Autorzy
Opracowali (indika 2024):
(tłumaczenie)
Monika Nowakowska
(komitet redakcyjny)
Andrzej Babkiewicz, Joanna Jurewicz, Monika Nowakowska,
Sven Sellmer, Przemysław Szczurek, Anna Trynkowska
(redakcja techniczna)
Karina Babkiewicz
(przygotowanie tekstu, skład, zamieszczenie na stronie)
Sven Sellmer i Andrzej Babkiewicz
Tłumaczenie finansowane w ramach programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego
pod nazwą „Narodowy Program Rozwoju Humanistyki”
w latach 2017–2023, numer projektu 0357/NPRH5/H22/84/2017.
महाभारत
Mahābhārata
7. Księga Drony (Droṇaparvan)
***
7.122-161 Śmierć Ghatotkaćy (ghaṭotkaca-vadha)
7.143. Starcia książąt
Streszczenie rozdziału:
saṃjaya uvāca
śatānīkaṃ śarais tūrṇaṃ nirdahantaṃ camūṃ tava |
citrasenas tava suto vārayām āsa bhārata ||7.143.1||
nākuliś citrasenaṃ tu nārācenārdayad bhṛśam |
sa ca taṃ prativivyādha daśabhir niśitaiḥ śaraiḥ ||7.143.2||
citraseno mahārāja śatānīkaṃ punar yudhi |
navabhir niśitair bāṇair ājaghāna stanāntare ||7.143.3||
nākulis tasya viśikhair varma saṃnataparvabhiḥ |
gātrāt saṃcyāvayām āsa tad adbhutam ivābhavat ||7.143.4||
so 'petavarmā putras te virarāja bhṛśaṃ nṛpa |
utsṛjya kāle rājendra nirmokam iva pannagaḥ ||7.143.5||
tato 'sya niśitair bāṇair dhvajaṃ ciccheda nākuliḥ |
dhanuś caiva mahārāja yatamānasya saṃyuge ||7.143.6||
sa chinnadhanvā samare vivarmā ca mahārathaḥ |
dhanur anyan mahārāja jagrāhārividāraṇam ||7.143.7||
tatas tūrṇaṃ citraseno nākuliṃ navabhiḥ śaraiḥ |
vivyādha samare kruddho bharatānāṃ mahārathaḥ ||7.143.8||
śatānīko 'tha saṃkruddhaś citrasenasya māriṣa |
jaghāna caturo vāhān sārathiṃ ca narottamaḥ ||7.143.9||
avaplutya rathāt tasmāc citraseno mahārathaḥ |
nākuliṃ pañcaviṃśatyā śarāṇām ārdayad balī ||7.143.10||
tasya tat kurvataḥ karma nakulasya suto raṇe |
ardhacandreṇa ciccheda cāpaṃ ratnavibhūṣitam ||7.143.11||
sa chinnadhanvā viratho hatāśvo hatasārathiḥ |
āruroha rathaṃ tūrṇaṃ hārdikyasya mahātmanaḥ ||7.143.12||
drupadaṃ tu sahānīkaṃ droṇaprepsuṃ mahāratham |
vṛṣaseno 'bhyayāt tūrṇaṃ kirañ śaraśatais tadā ||7.143.13||
yajñasenas tu samare karṇaputraṃ mahāratham |
ṣaṣṭyā śarāṇāṃ vivyādha bāhvor urasi cānagha ||7.143.14||
vṛṣasenas tu saṃkruddho yajñasenaṃ rathe sthitam |
bahubhiḥ sāyakais tīkṣṇair ājaghāna stanāntare ||7.143.15||
tāv ubhau śaranunnāṅgau śarakaṇṭakinau raṇe |
vyabhrājetāṃ mahārāja śvāvidhau śalalair iva ||7.143.16||
rukmapuṅkhair ajihmāgraiḥ śaraiś chinnatanucchadau |
rudhiraughapariklinnau vyabhrājetāṃ mahāmṛdhe ||7.143.17||
tapanīyanibhau citrau kalpavṛkṣāv ivādbhutau |
kiṃśukāv iva cotphullau vyakāśetāṃ raṇājire ||7.143.18||
vṛṣasenas tato rājan navabhir drupadaṃ śaraiḥ |
