7.89. Opis armii i lament Dhrytarasztry

I rzekł Dhrytarasztra*:
1 Tak oto wszechstronne jest nasze wojsko. Tak oto sprawdzone w boju — wyborne. Rozstawione tak oto w szyku z regułami zgodnie. I tak oto liczne, Sańdźajo!

2 Zawsze honorami przez nas obdarzane i nam zawsze w pełni oddane. Jawi się nam przed oczami* w swej niebywale wspaniałej postaci, dumne, niezachwianie zuchwałe.

3 Nie nazbyt przejrzałe i nie nazbyt niedojrzałe, ani wychudzone, ani tęgie, niewymagające i odporne, długowieczne, o krzepkich członkach i od chorób wolne.

4 Opancerzone ściśle w zbroje, zaopatrzone w oręż liczny, wdrożone w niepoliczonych arkanach bronią władania.

5 Wyszkolone w dosiadaniu wierzchowców i rydwanów i w zeskakiwaniu z nich, w jeździe naprzód i w pokonywaniu w biegu przeszkód, w wyprowadzaniu skutecznych ciosów, w napieraniu i w odwrotu uskutecznianiu.

6–7 Po wielokroć sprawdzone w walce na słoniach, koniach i rydwanach, a wynagrodzone stosownym żołdem po sprawdzeniu się, z regułami zgodnie, nie ze względu na pokrewieństwo, nie za przysługę, nie po znajomości. Nie znajdzie się zaiste w szeregach mojego wojska ani nikt do niego niepowołany, ani w nim nieopłacony.

8 Sformowane przez ludzi dobrze urodzonych i szlachetnych, zadowolonych, odżywionych, niezarozumiałych, nagradzanych szacunkiem i odznaczeniami, sławą cieszących się i inteligencją.

9 A opieką otoczone przez niemających sobie równych doradców i przewodników licznych, najlepszych wśród ludzi, o czynach równych dokonaniom Świata Strażników*.

10 Strzeżone przez licznych władców pragnących działać dla naszego dobra. Za naszą przyczyną stawili się w polu z własnej woli wraz ze swoimi wojskami i towarzyszami.

11–12 Niczym ocean wielki dopływami ze wszystkich stron napełniany toczyły się — pozbawionymi skrzydeł, a jednak skrzydlate przypominającymi rydwanami i rumakami — nieprzemijające wody wojowników, straszliwe, z galopującymi falami wierzchowców, pełne ławic rozedrganych cięciw*, mieczy, maczug, włóczni, strzał, miotaczy*.

13 Proporcami i ozdobami poprzetykane, klejnotami i diademami inkrustowane, cwałujących wierzchowców pędem wiatru co i rusz wzburzane.

14 Z Droną — bezdenną czeluścią piekielną, Krytawarmanem — jeziorem olbrzymim, Dźalasandhą* — ogromnym żarłaczem, i Karną — przypływem wód o wschodzie księżyca.

15–16 Kiedy odjechał ów buhaj wśród synów Pandu*, Sańdźajo*, oceaniczne wody wojsk moich rozciąwszy gwałtownie jednym tylko rydwanem, a za nim również i Jujudhana, wtedy tego, co z mojej armii pozostało, już nie zobaczę, skoro wbił się w nią i Leworęczny, i ów z rodu Satwatów wybitny rydwannik, Sańdźajo.

17–18 Widząc tych dwóch szyki zbrojne z łatwością przełamujących, nieustraszonych, rozpędzonych, i dostrzegając Władcę Sindhu w zasięgu strzał Gandiwy, jakie wówczas kroki zdecydowali się podjąć wojowie Kuru, przeznaczeniem popędzani? Jakże zaiste postąpili w tym czasie przerażającym, na trakcie wąskim bez powrotu?

19 Sądzę bowiem, że przepadli już Kaurawowie, że ze śmiercią się już bratają, mój drogi, męstwo ich przecież w polu nie takie się już dzisiaj jawi jak onegdaj.

20 Niedraśnięci w walce przeszli tędy Kryszna i Syn Pandu, i nie ma już tutaj nikogo, kto ich dwóch powstrzyma, Sańdźajo!

21 A liczni wojowie zaciągnięci zostali pod broń po wszechstronnym sprawdzeniu, rydwannicy wspaniali, jedni za obietnicę żołdu stosownego do umiejętności, inni pełną szacunku namową.

22 Nie znajdzie się w mojej armii, mój drogi, nikt zaciągnięty przypadkowo, albowiem wszyscy wynagrodzenie i utrzymanie pozyskują zgodnie ze swym działaniem.

