Autorzy

Opracowali (indika 2024):
(tłumaczenie)

Monika Nowakowska
(komitet redakcyjny)
Andrzej Babkiewicz, Joanna Jurewicz, Monika Nowakowska,
Sven Sellmer, Przemysław Szczurek, Anna Trynkowska
(redakcja techniczna)
Karina Babkiewicz
(przygotowanie tekstu, skład, zamieszczenie na stronie)
Sven Sellmer i Andrzej Babkiewicz

Tłumaczenie finansowane w ramach programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego
pod nazwą „Narodowy Program Rozwoju Humanistyki”
w latach 2017–2023, numer projektu 0357/NPRH5/H22/84/2017.

महाभारत

Mahābhārata

7. Księga Drony (Droṇaparvan)

***

7.122-161 Śmierć Ghatotkaćy (ghaṭotkaca-vadha)

7.139. Plany Durjodhany

Streszczenie rozdziału:

saṃjaya uvāca
prakāśite tathā loke rajasā ca tamovṛte |
samājagmur atho vīrāḥ parasparavadhaiṣiṇaḥ ||7.139.1||

te sametya raṇe rājañ śastraprāsāsidhāriṇaḥ |
parasparam udaikṣanta parasparakṛtāgasaḥ ||7.139.2||

pradīpānāṃ sahasraiś ca dīpyamānaiḥ samantataḥ |
virarāja tadā bhūmir dyaur grahair iva bhārata ||7.139.3||

ulkāśataiḥ prajvalitai raṇabhūmir vyarājata |
dahyamāneva lokānām abhāve vai vasuṃdharā ||7.139.4||

prādīpyanta diśaḥ sarvāḥ pradīpais taiḥ samantataḥ |
varṣāpradoṣe khadyotair vṛtā vṛkṣā ivābabhuḥ ||7.139.5||

asajjanta tato vīrā vīreṣv eva pṛthak pṛthak |
nāgā nāgaiḥ samājagmus turagāḥ saha vājibhiḥ ||7.139.6||

rathā rathavarair eva samājagmur mudānvitāḥ |
tasmin rātrimukhe ghore putrasya tava śāsanāt ||7.139.7||

tato 'rjuno mahārāja kauravāṇām anīkinīm |
vyadhamat tvarayā yuktaḥ kṣapayan sarvapārthivān ||7.139.8||

dhṛtarāṣṭra uvāca
tasmin praviṣṭe saṃrabdhe mama putrasya vāhinīm |
amṛṣyamāṇe durdharṣe kiṃ va āsīn manas tadā ||7.139.9||

kim amanyanta sainyāni praviṣṭe śatrutāpane |
duryodhanaś ca kiṃ kṛtyaṃ prāptakālam amanyata ||7.139.10||

ke cainaṃ samare vīraṃ pratyudyayur ariṃdamam |
ke 'rakṣan dakṣiṇaṃ cakraṃ ke ca droṇasya savyataḥ ||7.139.11||

ke pṛṣṭhato 'sya hy abhavan vīrā vīrasya yudhyataḥ |
ke purastād agacchanta nighnataḥ śātravān raṇe ||7.139.12||

yat prāviśan maheṣvāsaḥ pāñcālān aparājitaḥ |
nṛtyann iva naravyāghro rathamārgeṣu vīryavān ||7.139.13||

dadāha ca śarair droṇaḥ pāñcālānāṃ rathavrajān |
dhūmaketur iva kruddhaḥ sa kathaṃ mṛtyum īyivān ||7.139.14||

avyagrān eva hi parān kathayasy aparājitān |
hatāṃś caiva viṣaṇṇāṃś ca viprakīrṇāṃś ca śaṃsasi |
rathino virathāṃś caiva kṛtān yuddheṣu māmakān ||7.139.15||

saṃjaya uvāca
droṇasya matam ājñāya yoddhukāmasya tāṃ niśām |
duryodhano mahārāja vaśyān bhrātṝn abhāṣata ||7.139.16||

vikarṇaṃ citrasenaṃ ca mahābāhuṃ ca kauravam |
durdharṣaṃ dīrghabāhuṃ ca ye ca teṣāṃ padānugāḥ ||7.139.17||

droṇaṃ yattāḥ parākrāntāḥ sarve rakṣata pṛṣṭhataḥ |
hārdikyo dakṣiṇaṃ cakraṃ śalyaś caivottaraṃ tathā ||7.139.18||

trigartānāṃ ca ye śūrā hataśiṣṭā mahārathāḥ |
tāṃś caiva sarvān putras te samacodayad agrataḥ ||7.139.19||