viddhvā vivyādha saptatyā punaś cānyais tribhiḥ śaraiḥ ||7.143.19||
tataḥ śarasahasrāṇi vimuñcan vibabhau tadā |
karṇaputro mahārāja varṣamāṇa ivāmbudaḥ ||7.143.20||
tatas tu drupadānīkaṃ śaraiś chinnatanucchadam |
saṃprādravad raṇe rājan niśīthe bhairave sati ||7.143.21||
pradīpair hi parityaktair jvaladbhis taiḥ samantataḥ |
vyarājata mahī rājan vītābhrā dyaur iva grahaiḥ ||7.143.22||
tathāṅgadair nipatitair vyarājata vasuṃdharā |
prāvṛṭkāle mahārāja vidyudbhir iva toyadaḥ ||7.143.23||
tataḥ karṇasutatrastāḥ somakā vipradudruvuḥ |
yathendrabhayavitrastā dānavās tārakāmaye ||7.143.24||
tenārdyamānāḥ samare dravamāṇāś ca somakāḥ |
vyarājanta mahārāja pradīpair avabhāsitāḥ ||7.143.25||
tāṃs tu nirjitya samare karṇaputro vyarocata |
madhyaṃdinam anuprāpto gharmāṃśur iva bhārata ||7.143.26||
teṣu rājasahasreṣu tāvakeṣu pareṣu ca |
eka eva jvalaṃs tasthau vṛṣasenaḥ pratāpavān ||7.143.27||
sa vijitya raṇe śūrān somakānāṃ mahārathān |
jagāma tvaritas tatra yatra rājā yudhiṣṭhiraḥ ||7.143.28||
prativindhyam atha kruddhaṃ pradahantaṃ raṇe ripūn |
duḥśāsanas tava sutaḥ pratyudgacchan mahārathaḥ ||7.143.29||
tayoḥ samāgamo rājaṃś citrarūpo babhūva ha |
vyapetajalade vyomni budhabhārgavayor iva ||7.143.30||
prativindhyaṃ tu samare kurvāṇaṃ karma duṣkaram |
duḥśāsanas tribhir bāṇair lalāṭe samavidhyata ||7.143.31||
so 'tividdho balavatā putreṇa tava dhanvinā |
virarāja mahābāhuḥ saśṛṅga iva parvataḥ ||7.143.32||
duḥśāsanaṃ tu samare prativindhyo mahārathaḥ |
navabhiḥ sāyakair viddhvā punar vivyādha saptabhiḥ ||7.143.33||
tatra bhārata putras te kṛtavān karma duṣkaram |
prativindhyahayān ugraiḥ pātayām āsa yac charaiḥ ||7.143.34||
sārathiṃ cāsya bhallena dhvajaṃ ca samapātayat |
rathaṃ ca śataśo rājan vyadhamat tasya dhanvinaḥ ||7.143.35||
patākāś ca sa tūṇīrān raśmīn yoktrāṇi cābhibho |
ciccheda tilaśaḥ kruddhaḥ śaraiḥ saṃnataparvabhiḥ ||7.143.36||
virathaḥ sa tu dharmātmā dhanuṣpāṇir avasthitaḥ |
ayodhayat tava sutaṃ kirañ śaraśatān bahūn ||7.143.37||
kṣurapreṇa dhanus tasya ciccheda kṛtahastavat |
athainaṃ daśabhir bhallaiś chinnadhanvānam ārdayat ||7.143.38||
taṃ dṛṣṭvā virathaṃ tatra bhrātaro 'sya mahārathāḥ |
anvavartanta vegena mahatyā senayā saha ||7.143.39||
āplutaḥ sa tato yānaṃ sutasomasya bhāsvaram |
dhanur gṛhya mahārāja vivyādha tanayaṃ tava ||7.143.40||
tatas tu tāvakāḥ sarve parivārya sutaṃ tava |
abhyavartanta saṃgrāme mahatyā senayā vṛtāḥ ||7.143.41||
tataḥ pravavṛte yuddhaṃ tava teṣāṃ ca bhārata |
niśīthe dāruṇe kāle yamarāṣṭravivardhanam ||7.143.42||
I opowiadał Sańdźaja:
1 Śatanikę*, strzałami szybko prażącego twoje wojsko, Ćitrasena, syn twój, wstrzymał, o potomku Bharaty.
