8.22. Przemowa Karny

Dhrytarasztra rzekł:
Najwyraźniej przez kaprys swój jedynie nie pozabijał nas wszystkich Ardźuna — gdy łuk bowiem naciągnie w bitwie, to nawet niszczycielski bóg śmierci uciec przed nim nie zdoła! Sam jeden syn Prythy Bhadrę* porwał, sam jeden ucieszył Agniego i sam jeden ziemię tę podbił, królów do płacenia trybutu zmuszając. Łukiem swym boskim demony Niwatakawaćami zwane sam wybił, sam walczył z Śarwą*, gdy ów przybrał postać Kiraty*, Bharatów sam ochronił, sam uradował Bhawę*, sam również wszystkich potężnych i straszliwych stronników mych zwyciężył… Ganić ich za to nie można, wychwalać ich należy — o czynach ich opowiadaj!

Sańdźaja rzekł:
[5] Rozproszeni, rażeni i zabijani, bez wierzchowców, rydwanów, oręża i zbroi, cierpiący z bólu, jęczący żałośnie, mężowie owi dumni zostali zwyciężeni przez wrogów… Niczym rozdeptane węże o kłach wyłamanych, bez jadu, w obozie swym zebrani, Kaurawowie ponownie naradzać się jęli. Rzekł do nich wówczas Karna z gniewem, jak wąż sycząc, dłonią dłoń ściskając, ze wzrokiem w syna twego* zwróconym:

— Czujny, stanowczy, zręczny i niezłomny zawsze jest Ardźuna; w dodatku Adhokszadźa* mu doradza, gdy przyjdzie na to pora. Nabrał nas dzisiaj, nagle oręż swój wypuszczając; jutro jednak, ziemi władyko, wszystkie plany jego zniweczę!

— [10] Zgoda! — odrzekł, słysząc to, Durjodhana i królów prześwietnych odprawił.

Owi noc spokojnie spędzili, po czym, podnieceni, wyruszyli do boju. Niezwyciężony szyk bitewny tam ujrzeli, ustawiony starannie przez Króla Prawa*, potomków Kuru przywódcę, według teorii Bryhaspatiego i Uśanasa*.

Wspomniał wtedy Durjodhana Karnę z barkami niczym u byka, co wrogom się przeciwstawiał, stale nad sobą panując. Ku Karnie, Synowi Woźnicy, łucznikowi wielkiemu, Niszczycielowi Twierdz* dorównującemu w starciu, zastępowi Marutów równemu siłą, Kartawirji* zaś — męstwem, skierowały się myśli króla, jak w nagłej potrzebie — ku krewnemu.

Dhrytarasztra rzekł:
Skoro myśli wasze ku Karnie Waikartanie wówczas się zwróciły, czy tak na niego patrzyliście, żałośni, jak cierpiący z zimna — na słońce? [15] Gdy broń zawiesiły armie, a później ponownie bitwa się rozpoczęła, jak walczył tam Karna Waikartana, Sańdźajo? I jak Pandawowie wszyscy tam z Synem Woźnicy walczyli?

Długoręki Karna wszak sam jeden zabić mógłby synów Prythy wraz z Somakami! Mocą ramion, jak mniemam, Śakrze* i Wisznu jest równy, podobnie i orężem swym straszliwym. Niczym Śakra i Wisznu odważnie nacierał ów wielki duchem, gdy ujrzał, jak dotkliwie Pandawa* Durjodhanę zadręcza i jak odważnie synowie Pandu nacierają w tym wielkim boju!
Ku Karnie uciekłszy się w starciu, na powrót w dumę wzbił się Durjodhana, synów Prythy wraz z synami ich i Bujnowłosym* zwyciężyć będąc znów w stanie.

Ach, biada! Nieszczęście to wielkie, że synów Pandu w bitwie nie pokonał gwałtowny Karna… Od przeznaczenia, zaiste, zależy wszystko! Ach! Tak straszliwie gra w kości kończy się teraz… [20] Ach! Cierpienia dotkliwe, cierniom groźnym podobne, przez Durjodhany działania znosić mi przyjdzie, Sańdźajo…

Choć syna Subali*, drogi mój, za mądrego polityka się uznaje, powalani są jednak, jak słyszę, synowie moi i zwyciężani stale w toczących się tu cudownych starciach. Nie ma nikogo, kto Pandawom odpór dałby w boju — jak w kobiet gromadę w armię naszą się zagłębiają… Wielka bowiem przeznaczenia jest siła!

Sańdźaja rzekł:
Zbyt śmiałym przedsięwzięciem poniewczasie zamartwia się człowiek; podjąć go nie powinien był — lecz myśli te zatroskane go gubią… [25] To oto przedsięwzięcie twe od sukcesu dalekie jest dzisiaj, boś zawczasu, choć rozumny, nie rozważył, co osiągnąć się da, a czego — nie da… Choć po wielekroć mówiono ci, królu: „Nie walcz z Pandawami!”, zaślepiony wobec nich, nie przyjmowałeś rad tych, panie ludu. Niegodziwości straszliwe popełniłeś w stosunku do synów Pandu — to przez ciebie się dokonuje ta straszliwa władców ziemi zagłada!

