Autor

Opracował (wprowadzenie, analiza gramatyczna, digitalizacja i zamieszczenie)
Andrzej Babkiewicz (indika 2026)

मैत्री / मैत्रायणीय 

Maitrī / Maitrāyaṇīya

Umieszczony jako 24 upaniszad w Muktice (मुक्तिका) wyliczającej 108 upaniszadów. Zawiera siedem ułożonych prozą lekcji (prapāṭhaka) w formie pytań i odpowiedzi.

A.S. Pełkowski; Upaniszady, czcionkami Drukarni Narodowej, Kraków 1927.
Marta Kudelska; Upaniszady, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2004.
Andrzej Babkiewicz (indika 2026).

|| atha maitrāyaṇy-upaniṣat ||

vairāgyottha-bhakti-yukta-brahma-mātra-prabodhataḥ |
yat-padaṃ munayo yānti tat-trai-padam ahaṃ mahaḥ ||

Lekcja 1 (prathamaḥ prapāṭhakaḥ)

oṃ āpyāyantu mamāṅgāni vāk prāṇaś cakṣuḥ śrotam atho balam indriyāṇi ca |

sarvāṇi sarvaṃ brahmopaniṣadaṃ
māhaṃ brahma nirākuryāṃ
mā mā brahma nirākarod
anirākaraṇam astv
anirākaraṇaṃ me ‘stu
tadātmani nirate ya upaniṣatsu dharmās
te mayi santu te mayi santu ||

oṃ  śāntiḥ  śāntiḥ  śāntiḥ ||

Przodkowie, składając ofiarę ogniową, w istocie czcili
Brahmana. Przeto ofiarujący, po rozłożeniu ogni, niech
rozmyśla nad atmanem. Przez to dopiero ofiara istotnie będzie
doskonała i zupełna. — Ale kto to jest ten atman, nad którym
należy rozmyślać? Otóż ten, którego zowią i prang.
O tem jest opowieść następująca.

maitrāyaṇī kauṣitakī bṛhaj-jābāla-tāpanī |
kālāgni-rudra-maitreyī subāla-kṣura-mantrikā |

oṃ bṛhadratho ha vai nāma rājā rājye jyeṣṭhaṃ putraṃ
nidhāpayitvedam aśāśvataṃ manyamānaḥ śārīraṃ
vairāgyam upeto ’raṇyaṃ nirjagāma
sa tatra paramaṃ tapa āsthāyādityam īkṣamāṇa ūrdhva-bāhus tiṣṭhaty

ante sahasrasya munir antikam ājagāmāgnir ivādhūmakas tejasā nirdahann ivātma-vidbhagavāñ chākāyanya

uttiṣṭhottiṣṭha varaṃ vṛṇīśveti rājānam abravīt sa

tasmai namas-kṛtyovāca

bhagavan nāham ātmavit
tvaṃ tattva-vic chṛṇumo vayaṃ
sa tvaṃ no brūhīty

etad vṛtaṃ purastād aśakyaṃ
mā pṛccha praśnam
aikṣvākānyān kāmān vṛṇīśveti

śākāyanyasya caraṇav abhimṛśyamāno rājemāṃ gāthāṃ jagāda ||1.1||

Pewien król imieniem Brihadratha, na tronie osadziwszy syna, przejęty poznaniem znikomości ciała, wyrzekł
się świata i poszedł do lasu.

Tam się oddawał najsurowszemu umartwieniu, stojąc słupem, ręce do góry, wpatrzony w słońce.

Po upływie tysiąca dni, przystąpił doń znawca atmana, czcigodny Sakajanja, podobny do
ognia bezdymnego, niejako parząc żarem.

— „Przestań, przestań; wybierz sobie jakie życzenie!” rzekł do króla.

Król mu okazał cześć i rzekł: „Czcigodny, nie znam atmana;
ty znasz jego istność, jak nam wiadomo;
wyjaw jąnam”.

— „To było dawniej.
To trudna sprawa, odpowiedzieć na takie pytanie.
Wybierz inne życzenie, potomku rodu Ikszwaku!”.