ācāryo hi susaṃyatto bhṛśaṃ yattāś ca pāṇḍavāḥ |
taṃ rakṣata susaṃyattā nighnantaṃ śātravān raṇe ||7.139.20||

droṇo hi balavān yuddhe kṣiprahastaḥ parākramī |
nirjayet tridaśān yuddhe kim u pārthān sasomakān ||7.139.21||

te yūyaṃ sahitāḥ sarve bhṛśaṃ yattā mahārathāḥ |
droṇaṃ rakṣata pāñcālyād dhṛṣṭadyumnān mahārathāt ||7.139.22||

pāṇḍaveyeṣu sainyeṣu yodhaṃ paśyāmy ahaṃ na tam |
yo jayeta raṇe droṇaṃ dhṛṣṭadyumnād ṛte nṛpāḥ ||7.139.23||

tasya sarvātmanā manye bhāradvājasya rakṣaṇam |
sa guptaḥ somakān hanyāt sṛñjayāṃś ca sarājakān ||7.139.24||

sṛñjayeṣv atha sarveṣu nihateṣu camūmukhe |
dhṛṣṭadyumnaṃ raṇe drauṇir nāśayiṣyaty asaṃśayam ||7.139.25||

tathārjunaṃ raṇe karṇo vijeṣyati mahārathaḥ |
bhīmasenam ahaṃ cāpi yuddhe jeṣyāmi daṃśitaḥ ||7.139.26||

so 'yaṃ mama jayo vyaktaṃ dīrghakālaṃ bhaviṣyati |
tasmād rakṣata saṃgrāme droṇam eva mahārathāḥ ||7.139.27||

ity uktvā bharataśreṣṭha putro duryodhanas tava |
vyādideśa tataḥ sainyaṃ tasmiṃs tamasi dāruṇe ||7.139.28||

tataḥ pravavṛte yuddhaṃ rātrau tad bharatarṣabha |
ubhayoḥ senayor ghoraṃ vijayaṃ prati kāṅkṣiṇoḥ ||7.139.29||

arjunaḥ kauravaṃ sainyam arjunaṃ cāpi kauravāḥ |
nānāśastrasamāvāpair anyonyaṃ paryapīḍayan ||7.139.30||

drauṇiḥ pāñcālarājānaṃ bhāradvājaś ca sṛñjayān |
chādayām āsatuḥ saṃkhye śaraiḥ saṃnataparvabhiḥ ||7.139.31||

pāṇḍupāñcālasenānāṃ kauravāṇāṃ ca māriṣa |
āsīn niṣṭānako ghoro nighnatām itaretaram ||7.139.32||

naivāsmābhir na pūrvair no dṛṣṭaṃ pūrvaṃ tathāvidham |
yuddhaṃ yādṛśam evāsīt tāṃ rātriṃ sumahābhayam ||7.139.33||

I opowiadał Sańdźaja:
1 Gdy tak oświetlony został świat, wcześniej kurzem i mrokami spowity, starli się znowu bohaterowie, śmierci swojej wzajemnie łaknący.

2 Zjechali się do walki na placu, królu, dzierżąc pociski, pałki, miecze, jedni na drugich popatrując, jedni drugim przewiny pamiętając.

3 I tysiącami lampek rozpłomienionych we wszystkich kierunkach jaśniała wtedy ziemia niczym rozgwieżdżone niebo, potomku Bharaty.

4 Setkami głowni rozpalonych grunt igr bitewnych rozświecił się niczym płomieniejąca zaiste ziemia urodzajna, w chwili, gdy światy odchodzą w nicość.

