Autorzy
Opracowali (indika 2024):
(tłumaczenie)
Monika Nowakowska
(komitet redakcyjny)
Andrzej Babkiewicz, Joanna Jurewicz, Monika Nowakowska,
Sven Sellmer, Przemysław Szczurek, Anna Trynkowska
(redakcja techniczna)
Karina Babkiewicz
(przygotowanie tekstu, skład, zamieszczenie na stronie)
Sven Sellmer i Andrzej Babkiewicz
Tłumaczenie finansowane w ramach programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego
pod nazwą „Narodowy Program Rozwoju Humanistyki”
w latach 2017–2023, numer projektu 0357/NPRH5/H22/84/2017.
महाभारत
Mahābhārata
7. Księga Drony (Droṇaparvan)
***
7.122-161 Śmierć Ghatotkaćy (ghaṭotkaca-vadha)
7.140. Judhiszthira traci zbroję
Streszczenie rozdziału:
saṃjaya uvāca
vartamāne tathā raudre rātriyuddhe viśāṃ pate |
sarvabhūtakṣayakare dharmaputro yudhiṣṭhiraḥ ||7.140.1||
abravīt pāṇḍavāṃś caiva pāñcālāṃś ca sasomakān |
abhyadravata gacchadhvaṃ droṇam eva jighāṃsayā ||7.140.2||
rājñas te vacanād rājan pāñcālāḥ somakās tathā |
droṇam evābhyavartanta nadanto bhairavān ravān ||7.140.3||
tān vayaṃ pratigarjantaḥ pratyudyātās tv amarṣitāḥ |
yathāśakti yathotsāhaṃ yathāsattvaṃ ca saṃyuge ||7.140.4||
kṛtavarmā ca hārdikyo yudhiṣṭhiram upādravat |
droṇaṃ prati jighāṃsantaṃ matto mattam iva dvipam ||7.140.5||
śaineyaṃ śaravarṣāṇi vikirantaṃ samantataḥ |
abhyayāt kauravo rājan bhūriḥ saṃgrāmamūrdhani ||7.140.6||
sahadevam athāyāntaṃ droṇaprepsuṃ mahāratham |
karṇo vaikartano rājan vārayām āsa pāṇḍavam ||7.140.7||
bhīmasenam athāyāntaṃ vyāditāsyam ivāntakam |
svayaṃ duryodhano yuddhe pratīpaṃ mṛtyum āvrajat ||7.140.8||
nakulaṃ ca yudhāṃ śreṣṭhaṃ sarvayuddhaviśāradam |
śakuniḥ saubalo rājan vārayām āsa satvaraḥ ||7.140.9||
śikhaṇḍinam athāyāntaṃ rathena rathināṃ varam |
kṛpo śāradvato rājan vārayām āsa saṃyuge ||7.140.10||
prativindhyam athāyāntaṃ mayūrasadṛśair hayaiḥ |
duḥśāsano mahārāja yatto yattam avārayat ||7.140.11||
bhaimasenim athāyāntaṃ māyāśataviśāradam |
aśvatthāmā pitur mānaṃ kurvāṇaḥ pratyaṣedhayat ||7.140.12||
drupadaṃ vṛṣasenas tu sasainyaṃ sapadānugam |
vārayām āsa samare droṇaprepsuṃ mahāratham ||7.140.13||
virāṭaṃ drutam āyāntaṃ droṇasya nidhanaṃ prati |
madrarājaḥ susaṃkruddho vārayām āsa bhārata ||7.140.14||
śatānīkam athāyāntaṃ nākuliṃ rabhasaṃ raṇe |
citraseno rurodhāśu śarair droṇavadhepsayā ||7.140.15||
arjunaṃ ca yudhāṃ śreṣṭhaṃ prādravantaṃ mahāratham |
alambuso mahārāja rākṣasendro nyavārayat ||7.140.16||
tathā droṇaṃ maheṣvāsaṃ nighnantaṃ śātravān raṇe |
dhṛṣṭadyumno 'tha pāñcālyo hṛṣṭarūpam avārayat ||7.140.17||
tathānyān pāṇḍuputrāṇāṃ samāyātān mahārathān |
tāvakā rathino rājan vārayām āsur ojasā ||7.140.18||
gajārohā gajais tūrṇaṃ saṃnipatya mahāmṛdhe |
yodhayantaḥ sma dṛśyante śataśo 'tha sahasraśaḥ ||7.140.19||