Tak rzekł Sakajanja. Król głową dotknął jego nóg, pełen czci, i wygłosił następujące żale:

bhagavann asthi-carma-snāyu-majjā-māṃsa-śukra-śoṇita-śleṣmāśru-dūṣite viṇ-mūtra-vāta-pitta-kapha-saṅghāte durgandhe niḥsāre ’smiñ charīre kiṃ kāmopabhogaiḥ ||1.2||

„Czcigodny! W ciele tem, złowonnem, bezwartościowem, tej mieszaninie kości, skóry, ścięgien, szpiku, mięsa, nasienia, krwi, śliny, łez, ropy, kału, moczu, żółci, śluzu, jakże tu można zaznawać radości!

kāma-krodha-lobha-bhaya-viṣāderṣyeṣṭa-viyogāniṣṭa-samprayoga-kṣut-pipāsā-jarā-mṛtyu-roga-śokādyair abhihate ’smiñ charīre kiṃ kāmopabhogaiḥ ||1.3||

W ciele tem, obarczonem namiętnością, złością, żądzą, urojeniem, lękiem, trwogą, rozłączeniem z tem, co miłe, połączeniem z tem, co niemiłe, głodem, pragnieniem, starością, zmartwieniem, chorobą, śmiercią itd., jakże można zaznawać radości?

sarvaṃ cedaṃ kṣayiṣṇu paśyāmo yatheme daṃśa-maśakādayas tṛṇavan naśyatayodbhūta-pradhvaṃsinaḥ ||1.4||

A również widzimy, że wszystek świat jest znikomy jak te muchy, bąki, itp., te zioła i drzewa, które powstają i zanikają.

atha kim etair vā pare ’nye mahā-dhanurdharāś cakra-vartinaḥ kecit sudyumna-bhūridyumnendradyumna-kuvalayāśva-yauvanāśva-vaddhiyāśvāśvapatiḥ śaśabindur hāriścandro ’mbarīṣo manūkta-svayātir yayātir anaraṇyokṣasenotthamarutta-bharata-prabhṛtayo rājāno miṣato bandhu-vargasya mahatīṃ śriyaṃ tyaktvāsmāl lokād amuṃ lokaṃ prayānti ||1.5||

Ale co tu mówić o nich? Przecież są istoty większe, bohaterzy potężni, różni zdobywcy światów,
Sudjumna, Bhuridjumna itd., także królowie jak Marutta i Bharata, — wszyscy wobec rodziny musieli opuścić wielką wspaniałość a zabrać się z tego świata na tamten.

atha kim etair vā pare ’nye gandharvāsura-yakṣa-rākṣasa-bhūta-gaṇa-piśācoraga-grahādīnāṃ nirodhanaṃ paśyāmaḥ ||1.6||

Ale co tu mówić o nich! Przecież są istoty większe, gandharwowie, demony, półbogi, biesy, złe duchy, czarty, smoki, genjusze zła, itp., których wytępienie widzimy.

atha kim etair vānyānāṃ śoṣaṇaṃ mahārṇavānāṃ śikhariṇāṃ (kim etair vārṇyānāṃ) prapatanaṃ dhruvasya pracalanaṃ (vraścanaṃ vāta-rajjūnāṃ) (sthānaṃ vā tarūṇāṃ) nimajjanaṃ pṛthivyāḥ sthānād apasaraṇaṃ surāṇāṃ

so ’ham ity etad-vidhe ’smin saṃsāre
kiṃ kāmopabhogair yair evāśritasyāsakṛd ihāvartanaṃ dṛśyata ity
uddhartum arhasīty
andhodapāna-stho bheka ivāham asmin saṃsāre
bhagavaṃs tvaṃ no gatis tvaṃ no gatiḥ ||1.7||

Ale co tu mówić o nich! Wszak bywają rzeczy wigksze:
wysychanie wielkich mórz, zawalanie się gór, zachwianie gwiazdy polarnej, pękanie powrozów wietrznych, (któremi gwiazdozbiory są przymocowane do gwiazdy polarnej), zapadanie się ziemi, upadek bogów.

Któżby to radości mógł zaznawać w świecie, gdzie się zdarzają takie rzeczy!
A choćby się i raz nasycił, jednak znowu a znowu musi powracać.
Przeto mię wybaw!
Albowiem w kołowrocie świata czuję się jakby żaba w studni pustej.
Czcigodny, tyś mą ucieczką, tyś mą ucieczką!”.

iti prathamaḥ prapāṭhakaḥ ||

Lekcja 2 (dvitīyaḥ prapāṭhakaḥ)

Click here to add your own text

Click here to add your own text

Click here to add your own text

Click here to add your own text

Click here to add your own text

Click here to add your own text

Click here to add your own text

Click here to add your own text

Click here to add your own text

Click here to add your own text

Click here to add your own text

iti dvitīyaḥ prapāṭhakaḥ ||

Lekcja 3 (tṛtīyaḥ prapāṭhakaḥ)

Click here to add your own text

iti tṛtīyaḥ prapāṭhakaḥ ||