7.85. Błagalny apel Judhiszthiry

I powiedział Dhytarasztra:
1 Jakimiż to sposobami Jujudhana stawiał opór w walce Synowi Bharadwadźi? Opowiedz, Sańdźajo, jak było, wielka bowiem ciekawość mnie trawi.

I opowiadał Sańdźaja:
2 Słuchaj, królu o mądrości wielkiej, o starciu zbrojnym dreszcze budzącym Drony z Synami Pandu za Jujudhaną podążającymi.

3 Widząc twoją armię przez Jujudhanę dziesiątkowaną, o czcigodny, sam Drona zaatakował Satjakiego*, Prawdą Mężnego.

4 Nadlatującego gwałtownie Syna Bharadwadźi*, wspaniałego rydwannika, Satjaki dwudziestoma pięcioma krótkimi strzałami ostrzelał.

5 Drona na to, w starciu waleczny, skupiony, również szył szybko w Jujudhanę pięcioma strzałami o złotych lotkach, na kamieniu ostrzonych.

6 Wszystkie pięć, zbroję przebiwszy twardą bardzo, mięsem wroga zakąsiwszy, niczym węże w ziemię wbiły się z sykiem, królu.

7 Długoręki Satjaki, rozsierdzony potwornie niczym słoń ościeniem drażniony, w Dronę pięć setek posłał strzał żelaznych, języki ognia przypominających.

8 Syn Bharadwadźi, w starciu zraniony przez Jujudhanę, szybko w nacierającego rywala szył licznymi strzałami.

9 A potem gniewu pełen, łucznik wspaniały, mocarny, tym bardziej wojownika Satwatów setką strzał o gładko toczonych drzewcach dręczył.

10 Satjaki zaś ostrzelany wtedy w polu przez Syna Bharadwadźi nie miał pojęcia wcale, co powinien dalej robić, panie ludów.

11 Stał Jujudhana, o królu, z rozpaczliwą rezygnacją na twarzy, patrząc, jak Syn Bharadwadźi rozsiewa po placu boju ostre strzały.

12 Widząc go w tym stanie, uradowali się całym sercem twoi synowie i wojownicy twoi, panie ludów, i okrzyki wydawali niczym lwy ryczące.

13 A posłyszawszy ten hałas przeraźliwy i cierpiącego potomka Madhu*, zwrócił się Judhiszthira, o królu, do wszystkich wojsk swoich, potomku Bharaty.

14 „Ten oto Satjaki mężny, z rodu Wrysznich najznamienitszy, który zawsze zgodnie z prawdą postępuje, pożerany jest w walce przez herosa mężnego niczym promieniste Słońce przez Rahu. Nacierajcie! Tam szarżujcie, gdzie trudzi się Satjaki!”

15 Do Dhrysztadjumny zaś z Pańcalów tak się ozwał, o opiekunie ludów: „Nacieraj szybko na Dronę, cóż-że tak stoisz, Synu Pryszaty! Czyż zagrożenia nadciągającego na nas ze strony Drony nie widzisz?

16 Ów Drona, wielki łucznik, w walce z Jujudhaną bawi się niczym chłopiec ptakiem skrzydlatym sznurem spętanym.

17 Na czele niechaj z Bhimaseną ruszają tamże wszyscy rydwannicy! W szyku przygotowane w stronę rydwanu Jujudhany niech gnają!

18 Za tobą ruszę z tyłu wraz ze swoimi wojownikami. Ratujcie dzisiaj Satjakiego, który wpadł już niemal w paszczę boga śmierci Jamy”.

19 To powiedziawszy, król, Syn Pandu, z całym wojskiem zaatakował w polu, by ratować Jujudhanę Syna Satjaki, księcia Satwatów.

