Autorzy
Opracowali (indika 2024):
(tłumaczenie)
Monika Nowakowska
(komitet redakcyjny)
Andrzej Babkiewicz, Joanna Jurewicz, Monika Nowakowska,
Sven Sellmer, Przemysław Szczurek, Anna Trynkowska
(redakcja techniczna)
Karina Babkiewicz
(przygotowanie tekstu, skład, zamieszczenie na stronie)
Sven Sellmer i Andrzej Babkiewicz
Tłumaczenie finansowane w ramach programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego
pod nazwą „Narodowy Program Rozwoju Humanistyki”
w latach 2017–2023, numer projektu 0357/NPRH5/H22/84/2017.
महाभारत
Mahābhārata
7. Księga Drony (Droṇaparvan)
***
7.77-121 Śmierć Dźajadrathy (jayadratha-vadha) /
Czternasty dzień bitwy
7.99. Klęska Duhśasany
Streszczenie rozdziału:
saṃjaya uvāca
tato duḥśāsano rājañ śaineyaṃ samupādravat |
kirañ śarasahasrāṇi parjanya iva vṛṣṭimān ||7.99.1||
sa viddhvā sātyakiṃ ṣaṣṭyā tathā ṣoḍaśabhiḥ śaraiḥ |
nākampayat sthitaṃ yuddhe mainākam iva parvatam ||7.99.2||
sa tu duḥśāsanaṃ vīraḥ sāyakair āvṛṇod bhṛśam |
maśakaṃ samanuprāptam ūrṇanābhir ivorṇayā ||7.99.3||
dṛṣṭvā duḥśāsanaṃ rājā tathā śaraśatācitam |
trigartāṃś codayām āsa yuyudhānarathaṃ prati ||7.99.4||
te 'gacchan yuyudhānasya samīpaṃ krūrakāriṇaḥ |
trigartānāṃ trisāhasrā rathā yuddhaviśāradāḥ ||7.99.5||
te tu taṃ rathavaṃśena mahatā paryavārayan |
sthirāṃ kṛtvā matiṃ yuddhe bhūtvā saṃśaptakā mithaḥ ||7.99.6||
teṣāṃ prayatatāṃ yuddhe śaravarṣāṇi muñcatām |
yodhān pañcaśatān mukhyān agrānīke vyapothayat ||7.99.7||
te 'patanta hatās tūrṇaṃ śinipravarasāyakaiḥ |
mahāmārutavegena rugṇā iva mahādrumāḥ ||7.99.8||
rathaiś ca bahudhā chinnair dhvajaiś caiva viśāṃ pate |
hayaiś ca kanakāpīḍaiḥ patitais tatra medinī ||7.99.9||
śaineyaśarasaṃkṛttaiḥ śoṇitaughapariplutaiḥ |
aśobhata mahārāja kiṃśukair iva puṣpitaiḥ ||7.99.10||
te vadhyamānāḥ samare yuyudhānena tāvakāḥ |
trātāraṃ nādhyagacchanta paṅkamagnā iva dvipāḥ ||7.99.11||
tatas te paryavartanta sarve droṇarathaṃ prati |
bhayāt patagarājasya gartānīva mahoragāḥ ||7.99.12||
hatvā pañcaśatān yodhāñ śarair āśīviṣopamaiḥ |
prāyāt sa śanakair vīro dhanaṃjayarathaṃ prati ||7.99.13||
taṃ prayāntaṃ naraśreṣṭhaṃ putro duḥśāsanas tava |
vivyādha navabhis tūrṇaṃ śaraiḥ saṃnataparvabhiḥ ||7.99.14||
sa tu taṃ prativivyādha pañcabhir niśitaiḥ śaraiḥ |
rukmapuṅkhair maheṣvāso gārdhrapatrair ajihmagaiḥ ||7.99.15||
sātyakiṃ tu mahārāja prahasann iva bhārata |
duḥśāsanas tribhir viddhvā punar vivyādha pañcabhiḥ ||7.99.16||
śaineyas tava putraṃ tu viddhvā pañcabhir āśugaiḥ |
