aśwatthaman — aż wykrzyknęli ludzie! [15] Strzałami wnuka Bharadwadźi* pocięta, królu, w kawałkach licznych na ziemię się zwaliła, jak góra, którą wiatr roztrzaskał. Ardźuna w odwecie własnych strzał dziesiątką przeszył w boju syna Drony, a woźnicę jego z siedzenia rydwanu strącił strzałą na niedźwiedzie.
Sam końmi kierując, Krysznów obu strzałami przesłonił Aśwatthaman. Niezwykłą odwagę syna Drony w natarciu wkrótce tam ujrzeliśmy! Zarówno końmi powoził, jak i walczył z Phalguną* — wszyscy więc wojownicy cześć mu w bitwie oddali. Dźaja* jednak, gdy Aśwatthaman strzałami spowił go w boju, własnymi strzałami o grotach jak brzytwa lejce koni jego rydwanu poprzecinał. [20] Pomknęły naprzód konie te, impetem strzał gnane. Wśród wojska twego ponownie wrzawa podniosła się wtedy…

Pandawowie zaś, do Dźaji dołączywszy, ku armii twej pędem ruszyli, zwycięstwa* żądni, ostre strzały zewsząd w nią wypuszczając. Co chwila, wielki królu, rozpraszali bohaterscy Pandawowie wielką armię stronników naszych, pewni już zwycięstwa, na oczach przeróżnie walczących synów twych, syna Subali Śakuniego, a także wielkiego duchem Karny.
Rażona ze wszystkich stron w starciu armia ta wielka, panie ludzi, choć powstrzymywali ją synowie twoi, nie była już gotowa walczyć dalej… [25] To tu, to tam przerażeni wojownicy uciekać wówczas jęli — wzburzyło się całe to synów twych wielkie wojsko! „Broń się, broń!” — tak ciągle nawoływał Syn Woźnicy*, lecz nie broniło się wojsko to, przez wielkich duchem mężów wybijane… Widząc, że siły stronników Dhrytarasztry powszędy pierzchają, wykrzykiwać zaczęli Pandawowie, gdyż za zwycięzców już się mieli.

Durjodhana tak do Karny otwarcie wtedy przemówił:

— Patrz, Karno, jak armia nasza, przez Pandawów gwałtownie dręczona, w obecności twej na wszystkie strony ze strachu ucieka… Wiedząc o tym, długoręki wrogów pogromco, czyń, co stosowne! [30] Tysiące wojowników, których do ucieczki zmusili Pandawowie, to ciebie właśnie, bohaterze, byku wśród mężów, w bitwie przyzywa…

Po słowach tych Durjodhany, pełnych wagi wielkiej, syn Radhy* do króla Madrów* tak oto się zwrócił:

— Przyjrzyj się, władco ludzi, mocy mych ramion i oręża mego! Wszystkich Pańćalów wraz z Pandawami w boju dziś zabiję. Zręcznie zatem kieruj końmi, tygrysie wśród mężów!

To rzekłszy, wielki królu, potężny bohater, Syn Woźnicy, wziął pradawny łuk swój wspaniały, Widźają zwany, cięciwę nań nałożył i jął go wycierać raz za razem. Prawdą i przekleństwami wojowników swych zatrzymawszy, mocarz ów, wielki duchem ponad miarę wszelką, oręż potomka Bhrygu* potem przywołał. [35] Tysiące, miliony, dziesiątki i setki milionów strzał ostrych zaczęły zeń wylatywać, królu, w starciu tym wielkim. Spowita błyszczącymi straszliwymi strzałami tymi o lotkach z piór czaplich i pawich, niczego nie rozpoznawała Pandawów armia. Lament wielki się podniósł pośród Pańćalów, panie ludu, potężnym orężem potomka Bhrygu tak zadręczanych w boju. Padali tysiącami ludzie, tygrysie wśród mężów, słonie, rydwany i konie powszędy padały; ziemia od ich upadków to tu, to tam aż drżała. Wzburzyło się całe to Pandawów wielkie wojsko…

[40] Karna zaś, wojownik znamienity, sam jeden dalej wrogów zamęczał; tak jaśniał ów nieprzyjaciół dręczyciel, jak bez dymu płonący ogień. Pańćalowie i Ćedi, mężowie prześwietni, przez Karnę wybijani, w oszołomienie popadali powszędy, niczym słonie ogłupiałe w pożarze lasu, podobnie jak przedtem lamentując. Przerażeni, pierzchali tam na wszystkie strony, krzycząc w trwodze — na dźwięk ten jęk wielki się podniósł na bitwy froncie, jakby ginący w powodzi skowytali. Widząc, jak Syn Woźnicy wojowników owych zabija, stworzenia wszystkie, panie, nawet zwierzęta, ze strachu aż dygotały. Wybijani przezeń w starciu, Ardźunę i syna Wasudewy co chwila przywoływali Sryńdźajowie, tak jak nieżywi króla zmarłych przyzywają w jego stolicy…

[45] Na widok wypuszczonego tam straszliwego oręża potomka Bhrygu Zdobywca Bogactw*, syn Kunti, do syna Wasudewy ozwał się w te oto słowa:

— Przypatrz się, Kryszno długoręki, potędze oręża potomka Bhrygu! Broni tej w żaden sposób zniszczyć w walce się nie da… Zobacz też, jak wzburzony jest Syn Woźnicy w tym wielkim boju! Niszczycielskim bogiem śmierci bohater ten się zdaje, wyczynu straszliwego dokonując. Ostro pogania konie Karna i spogląda na mnie raz za razem, a nie dostrzegam nikogo, kto w starciu uciec by przed nim zdołał… Póki żyje mąż w bitwie, zwycięstwo odnieść albo doznać porażki może. Pokonanego jednak, Hryszikeśo*, zabicie już tylko czeka, skądże dlań zwycięstwo?