niśīthe turagā rājann ādravantaḥ parasparam |
samadṛśyanta vegena pakṣavanta ivādrayaḥ ||7.140.20||
sādinaḥ sādibhiḥ sārdhaṃ prāsaśaktyṛṣṭipāṇayaḥ |
samāgacchan mahārāja vinadantaḥ pṛthak pṛthak ||7.140.21||
narās tu bahavas tatra samājagmuḥ parasparam |
gadābhir musalaiś caiva nānāśastraiś ca saṃghaśaḥ ||7.140.22||
kṛtavarmā tu hārdikyo dharmaputraṃ yudhiṣṭhiram |
vārayām āsa saṃkruddho velevodvṛttam arṇavam ||7.140.23||
yudhiṣṭhiras tu hārdikyaṃ viddhvā pañcabhir āśugaiḥ |
punar vivyādha viṃśatyā tiṣṭha tiṣṭheti cābravīt ||7.140.24||
kṛtavarmā tu saṃkruddho dharmaputrasya māriṣa |
dhanuś ciccheda bhallena taṃ ca vivyādha saptabhiḥ ||7.140.25||
athānyad dhanur ādāya dharmaputro yudhiṣṭhiraḥ |
hārdikyaṃ daśabhir bāṇair bāhvor urasi cārpayat ||7.140.26||
mādhavas tu raṇe viddho dharmaputreṇa māriṣa |
prākampata ca roṣeṇa saptabhiś cārdayac charaiḥ ||7.140.27||
tasya pārtho dhanuś chittvā hastāvāpaṃ nikṛtya ca |
prāhiṇon niśitān bāṇān pañca rājañ śilāśitān ||7.140.28||
te tasya kavacaṃ bhittvā hemacitraṃ mahādhanam |
prāviśan dharaṇīm ugrā valmīkam iva pannagāḥ ||7.140.29||
akṣṇor nimeṣamātreṇa so 'nyad ādāya kārmukam |
vivyādha pāṇḍavaṃ ṣaṣṭyā sūtaṃ ca navabhiḥ śaraiḥ ||7.140.30||
tasya śaktim ameyātmā pāṇḍavo bhujagopamām |
cikṣepa bharataśreṣṭha rathe nyasya mahad dhanuḥ ||7.140.31||
sā hemacitrā mahatī pāṇḍavena praveritā |
nirbhidya dakṣiṇaṃ bāhuṃ prāviśad dharaṇītalam ||7.140.32||
etasminn eva kāle tu gṛhya pārthaḥ punar dhanuḥ |
hārdikyaṃ chādayām āsa śaraiḥ saṃnataparvabhiḥ ||7.140.33||
tatas tu samare śūro vṛṣṇīnāṃ pravaro rathī |
vyaśvasūtarathaṃ cakre nimeṣārdhād yudhiṣṭhiram ||7.140.34||
tatas tu pāṇḍavo jyeṣṭhaḥ khaḍgacarma samādade |
tad asya niśitair bāṇair vyadhaman mādhavo raṇe ||7.140.35||
tomaraṃ tu tato gṛhya svarṇadaṇḍaṃ durāsadam |
preṣayat samare tūrṇaṃ hārdikyasya yudhiṣṭhiraḥ ||7.140.36||
tam āpatantaṃ sahasā dharmarājabhujacyutam |
dvidhā ciccheda hārdikyaḥ kṛtahastaḥ smayann iva ||7.140.37||
tataḥ śaraśatenājau dharmaputram avākirat |
kavacaṃ cāsya saṃkruddhaḥ śarais tīkṣṇair adārayat ||7.140.38||
hārdikyaśarasaṃchinnaṃ kavacaṃ tan mahātmanaḥ |
vyaśīryata raṇe rājaṃs tārājālam ivāmbarāt ||7.140.39||
sa chinnadhanvā virathaḥ śīrṇavarmā śarārditaḥ |
apāyāsīd raṇāt tūrṇaṃ dharmaputro yudhiṣṭhiraḥ ||7.140.40||
kṛtavarmā tu nirjitya dharmaputraṃ yudhiṣṭhiram |
punar droṇasya jugupe cakram eva mahābalaḥ ||7.140.41||
I opowiadał Sańdźaja:
1–2 Gdy tak toczyła się ta przeraźliwa nocna bitwa, o panie ludów, unicestwienie wszystkim istotom niosąca, Syn Dharmy Judhiszthira tak się do Pandawów i Pańćalów oraz Somaków odezwał: „Atakujcie! Szarżujcie na Dronę wyłącznie! I żeby go zabić!”.