23 I nie znajdzie się ani jeden nawet wojak w mojej armii, Sańdźajo, który by utrzymywany był z nędznej jałmużny, mój drogi, ni żaden człowiek za miedziaki najęty.

24 Obdarzani szacunkiem są wszyscy zaiste przeze mnie i wedle możliwości darami, honorami i stanowiskami, tak samo przez synów moich, mój drogi, jak i krewnych, i pobratymców.

25 I tacy wojowie, stawiwszy się na pole walki, pokonani zostali przez Leworęcznego, przez Wnuka Śiniego rozbici w proch zostali. Czymże to innym spowodowane niż losu przydziałem?

26 A ten, którego strzegą w walce, i ci, którzy, Sańdźajo, strzegą, jedną zmierzają wspólną drogą, strzeżony i stróże jego.

27 Ardźunę widząc na placu, na wprost Władcy Sindhu* stojącego, mój syn, skonfundowany ogromnie, jakie działania wszcząć rozkazał?

28 A Satjakiego ujrzawszy, gdy wjeżdżał bez strachu na pole walki, jakież kroki uznał Durjodhana za stosowne do miejsca i czasu?

29 Zobaczywszy, jak dwaj najlepsi z rydwanników, nad orężem wszelkim górujący, w wojska nasze wkroczyli, jakąż decyzję podjęli w walce wojownicy moi?

30 Zobaczywszy Krysznę zaiste, Daśarhy potomka, który dla Ardźuny w polu się stawił, a także buhaja z rodu Śinich, myślę, że martwią się moi synowie*.

31 Zobaczywszy zarówno jak wojownik Satwatów oraz Ardźuna przebili się przez wojska, jak i uciekających w popłochu Kurów, myślę, że martwią się moi synowie.

32 Zbiegłych rydwanników zobaczywszy, którzy zapał stracili do pokonania rywali, a wolę wyraźną wykazują do ucieczki, myślę, że martwią się moi synowie.

33 Zobaczywszy siedziska rydwanów spustoszone oraz wojowników zabitych przez potomka Satwatów i Ardźunę, myślę, że martwią się moi synowie.

34 Pozbawionych koni, słoni i rydwanów bohaterów zobaczywszy tam tysiącami, uciekających po polu bitwy tygrysów wśród ludzi, sądzę, że martwią się moi synowie.

35 I konie zobaczywszy tamże pozbawione mężnych wojów, i mężów pozbawionych rydwanów przez Satjakiego i Syna Prythy, myślę, że martwią się moi synowie.

35d1–2 I słonie potężne pierzchające zobaczywszy, rażone strzałami Ardźuny, słonie padłe i inne właśnie padające, myślę, że martwią się moi synowie*.

35d3–4 Stada rumaków rażone zobaczywszy, spłoszone, przeganiane w polu to tu, to tam przez wojownika Satwatów i Syna Prythy, myślę, że martwią się moi synowie*.

36 I rzesze piechurów na placu zobaczywszy, biegających wszędzie, wszystkich pozbawionych już nadziei na zwycięstwo, myślę, że martwią się moi synowie.

37 Zobaczywszy, jak owi dwaj herosi przez Drony armię przechodzą niepokonani w moment jeden, myślę, że martwią się moi synowie.

38 Oszołomienie odczuwam ogromne, mój drogi, słysząc o Krysznie i Bogactw Zdobywcy, nieporuszonych, wjeżdżających w moje wojsko wraz z Satwatów potomkiem.

39 Kiedy wjechał ów rydwannik znamienity w brygadę Śinich, przelatując nad korpusem* Bhodźów, jakże zachowali się Kaurawowie?

40 A gdy przez Dronę w walce powstrzymywani byli Pandawowie, jak się tam potoczyły walki? To mi również opowiedz, Sańdźajo!

41 Drona bowiem przepotężny jest, bohaterski, orężem władny, niezmożony. Temu łucznikowi wspaniałemu jakże się Pańcalowie w polu przeciwstawili?

42 Tak samo jak wrogością zapiekłą darzą oni Dronę, pragnąc zwycięstwa Władcy Dharmy, tak i Syn Bharadwadźi, rydwannik wspaniały, wrogość wobec nich żywi.

43 A i o tym, co zrobił Ardźuna, by zabić Władcę Sindhu — to mi wszystko opowiadaj, sprawny żeś w tym bowiem, Sańdźajo!