Zostaw to jednak teraz za sobą, nie smuć się, byku wśród Bharatów! Posłuchaj w całości, niezłomny, jak przerażająca rzeź ta się toczyła…

Gdy dzień zaświtał, udał się Karna do króla; spotkawszy się z nim, tak przemówił do Durjodhany mąż długoręki:

— [30] W starciu zewrę się dzisiaj, królu, z Pandawą sławetnym i zabiję bohatera owego — albo to on mnie zabije… Z powodu liczebności mych zadań, a także zadań Ardźuny, nie doszło dotąd, ziemi władco, do walki pomiędzy nami. Wysłuchaj słów mych, panie ludu, tak oto rozumiem rzecz całą: nie powrócę, potomku Bharaty, póki syna Prythy w boju nie powalę!
Gdy zabito armii tej przywódców i ja jeden dalej walczyć jestem gotów, z pewnością ruszy on na mnie, włócznię Śakry* wszak już straciłem. Usłysz więc, ludzi władyko, co korzystne dla ciebie tu będzie, co oręża mego, co zaś zasobów Ardźuny jest siłą:
[35] W ciał wielkich przebijaniu, prędkości, powalaniu z daleka, zręczności i broni użyciu nie dorównuje mi Leworęczny. Najlepszym z oręży wszystkich jest łuk mój, Zwycięskim zwany, pieczołowicie dla Indry sporządzony przez Wiśwakarmana. Nim to, królu, Daitjów* zastępy zwyciężał Śatakratu* — od jego to dźwięku powszędy w oszołomienie Daitjowie wpadali… Łukiem tym, najwyższym uznaniem się cieszącym, potomka Bhrygu* Śakra obdarzył, potomek Bhrygu zaś mi właśnie ten wspaniały boski oręż przekazał. To nim władając, z długorękim Ardźuną, zwycięzcą prześwietnym, walczyć będę, tak jak z zebranymi w bitwie Daitjami* wszystkimi — Indra. Przewyższa Gandiwę* łuk ten groźny, przez Ramę* mi ofiarowany. Dwadzieścia jeden razy ziemię całą tym łukiem właśnie podbił Rama! [40] Opowiedział mi potomek Bhrygu o wyczynach łuku tego cudownych, po czym tenże oręż mi wręczył — a ja do walki z Pandawą go użyję.
Ucieszę cię dziś, Durjodhano, krewnych twych też uraduję, gdy bohaterskiego Ardźunę, zwycięzcę prześwietnego, powalę w starciu! Dziś, gdy wrogowie już zginą, ziemia ta, władco ziemi, wraz z górami, lasami, wyspami i morzami siedzibą synów i wnuków twych się stanie. Nieosiągalne dla mnie nic dziś nie jest, szczególnie w imię tego, co tobie miłe, tak jak doskonałość — dla męża panującego nad sobą i całkowicie oddanego prawu. Oprzeć mi się w walce Phalguna nie jest w stanie, jak ogniowi — drzewo.
Koniecznie jednak powiedzieć ci także muszę, w czym mu nie dorównuję… [45] Cudowna jest cięciwa jego łuku, ma dwa wielkie niewyczerpalne kołczany i niezniszczalny w boju, wspaniały łuk boski, Gandiwę. Ja także mam wielki i wspaniały łuk boski, Zwycięskim zwany — z łukiem tym, ziemi władco, orężem nad synem Prythy góruję. Posłuchaj natomiast, czym bohaterski Pandawa mnie przewyższa: woźnicą jego jest władca Daśarhów*, któremu świat cały się kłania! Ma boski rydwan, bohaterze, przez Agniego mu podarowany, zdobny złotem, którego zupełnie przebić się nie da; konie jego jak myśl są prędkie, jego cudowny, lśniący sztandar z małpą w godle podziw budzi, a Kryszna, świata stwórca, rydwan jego chroni.
Choć ustępuję mu w tym wszystkim, walczyć z Pandawą pragnę. [50] To oto zaś bohater podobny Krysznie — ozdoba zgromadzeń i bitew, Śalja! Jeśli woźnicą mym się stanie, zwycięstwo twe będzie pewne. Niech Śalja, niełatwy do pokonania przez wrogów, woźnicą mym zostanie, żelazne strzały o lotkach z piór sępów wozy mi niechaj dowożą i rydwany najlepsze, Indro wśród królów, z końmi najlepszymi w zaprzęgach, niech stale, byku wśród Bharatów, za mną jadą. W ten sposób pod względem zalet przewyższę syna Prythy — Śalja bowiem góruje nad Kryszną, a ja nad Ardźuną góruję. Poznał serce konia władca Daśarhów, bohaterskich wrogów zabójca, lecz Śalja, rydwannik wielki, również tak samo zna konie. [55] Siłą ramion mąż żaden królowi Madrów* nie dorównuje, a żaden mąż łuk dzierżący nie dorównuje mi orężem. Także w powożeniu końmi nikt z Śalją równać się nie może — ten oto rydwan mój zatem rydwan syna Prythy przewyższy.
Zarządź to wszystko, wielki królu. Gdy prośbę tę mą spełnisz, nic do życzenia, dręczycielu wrogów, nie pozostanie mi już wtedy. Ujrzysz wówczas, potomku Bharaty, jakich to wyczynów dokonam w boju — zebranych w bitwie Pandawów dziś wszystkich całkiem zwyciężę!

Durjodhana rzekł:
— Wszystko zarządzę według uznania twego, Karno. Kołczanów pełne rydwany, Synu Woźnicy, z końmi w zaprzęgu za tobą pojadą. Niechaj żelazne strzały o lotkach z piór sępów dowożą ci wozy! My wszyscy — i wszyscy ziemi władcy — również podążymy za tobą.

Sańdźaja rzekł:
Po tych słowach, wielki królu, król, syn twój potężny, do króla Madrów się zbliżył i następującą przemowę wygłosił.