3 Na słowa króla, królu, owi Pańćalowie, a także Somakowie na Dronę jednego ruszyli, ryki przerażające wydając z siebie, gromkie.
4 Na nich my zaś w odpowiedzi zagrzmieliśmy, rycząc, i stawiliśmy im opór na placu boju, nieubłagani, ile w nas sił, ile wytrwałości, ile odwagi!
5 I Krytawarman Syn Hrydiki na Judhiszthirę, Dronę pragnącego zabić, w ataku ruszył, jak jeden słoń oszalały w amoku na drugiego.
6 Na Wnuka Śiniego, strumienie strzał wypuszczającego na wszystkie strony, Bhuri* wojownik Kuru ruszył, królu, na czele starcia.
7 Zaś Sahadewę Syna Pandu, atakującego z pragnieniem dopadnięcia Drony, Karna Waikartana, królu, wstrzymał, rydwannika wspaniałego.
8 Na Bhimasenę zaś, nadjeżdżającego niczym Śmierć–Kres Niosąca z paszczą rozwartą, sam Durjodhana w walce, śmierci dając odpór, natarł.
9 A Nakulę, najlepszego z wojowników, doświadczonego w każdego rodzaju walce, Śakuni Syn Subali, królu, zablokował błyskawicznie.
10 Zaś Śikhandina, rydwanem nadjeżdżającego, wybornego wśród rydwanników, Krypa Syn Śaradwanta, królu, wstrzymał w starciu.
11 Pratiwindhję zaś, nadjeżdżającego z końmi wystrojem pawiom podobnym, Duhśasana, wielki królu, przygotowanego przygotowany wstrzymał.
12 Synowi Bhimaseny* z kolei, nadjeżdżającemu, doświadczonemu w setkach iluzji, przeciwstawił się Aśwatthaman, dumę ojcu przynosząc.
13 Drupadzie zaś, z jego wojskiem i kompanami, Wryszasena na drodze stanął w bitwie, rydwannikowi wspaniałemu, Dronę dopaść pragnącemu.
14 Wiratę raptem nadjeżdżającego, by kres wieczny przynieść Dronie, Władca Madrów rozwścieczony wstrzymał, o Bharaty potomku.
15 A Śatanikę Syna Nakuli atakującego, na placu boju gwałtownego, śmierci Drony łaknącego, Ćitrasena serią pocisków zatrzymał szybko.
16 Natomiast Ardźunie, z wojowników najlepszemu, gnającemu w ataku rydwannikowi wspaniałemu, Alambusza, wielki królu, władca rakszasów*, stanął na drodze.
17 Takoż i Dronę, wspaniałego łucznika, w bitwie wrogów unicestwiającego, wojennie pobudzonego, Dhrysztadjumna z kolei, władca Pańćalów, wstrzymał.
18 Tak samo innych wojowników Synów Pandu nadjeżdżających, rydwanników wspaniałych, twoi rydwannicy, królu, zablokowali z wigorem.
19 Jeźdźcy na słoniach walczący ze słoniami, gwałtownie starłszy się w tej wielkiej rzezi, dawali się widzieć setkami, a nawet tysiącami.