20 Ryki się wielkie podniosły wśród rwących się zewsząd do walki z jednym Droną zarówno Pandawów, jak i Sryńdźajów.

21 Ci zjechawszy się, tygrysy wśród ludzi, zasypali Syna Bharadwadźi, wspaniałego rydwannika, deszczem strzał ostrych z lotkami z piór pawich i czaplich.

22 Ale Drona, śmiejąc się wręcz z tych wojów mężnych, sam jeden przyjął ich szczodrze, niczym gości przybyłych siedziskiem i wodą do obmycia.

23 I obmyci zostali zaiste strzałami tego Syna Bharadwadźi, łucznika, jak goście, o panie ludów, którzy trafili do gościnnego gospodarstwa.

24 I na Syna Bharadwadźi wszyscy oni nie byli w stanie spojrzeć w odpowiedzi, żarzył się bowiem blaskiem niczym tysiącopromienne słońce w zenicie, o panie.

25 I wszystkich wielkich łuczników Drona, najznamienitszy spośród orężem władających, wyżarzał nawałą strzał niczym jaśniejące słońce promieniami.

26 Rażeni na polu bitwy, o królu, Synowie Pandu, a także Sryńdźajowie, ratunku nigdzie nie znajdowali, niczym słonie, które w błocie ugrzęzły.

27 A wielkie strzały Drony bezustannie ślizgiem nadlatywały z sykiem, rażąc ze wszystkich stron niczym ostre języki promieni słońca.

28 Zabitych zostało tam przez Dronę dwudziestu pięciu Pańćalów cieszących się sławą wspaniałych rydwanników, przez Dhrysztadjumnę szacunkiem obdarzanych.

29 I wojska wszystkie patrzyły na Synów Pandu oraz Pańćalów i na Dronę bohaterskiego wybijającego co chwilę najlepszych spośród nich, jednego za drugim.

30 Zabiwszy setkę Kekajów i rozgoniwszy ich na wszystkie strony, Drona trwał w polu, o wielki królu, niczym z otwartą paszczą Śmierć — Kres Ostateczny.

31 Pokonał Drona wielkoramienny setki, a nawet tysiące wojowników Pańcalów, Sryńdźajów, Matsjów, Kekajów, a także Pandawów.

32 I powstał wśród zabijanych strzałami Drony krzyk ogromny, jak w puszczy wśród mieszkańców lasu palonych przez ogień — dymem zwieńczony.

33 Oglądający to wtedy bogowie wraz z gandharwami i praprzodkami, o królu, uznali: „Uciekają ci Pańćalowie i Pandawowie, uciekają ze swoimi wojownikami!”.

34 I nikt Drony w ten sposób w walce wybijającego Somaków* na polu bitwy nie atakował, nikt go pociskami nie raził.
35 A gdy toczyła się w ten sposób ta straszliwa rzeź najlepszych z mężów, usłyszał nagle Syn Prythy* zawołanie Pięciorodnej.

36 Zadęty przez Wasudewę* arcycesarz konch zagrzmiał donośnie wśród walczących mężów dowodzonych przez Władcę Sindhu*, wśród wojowników Dhrytarasztry ryczących przed rydwanem Zwycięskiego*.

37 I kiedy milczała Gandiwa — broń Ardźuny, w jałową przez Bramina* obrócona ze stron wszystkich, zrezygnowany z rozpaczy król Syn Pandu* zamartwiał się:

38 „Zaiste, nie wiedzie się najlepiej Synowi Prythy, skoro wzywa arcycesarz konch i skoro Kaurawowie uradowani wiwatują raz za razem”.

39–40 Tak pomyślawszy, z sercem zamartwienia pełnym, Syn Kunti, którego przeciwnik jeszcze się nie narodził*, do Satwaty, Wnuka Śiniego, byka wśród Śinich, odezwał się głosem łamiącym się od łez, omdlewając raz za razem, na względzie mając jednak najpilniejsze zadanie.