dhanuś cāsya raṇe chittvā vismayann arjunaṃ yayau ||7.99.17||
tato duḥśāsanaḥ kruddho vṛṣṇivīrāya gacchate |
sarvapāraśavīṃ śaktiṃ visasarja jighāṃsayā ||7.99.18||
tāṃ tu śaktiṃ tadā ghorāṃ tava putrasya sātyakiḥ |
ciccheda śatadhā rājan niśitaiḥ kaṅkapatribhiḥ ||7.99.19||
athānyad dhanur ādāya putras tava janeśvara |
sātyakiṃ daśabhir viddhvā siṃhanādaṃ nanāda ha ||7.99.20||
sātyakis tu raṇe kruddho mohayitvā sutaṃ tava |
śarair agniśikhākārair ājaghāna stanāntare |
sarvāyasais tīkṣṇavaktrair aṣṭābhir vivyadhe punaḥ ||7.99.21||
duḥśāsanas tu viṃśatyā sātyakiṃ pratyavidhyata |
sātvato 'pi mahārāja taṃ vivyādha stanāntare |
tribhir eva mahāvegaiḥ śaraiḥ saṃnataparvabhiḥ ||7.99.22||
tato 'sya vāhān niśitaiḥ śarair jaghne mahārathaḥ |
sārathiṃ ca susaṃkruddhaḥ śaraiḥ saṃnataparvabhiḥ ||7.99.23||
dhanur ekena bhallena hastāvāpaṃ ca pañcabhiḥ |
dhvajaṃ ca rathaśaktiṃ ca bhallābhyāṃ paramāstravit |
ciccheda viśikhais tīkṣṇais tathobhau pārṣṇisārathī ||7.99.24||
sa chinnadhanvā viratho hatāśvo hatasārathiḥ |
trigartasenāpatinā svarathenāpavāhitaḥ ||7.99.25||
tam abhidrutya śaineyo muhūrtam iva bhārata |
na jaghāna mahābāhur bhīmasenavacaḥ smaran ||7.99.26||
bhīmasenena hi vadhaḥ sutānāṃ tava bhārata |
pratijñātaḥ sabhāmadhye sarveṣām eva saṃyuge ||7.99.27||
tathā duḥśāsanaṃ jitvā sātyakiḥ saṃyuge prabho |
jagāma tvarito rājan yena yāto dhanaṃjayaḥ ||7.99.28||
I opowiadał Sańdźaja:
1 Tymczasem Duhśasana, królu, na Wnuka Śiniego szturm przypuścił, tysiącami strzał sypiąc niczym deszczowa chmura.
2 Raziwszy w Satjakiego sześćdziesięcioma, a potem znowuż szesnastoma strzałami, nie poruszył go tym w ogóle, niewzruszonego w walce niczym szczyt Mainaka.
3 Ten zaś bohater mężny z kolei strzałami owinął Duhśasanę ciasno, spowijając całkowicie niczym pająk nicią muchę.
4 Widząc Duhśasanę setkami strzał w ten sposób spowijanego, Książę* popędził Trigartów w kierunku rydwanu Jujudhany.
5 I ruszyło pędem w pobliże Jujudhany trzy tysiące rydwanów Trigartów z okrucieństwa znanych, w walce doświadczonych.
6 Otoczyli go oni rydwanów siecią rozległą, ci, którzy podjęli decyzję o wytrwaniu w walce, wespół przysięgłszy, jako sprzysiężeni.
7 Wsród tych walczących w polu, posyłających potoki strzał wojowników, pięciuset głównych na czele korpusu na kawałki Jujudhana rozniósł.
8 Zabijani z impetem strzałami najlepszego z rodu Śiniego, padali oni niczym wielkie drzewa powalone pędem wielkiego wichru.