20 W tej najgłębszej nocy konie szybkie, królu, dawały się widzieć, które galopowały na siebie nawzajem z impetem niczym uskrzydlone góry.
21 Konni jeźdźcy z jeźdźcami z pałkami, włóczniami i lancami w dłoniach ścierali się, wielki królu, głośne okrzyki wydając co chwila.
22 A ludzie liczni całymi oddziałami tam się zwierali ze sobą, zderzając maczugami i pałkami oraz różnymi rodzajami broni.
23 Zaś Krytawarman Syn Hrydiki Syna Dharmy Judhiszthirę wstrzymywał rozjuszony niczym wybrzeże wysoką fal ścianę.
24 Judhiszthira z kolei w Syna Hrydiki poszywszy pięcioma szybkobieżnymi, znowu poszył go dwudziestką i wołał: „Stawaj! Stawaj!”.
25 Zaś Krytawarman, wzburzony, łuk Syna Dharmy, o czcigodny, przeciął strzałą niedźwiedzią i uderzył w niego pociskami siedmioma.
26 Za inny zatem łuk chwyciwszy, Syn Dharmy Judhiszthira w Syna Hrydiki dziesięcioma strzałami w ramiona i pierś uderzył.
27 Madhawa* zaś zraniony w polu przez Syna Dharmy, o czcigodny, zadrżał i z furią siedmioma poszył strzałami.
28 Łuk jego strzaskawszy i przeciąwszy karwasz, Syn Prythy posłał w niego ostrych strzał pięć, królu, na kamieniu ostrzonych.
29 A te, zbroję Madhawy przebiwszy, złotem wysadzaną, niezwykle kosztowną, wbiły się w ziemię okrutne niczym węże w termitierę.
30 W oka jeno mgnieniu za inny łuk Krytawarman chwycił i poszył w Syna Pandu sześćdziesięcioma, a w jego woźnicę dziewięcioma strzałami.
31 Włócznię w niego Syn Pandu, o niezmiernym harcie ducha, wężowi podobną posłał, o najlepszy z rodu Bharaty, na rydwan odrzuciwszy swój wielki łuk.
32 Złotem zdobiona, potężna, przez Syna Pandu z impetem posłana włócznia, rozciąwszy prawe ramię Krytawarmana, w powierzchnię ziemi się wbiła.
33 W tym samym właśnie czasie chwyciwszy znowu za swój łuk, Syn Prythy przesłonił Syna Hrydiki strzałami o gładko toczonych drzewcach.
34 Ale wtedy heros, najwyborniejszy z rodu Wrysznich rydwannik, szybciej niż oka mgnienie pozbawił Judhiszthirę w starciu koni, woźnicy i rydwanu.
35 Wówczas Syn Pandu najstarszy za tarczę i miecz chwycił. Madhawa rozbił mu je w starciu na kawałki zaostrzonymi strzałami.
36 Za lancę więc złapał wtedy Judhiszthira, o złotym drzewcu, trudną do odparcia, i rzucił nią w bitwie szybko w Krytawarmana Syna Hrydiki.
37 Tę nadlatującą z impetem, ciśniętą ramieniem Włodarza Dharmy, na pół przeciął Syn Hrydiki o zręcznej dłoni, z lekkim uśmiechem.
38 A potem setką strzał zasypał Syna Dharmy w pojedynku. I zbroję jego, rozjuszony ogromnie, strzałami ostrymi rozerwał.
39 Rozdarta strzałami Syna Hrydiki zbroja Pandawy o wielkim harcie ducha rozsypała się po placu boju, królu, niczym zbiór gwiazd sypiący się z niebios.
40 Ze strzaskanym łukiem, pozbawiony rydwanu, z potrzaskaną zbroją, poraniony strzałami, salwował się z pola bitwy ucieczką szybko Syn Dharmy Judhiszthira.
41 Krytawarman zaś, zwyciężywszy Syna Dharmy Judhiszthirę, znowu strzegł koła Drony samego, wielkoramienny.