2 Syn Nakuli zaś w Ćitrasenę żelazną uderzył mocno. A ten w odpowiedzi poszył w niego dziesięcioma strzałami ostrymi.
3 Ćitrasena, wielki królu, znowu w Śatanikę w walce dziewięcioma ostrymi pociskami uderzył, w sam piersi środek.
4 Syn Nakuli zbroję mu wtedy bezpiórymi o gładkich drzewcach strzałami z ciała zdarł. Niebywałe to było zupełnie.
5 Syn twój ze zbroi ogołocony rozbłysnął mocno, królu, niczym wąż odrzucający w stosownej porze, o Indro wśród władców, skórę starą.
6 Wówczas proporzec jego ostrymi pociskami ściął Syn Nakuli w walce, a i łuk, o wielki królu, Ćitraseny, cięciwę właśnie napinającego.
7 Ze strzaskanym w starciu łukiem i zbroi pozbawiony, Ćitrasena, rydwannik wspaniały, za inny łuk, o wielki królu, chwycił, co nieprzyjaciół na strzępy rozrywa.
8 I natychmiast poszył Ćitrasena w Syna Nakuli dziewięcioma strzałami w walce, rozgniewany, rydwannik wspaniały z rodu Bharatów.
9 Na co Śatanika, rozjuszony ów najlepszy z ludzi, zgładził, o czcigodny, cztery konie Ćitraseny oraz jego woźnicę.
10 Zeskoczywszy z rydwanu, Ćitrasena rydwannik wspaniały Syna Nakuli dwudziestką piątką strzał poraził, siłacz.
11 Ale gdy tego wyczynu dokonywał, Syn Nakuli w odpowiedzi półksiężycową strzałą łuk mu przeciął, klejnotami inkrustowany.
12 Z łukiem strzaskanym, rydwanu pozbawiony, z ubitymi końmi i zabitym woźnicą na rydwan wspiął się Ćitrasena błyskawicznie Syna Hrydiki o wielkim harcie ducha.
13 Na Drupadę z kolei, rydwannika wspaniałego, wraz z wojskiem Dronę pragnącego dopaść, Wryszasena ruszył tymczasem prędko, setki strzał siejąc wkoło.
14 Ale Jadźnasena* w starciu sześćdziesiątką strzał zaatakował Syna Karny rydwannika wspaniałego w oba ramiona i pierś, o bezgrzeszny.
15 Zaś Wryszasena rozjuszony w Jadźnasenę na rydwanie stojącego licznymi strzałami ostrymi szył, w sam środek klatki piersiowej.
16 Obaj o ciałach przez strzały w pojedynku rozrywanych, ostrzami strzał ponabijanych jaśnieli, o wielki królu, niczym dwa jeżozwierze z nastroszonymi kolcami.
17 Obaj o zbrojach rozcinanych pociskami o lotkach ze złota i ostrych, prostych grotach jawili się w tym wielkim starciu skąpani cali w strumieniach krwi.
18 Jaśniejący obaj jak wytapiane złoto, zachwycający, niczym dwa niebywałe drzewa spełniające życzenia lub niczym dwa rozkwitłe drzewa kinśuki rozbłyskiwali na polu bitwy.
19 Wryszasena wtedy, królu, dziewięcioma w Drupadę strzałami poszywszy, znowu szył siedemdziesięcioma i kolejnymi trzema strzałami.