[50] Ruszył na to w drogę Dźanardana*, panie, chcąc widzieć się z Judhiszthirą, w nadziei, że Karnę tymczasem wyczerpanie walką ogarnie.

Ardźunie zaś odparł Kryszna:

— Król Judhiszthira poraniony jest ciężko. Najpierw otuchy mu dodaj, potomku Kuru prześwietny, a Karnę zabijesz potem!

Gdy mu tak nakazał w bitwie Bujnowłosy*, pojechał prędko na rydwanie Bogactw Zdobywca, by z udręczonym strzałami królem się zobaczyć. Po drodze wojsku przyglądał się syn Kunti, Króla Prawa*, brata swego starszego, dostrzec pragnąc, lecz go tam nie wypatrzył… A przecież, potomku Bharaty, walkę stoczył przedtem Ardźuna z synem Drony i pokonał go, choć nawet Zbrojnemu w Piorun* odpór dać w boju Synowi Nauczyciela* byłoby trudno! [55] Zwyciężywszy Aśwatthamana — a niełatwy był wyczyn ten szlachetny! — Zdobywca Bogactw, którego wróg żaden nie byłby w stanie zwyciężyć, łuk groźny dzierżąc, wojsku swemu jął się przypatrywać. Walcząc, bohater ów leworęczny radował bohaterskich armii swej przywódców; wojownikom swym w boju odwagi dodawał, opowieściami o słynnych przeszłych wyczynach ich zachęcając.

Kiedy zaś nie dostrzegł w starciu starszego brata swego, królu, Adźamidhy*, do Bhimy prędko zbliżył się Zdobny w Diadem* i tak go zapytał:

— Jakie o królu masz wieści?

Bhima rzekł:
— Jeśli przeżył jakoś syn Dharmy, król Judhiszthira, to zapewne odjechał stąd, z ciałem strzałami Karny pokaleczonym…

Ardźuna rzekł:
— Ruszaj więc stąd szybko po wieści o królu, najlepszym z potomków Kuru! Na pewno bowiem, strzałkami poprzebijany gwałtownie przez Karnę, do obozu władca odjechał. [60] Podczas potyczki toczącej się w nocy, choć gwałtownie przeszyty przez Dronę, podobno gotów był walczyć dalej śmiałek ów, w nadziei na zwycięstwo, póki Drona by go nie zabił! Dziś jednak podczas bitwy w niebezpieczeństwie się znalazł za sprawą Karny ów mąż szlachetny, najstarszy z Pandawów… Jedź teraz prędko, Bhimo, by się o niego wywiedzieć, a ja zostanę i zastępy wrogów powstrzymam!

Bhima rzekł:
— Ty lepiej się dowiedz, mężu szlachetny, co z królem, bykiem wśród Bharatów! Jeśli bowiem ja tam pojadę, Ardźuno, to przywódcy armii powiedzą, żem stchórzył…

Odparł na to Ardźuna Bhimasenie:

— Zaprzysięgli wrogowie moi naprzeciw mnie stanęli, do walki gotowi; dopóki ich nie zabiję, dopóty tego zgromadzenia oddziałów nieprzyjaciół opuścić nie mogę…

Odpowiedział wówczas Ardźunie Bhimasena:

— W męstwo swe ufny, przywódco potomków Kuru, przeciw zaprzysięgłym twym wrogom wszystkim walczyć będę w starciu, ty zaś jedź, Bogactw Zdobywco!

[65] Gdy pośród nieprzyjaciół słowa te brata swego Bhimaseny usłyszał Ardźuna, na które odpowiedź znaleźć było mu już trudno, chcąc w drogę ruszyć, by ujrzeć najlepszego z potomków Kuru*, najlepszemu z Wrysznich* tak wtedy polecił:

— Poganiaj konie, Hryszikeśo, w ten ocean rydwanów się zanurz, króla Adźataśatru* zobaczyć bowiem pragnę, Bujnowłosy!

Popędził na to konie przywódca Daśarhów wszystkich*, a do Bhimy tak oto się zwrócił:

— Czyn ten dzisiejszy nie jest dla ciebie niczym niezwykłym, bohaterze. Pojadę, a ty zabij wrogów straszliwych zastępy!

Następnie wyruszył Hryszikeśa do króla Judhiszthiry, coraz prędzej jadąc, królu, dzięki koniom Garudzie podobnym. Bhimasenę, wrogów pogromcę, naprzeciw wrogów w szyku bojowym umieścił przedtem i wskazówek co do walki, Indro wśród królów, udzielił Wilczobrzuchemu. [70] Odjechali potem owi dwaj mężów przywódcy i do Judhiszthiry, co samotnie spoczywał, przybyli; obaj z rydwanu zsiedli i uczcili stopy Króla Prawa. Widząc, byku wśród ludzi, że cały i zdrowy jest ów tygrys wśród mężów*, uradowali się Krysznowie, jak Aświnowie na widok Wasawy*. Tak powitał król ich obu, jak Wiwaswant* — obu Aświnów albo jak Śakrę* i Wisznu — ich nauczyciel*, gdy zabili wielkiego asurę DźaMbhę. Sądząc, że Karna zabity został, zadowolony Judhiszthira, Król Prawa, głosem zacinającym się z radości do owych dwóch dręczycieli wrogów przemówił.