41 „Taki jest oto obowiązek odwieczny rozpoznany wcześniej przez ludzi zacnych*, Wnuku Śiniego*, dotyczący zadań wobec przyjaciela w sprawach życia i śmierci; jego czas właśnie nadszedł.

42 Spośród bowiem wojowników wszystkich, po zastanowieniu, o Śinich byku, nie znam żadnego bardziej lojalnego od ciebie, o Satjaki.

43 Ten bowiem, kto trwale miłuje i kto trwale trwa wiernie, podjąć się winien tego zadania, które jest kwestią życia i śmierci — tak myślę.

44 Tak samo jak Keśawa zawsze ostoją dla Pandawów pozostaje, tak i ty, wojowniku Wrysznich, schronieniem dla nich jesteś, dzielnością równy Krysznie.

45 Zatem brzemię to nakładam na ciebie, które godzi ci się ponieść. Próżnym bowiem nie godzi ci się czynić nigdy mojego życzenia.

46 Ty oto tutaj pomocą wspieraj swego brata, towarzysza i w walce nauczyciela! Dla Ardźuny ze wsparciem ruszaj zaraz, o byku wśród ludzi!

47 Ty bowiem dotrzymujesz ślubów, bohaterskiś, strachy przyjaciół rozpraszasz, czynami swymi dajesz poznać ludziom, o mężny, że mowa twoja jest prawdziwa.

48 To jednym i tym samym jest bowiem, Śiniego Wnuku, gdy dla przyjaciela walcząc, ciałem się szafuje i gdy ziemię całą braminom–podwójnie urodzonym w darze się przekazuje.

49 A słyszeliśmy o licznych władcach, którzy do nieba trafili, oddawszy ziemię swoją całą braminom, z zasadami zgodnie.

50 Tak i ty czyń, mężu o silnym poczuciu obowiązku, błagam oto ze złożonymi dłońmi. Byłoby to równą darowi z ziemi zasługą, a nawet i większą jeszcze, o wszechpanie.

51 Pierwszy zaprawdę Kryszna zawsze przyjaciół strach oddala, na polu walki ryzykując życiem. Tyś jest drugi, Satjaki.

52 Bohaterskiemu mężowi, w walce sławy szukającemu, tylko heros wsparcia dostarczyć może, nikt przeciętny.

53 W tej oto toczącej się masakrze wzajemnej przeciwników, potomku Madhu, nie ma zaiste lepszego od ciebie strażnika dla Zwycięskiego.

54 Syn Pandu wszak chwaląc właśnie po wielokroć czyny twoje, radość mi sprawiając, raz za razem je z dumą wysławiał:

55 »Zręcznie to operujący orężem i wszechstronny wojownik, a i odważne decyzje bez wahania podejmuje. Inteligentny, znawca wszystkich broni, mężny, w starciu nie daje się zwieść na manowce.

56 Barczysty, o szerokiej piersi, wielkoramienny, wielkim łukiem operujący, mocarny heros o wielkim harcie ducha, rydwannik wspaniały.

57 Uczeń mój, a i przyjaciel, jam jest mu drogi, on mnie jest drogi. Jujudhana jako mój sprzymierzeniec Kaurawów bez wahania w proch zetrze.

58–59 Gdyby za oręż chwycili, o pierwszy z książąt, Keśawa czy też Rama, Aniruddha lub wspaniały rydwannik Pradjumna, albo Gada, czy też Sarana lub Samba* wraz z Wrysznimi, ze wsparciem w naszej sprawie ruszając, o wielki władco, na czele najlepszych z wojsk, to ja mimo to na pomocy bym polegał tygrysa wśród ludzi Wnuka Śiniego Prawdą Mężnego, nie ma bowiem, moim zdaniem, nikogo innego jemu dorównującego«.

61 Tak, mój drogi, mówił do mnie Zdobywca Bogactw w lesie Dwaita*, opowiadając na zgromadzeniu szlachetnych o twoich wspaniałych przymiotach nie w twojej obecności.