20 A potem tysiące strzał wypuszczając, wyglądał Syn Karny, o wielki królu, niczym deszcze spuszczająca wodonośna chmura.
21 Wtedy zaś wojsko Drupady, w zbrojach strzałami Syna Karny rozbijanymi, rozbiegło się w popłochu po placu, królu, w samym środku najgłębszym tej przeraźliwej nocy.
22 Porzucanymi ze wszystkich stron lampami rozpłomienionymi migotała zaiste wielka ziemia, królu, niczym bezchmurne niebo gwiazdami.
23 Również opadającymi naramiennikami rozbłyskiwała ziemia urodzajna, niczym w porze deszczowej, wielki królu, chmura burzowa piorunami.
24 Potem zaś trwogą przed Synem Karny zdjęci Somakowie rozproszyli się w popłochu, jak zdjęci bojaźnią przed Indrą danawowie w wojnie o Tarakę*.
25 Ostrzeliwani przez Wryszasenę i rozganiani na placu Somakowie pobłyskiwali, wielki królu, lampami oświetlani.
26 Pokonawszy ich w walce, Syn Karny jaśniał niczym gorącopromienne słońce w samo południe, o potomku Bharaty.
27 Wśród tysięcy wojowników i twoich, i nieprzyjacielskich jeden tylko płomieniejący trwał Wryszasena, energii pełen potężnej.
28 Pokonawszy w bitwie herosów, rydwanników wśród Somaków wspaniałych, ruszył pędem tam, gdzie król był Judhiszthira.
29 A zaś na Pratiwindhję* gniewnego, wrogów na placu prażącego, Duhśasana, syn twój, ruszył do walki, rydwannik wspaniały.
30 I nastąpiło tych dwóch starcie, królu, zachwycające zaprawdę, niczym na nieboskłonie chmur pozbawionym Budhy i Bhargawy spotkanie*.
31 A Pratiwindhję, wyczynów dokonującego w bitwie trudnych do dokonania, Duhśasana trzema strzałami w czoło trafił.
32 I zajaśniał Pratiwindhja, trafiony przez twojego syna, mocarnego łucznika, wielkoramienny, niczym góra z trzema wierzchołkami.
33 W Duhśasanę z kolei Pratiwindhja, rydwannik wspaniały, dziewięcioma strzałami poszywszy w starciu, znowu szył siedmioma.
34 Tam, o potomku Bharaty, syn twój wyczynu dokonał trudnego do dokonania, gdy konie Pratiwindhji srogimi powalił strzałami.
35 I woźnicę łucznikowi, Wnukowi Pandu, niedźwiedzią ściął, i proporzec obalił, a rydwan jego na setki kawałków, królu, rozbił.
36 I chorągiewki, kołczany, lejce i jarzma, o przywódco, pociął na kawałki, rozjuszony, strzałami o gładko toczonych drzewcach.
37 Pratiwindhja zaś, rydwanu pozbawiony, o prawości niezłomnej, z łukiem w dłoni, wytrwały, odpór dawał twojemu synowi, sypiąc setkami strzał licznymi.
38 Pociskiem z grotem jak brzytwa łuk jego przeciął, zręcznie wielce, a potem nieprzyjaciela z łukiem przeciętym dziesięcioma niedźwiedzimi strzałami poraził.
39 Widząc tam Pratiwindhję rydwanu pozbawionego, jego bracia, wspaniali rydwannicy, nadciągnęli z impetem wraz z armią wielką.
40 Wskoczył on wtedy na wóz Sutasomy* świetny, łuk nowy chwyciwszy, wielki królu, i szył w twojego potomka.
41 A wtedy twoi wszyscy, otoczywszy twojego syna, zaatakowali razem na placu boju, otoczeni armią wielką.
42 I potoczyła się znowu walka twoich i ich, o potomku Bharaty, w tej straszliwej godzinie najgłębszej nocy, pomnażająca poddanych królestwa Jamy.