9–10 I rydwanami licznymi potrzaskanymi oraz proporcami, panie ludów, i rumakami ze złotymi pióropuszami w kształcie kwiatu datury obalonymi i pociętymi strzałami Wnuka Śiniego, wykąpanymi w strumieniach posoki, rozbłysła tam żyzna ziemia, wielki królu, niczym ukwieconymi drzewami kinśuki*.
11 A unicestwiani w polu przez Jujudhanę woje twoi ratunku nigdzie nie dostrzegali, niczym słonie w bagnie tonące.
12 Wówczas zawrócili się wszyscy ku rydwanowi Drony, niczym wielkie węże do nor ze strachu przed Garudą — królem ptaków*.
13 Pięciuset wojowników zabiwszy strzałami podobnymi jadowitym wężom, przebijał się wojownik mężny spokojnie w stronę rydwanu Zdobywcy Bogactw.
14 Tego przemieszczającego się najlepszego z ludzi syn twój Duhśasana raził błyskawicznie dziewięcioma strzałami o gładko toczonych drzewcach.
15 Ten zaś wielki łucznik w odpowiedzi w Duhśasanę pięcioma ostrymi strzałami szył o złotych lotkach, z sępimi piórami, prosto do celu dążącymi.
16 Na to w Satjakiego, o wielki królu, z uśmiechem niemal, o potomku Bharaty, Duhśasana trzema strzałami szywszy, znowu go raził pięcioma.
17 Wnuk Śiniego zaś w twego syna uderzywszy pięcioma pociskami szybkobieżnymi, łuk jego w starciu przeciął i do Ardźuny dumny ruszył.
18 Wówczas Duhśasana, wściekły, w oddalającego się bohatera z rodu Wrysznich włócznię cisnął całą z żelaza, zabić go pragnąc.
19 Tę zaś włócznię wtedy straszliwą twojego syna Satjaki na sto kawałków roztrzaskał, królu, zaostrzonymi strzałami z czaplimi piórami.
20 Na to syn twój, panie ludzi, inny łuk wziąwszy, w Satjakiego dziesięcioma pociskami uderzywszy, zaryczał lwim głosem.
21 A Satjaki rozjuszony, pozbawiwszy w zwarciu twojego syna przytomności strzałami wyglądającymi jak pióropusze ognia, zaatakował go zaraz znowu w sam środek piersi pociskami w pełni żelaznymi, o szorstkich grotach, ośmioma.
22 Duhśasana zaś dwudziestką w Satjakiego w odpowiedzi poszył. Wojownik Satwatów na to znowu, wielki królu, uderzył go w sam środek piersi strzałami trzema zaiste o wielkim pędzie i drzewcach gładkich.
23 Wówczas rumaki Kaurawy ostrymi strzałami gładko toczonymi zabił ten wielki rydwannik, a także jego woźnicę, ogromnie zaiste rozwścieczony.
24 Łuk jedną strzałą niedźwiedzią i naramiennik pięcioma, a także proporzec oraz drzewce dwoma strzałami niedźwiedzimi przeciął ów najwspanialszy znawca oręża, a bezpiórymi ostrymi także obu Kaurawy pomocniczych woźniców trafił.
25 Duhśasana — z połamanym proporcem, pozbawiony rydwanu, z ubitymi końmi i martwym woźnicą — przez dowódcę Trigartów wywieziony na jego rydwanie, ucieczką się salwował.
26 Pogoniwszy za nimi przez chwilę jedynie, Wnuk Śiniego wielkoramienny nie zabił, o potomku Bharaty, Duhśasany, pomny na słowa Bhimaseny.
27 Albowiem Bhimasena, potomku Bharaty, zaprzysiągł przecież pośrodku zgromadzenia śmierć twoim synom w walce, wszystkim.
28 Duhśasanę tak pokonawszy w polu, Satjaki, o wszechmocny, ruszył szybko, królu, tam, gdzie pojechał Zdobywca Bogactw.