62 A zatem nie godzi ci się jego przekonania gołosłownym uczynić, próżnym uczynić zaufanie Zdobywcy Bogactw, o potomku Wrysznich, ani nas obu, mojego i Bhimy.

63 I kiedy do miejsc świętych pielgrzymując, w stronę Dwaraki ruszyłem, tam też twoje oddanie dla Ardźuny zobaczyłem.

64 Nie dostrzegałem tak mocnej wobec innych twej przyjaźni, Wnuku Śiniego, jaką żywisz dla nas, grzęznących w potopie tego nieszczęścia.

65–66 Ze względu zarówno na twoje urodzenie, jak i oddanie, na to, żeście towarzyszami, że był Ardźuna twoim nauczycielem, ze względu na twoją przyjaźń, męstwo, rodowód, Madhu potomku, a także z powodu prawdy, o wielkoramienny, i jako wyraz współczucia zaiste, o wielki łuczniku, godzi ci się podjąć tego zadania.

67 Udał się bowiem tam z impetem Łatwobójca*, przez Dronę uzbrojony, wcześniej zaś już ruszyli tamże Kaurawów wspaniali rydwannicy.

68 I tumult potężny zdaje się nieść od strony Zwycięskiego. Tobie, Wnukowi Śiniego, godzi się jechać tam natychmiast, Madhu potomku!

69 Zarówno Bhimasena, jak i my w szyku gotowi wraz z wojskami naszymi powstrzymamy Dronę, gdyby ku tobie ruszył.

70 Spójrzże, Śiniego Wnuku, na ścierające się na placu boju armie, spójrz na wybuchające w starciu wielkim rykiem wojska Bharatów.

71 Niczym rozbijający się na skałach ocean pod naporem wielkiego wiatru, mój drogi, armia Dhrytarasztry rozbija się pod naporem Leworęcznego*.

72 Z rydwanami pędzącymi na wszystkie strony, i ludźmi, i końmi, kurz wzbijając, przetacza się armia wkoło.

73 A wśród tego Phalguna, zabójca mężnych nieprzyjaciół, otoczony przez wojów Sindhu i Sauwiry* walczącymi ostrymi włóczniami, niezwykle świetnie wyszkolonymi herosami.

74 Nie da się zabić Dźajadrathy, nie powstrzymawszy tej armii, albowiem wszyscy oni gotowi są życie oddać za Władcę Sindhu.

75 Patrz na gęstwinę łuków, oszczepów, strzał, stłoczone konie i słonie, armię Dhrytarasztry niezwykle trudną do przejścia.

76 Wsłuchaj się w zgiełk tarabanów i wspaniałe trąbiące konchy, wsłuchaj się w okrzyki, lwie ryki przypominające, a także w łoskot kół rydwanów.

77 I ich słoni słuchaj porykiwań, i tumultu tysięcy piechoty, i pędzącej kawalerii, słuchaj, wprawiającej w dygot ziemię.

78 Z przodu armia Władcy Sindhu, z tyłu armia Drony, za sprawą samej liczebności zaiste, o tygrysie wśród ludzi, Indrę władcę bogów nawet by udręczyły.

79 W bezkresnych siłach zbrojnych zanurzony, Syn Prythy być może nawet życie już stracił. A gdyby w polu zginął, jak bym miał dalej żyć ja i mnie podobni? Choćbym odzyskał wszystko wszędzie, życie żałością by już jeno było!

80–81a Śniady, młody, o kręconych włosach — piękny dla oka Pandawa, zręczny strzelec i wszechstronny wojownik zagłębił się w wojsko Bharatów o wschodzie słońca, wielkoramienny, a dzień mija.

81 Nie wiem zatem, Wrysznich wojowniku, czy żyw jest jeszcze Ardźuna, czy już nie. A armia Kurów ogromna jest przecież niby ocean.

82 Samotny jeden Obrzydliwy*, wielkoramienny, zagłębił się w Bharatów głębię, mój drogi, niemożliwą do przezwyciężenia przez bogów nawet w bitwie wielkiej.

83 I nie staje mi już dzisiaj rozumu w ogóle w boju. Drona gwałtowny dziesiątkuje w polu moje wojsko z impetem. Świadkiemś naocznym, o wielkoramienny, do czego jest zdolny ten podwójnie urodzony.

84 A że rozeznanie masz bystre co do zadań nabrzmiewających jednocześnie, działać godzi ci się w tej ważkiej sprawie, o Madhu potomku, nawet gdy sprzęgnięta z mniej ważkimi.

85 Oto dla mnie ze wszystkich zadań zadanie najpierwsze, tego byłem i jestem niezmiennie zdania — ratunek trzeba w walce nieść Ardźunie!

86–87 Nie martwię się o opiekuna Daśarhów*, świata pana*. On przecie jest w stanie, mój drogi, na wojennej arenie trzy światy nawet zjednoczone zwyciężyć, o tygrysie wśród ludzi, taka prawda, powiadam ci. Czymże więc dla niego armia Dhrytarasztry, silnie osłabiona!

88 Ale Ardźuna zaiste, o wojowniku Wrysznich, poraniony przez tak licznych w polu, mógł już w starciu oddać życie. Ta myśl mnie o rozpacz przyprawia.

89 Ruszaj jego śladem, jako że tacy jak ty powinni podążać śladem takich jak on w takim właśnie czasie, gdy przez takich jak ja są do tego nakłaniani.

90 Na placu boju dwaj tylko spośród najmężniejszych z Wrysznich sławieni są jako arcyrydwannicy — Pradjumna wielkoramienny i ty słynny wśród Satwatów.

91 Jeśli chodzi o władanie orężem równyś Narajanie*, a jeśli o mocarność, Samkarszanie*. Równy Zdobywcy Bogactw jesteś zaś zaiste, o tygrysie wśród ludzi, jeśli chodzi o męstwo.

92 Gdy o biegłość chodzi w posługiwania się bronią wszelką, nad Bhiszmą i Droną górujesz. O tobie dzisiaj, któryś tygrysem wśród ludzi, zacni ludzie głoszą, że nie znajdzie się w świecie nic dla Satjakiego nieosiągalnego, o potomku Madhu. Uczyń zatem, co ci powiem, o mocarny.

94 Świat bowiem wysokie mniemanie żywi o was obu, o tobie i o Synu Prythy. Nie godzi się, byś, o wielkoramienny, dowodził jego fałszu w tej tutaj sprawie.

95 Jak heros mężny krocz w boju, życie cenne poświęcając, albowiem nie szczędzą swego życia w walce, o Wnuku Śiniego, Daśarhowie.

96 Niepodejmowanie walki, niewytrwanie w niej i z placu boju ucieczka to tchórzy i nędzników droga, nie kroczą nią Daśarhowie.

97 Twoim mistrzem, mój drogi, jest Ardźuna o silnym morale, o byku z rodu Śiniego. Takoż i Wasudewa jest mistrzem twoim, jak i Syna Prythy mądrego.

98 Świadom powodów tych obu właśnie do ciebie się zwróciłem. Nie lekceważ moich słów, jestem bowiem mistrzem twojego mistrza*.

99 I takie jest zdanie Wasudewy, i moje też, i Ardźuny. Prawdą jest wszystko, co ci powiedziałem. Ruszaj tam, gdzie Bogactw Zdobywca!

100 Te słowa moje przyjąwszy do wiadomości, o ty Prawdą Mężny, ruszaj, mój drogi, na wojska nienawistnego Potomka Dhrytarasztry*.

101 I ruszywszy na nich zgodnie z zasadami, i zwarłszy się ze wspaniałymi rydwannikami, godnych siebie dzieł w walce dokonuj, Satwatów wojowniku!”.