5 Rozświetlone były strony wszystkie tymi światłami wkoło, tak jak drzewa jaśnieją, o zmierzchu świetlikami spowite w porze deszczowej.

6 Zwierali się wtedy herosi z herosami, raz za razem, słonie ze słoniami się ścierały, a szybkobieżne rumaki z rączymi.

7 I rydwannicy z wybornymi rydwannikami się ścierali, upojeniem rozgorączkowani, w tej straszliwej paszczy nocy, na rozkaz twojego syna.

8 Wówczas Ardźuna, wielki królu, rozganiał błyskawicznie wojsko Kaurawów, skupiony, szyjąc we wszystkich władców.

I rzekł Dhrytarasztra:
9 Gdy wjechał ten rozjuszony w armię mojego syna, nieubłagany, niepowstrzymany, jakiż był stan wtedy waszego umysłu?

10 Co myślały oddziały, gdy wkroczył w nie dręczyciel nieprzyjaciół? Co uznał Durjodhana za stosowne w tej sytuacji do wykonania?

11 Którzy woje w starciu bohatera zaatakowali, nieprzyjaciół poskromiciela? Kto osłaniał prawe koło, a kto lewe rydwanu Drony?

12 Kim byli mężni w straży tylnej tego herosa* walczący? Kto jechał przed tym, który w polu wrogów unicestawiał?

13–14 Skoro wszedł wspaniały łucznik w Pańćalów, niepokonany, jakby tańczył niemal, tygrys wśród ludzi, po traktach rydwanów, męskiej potęgi pełny, i skoro wypalał strzałami Drona Pańćalów dywizje rydwanów niczym ogień, który dymem się popisuje, rozjuszony, to w jakiż sposób śmierć napotkał?

15 O niewzruszonych zawsze zaiste moich nieprzyjaciołach opowiadasz, niepokonanych. Zaś o zabitych i zrozpaczonych, i rozproszonych, o rydwannikach rydwanów pozbawianych w walkach — tylko o moich opowiadasz.

I opowiadał Sańdźaja:
16–17 Poznawszy zamysł Drony, żądnego walki tej nocy, Durjodhana, wielki królu, do swych podwładnych braci się zwrócił, do Wikarny i Ćitraseny*, do Kaurawy Mahabahu, do Durdharszy i Dirghabahu, jak i do ich towarzyszy:

18 „Dronę osłaniajcie wszyscy od tyłu, uzbrojeni i waleczni. Syn Hrydiki niech strzeże prawe koło, a Śalja lewe!”.

19 A bohaterów Trigartów, co się ostali spośród wybitych, wspaniałych rydwanników zaiste wszystkich, syn twój wezwał na przód:

20 „Nauczyciel bowiem jest świetnie przygotowany, ale i silnie przygotowani są Synowie Pandu. Bądźcie czujni, osłaniajcie go, gdy nieprzyjaciół w polu rozbija!

21 Drona wszak mocarny jest w walce, szybki w rękach, waleczny. Pokonałby trzydziestu bogów w starciu, cóż dopiero Synów Prythy i Somaków.

22 Zjednoczeni wszyscy razem, silnie przygotowani, rydwannicy wspaniali, Dronę chrońcie przed Pańćalą Dhrysztadjumną, rydwannikiem wspaniałym!

23 Wśród wojowników Synów Pandu nie widzę takiego woja, który wygrałby w polu z Droną, poza Dhrysztadjumną, królowie.

24 Uważam, że chronić Syna Bharadwadźi musimy całymi sobą. Ustrzeżony, Somaków będzie mógł zabić i Sryńdźajów, wraz z ich królem.

25 Gdy zostaną zabici Sryńdźajowie wszyscy na czele armii, Syn Drony Dhrysztadjumnę zabije w polu bez wątpienia.

26 Takoż i Karna w walce Ardźunę pokona, rydwannik wspaniały. A Bhimasenę ja zaś w walce zwyciężę, po zęby uzbrojony.

27 To moje zwycięstwo zatem, rzecz jasna, nie nastąpi szybko. Dlatego osłaniajcie w starciu Dronę zaiste, rydwannika wspaniałego!”.

28 To powiedziawszy, o najlepszy z rodu Bharaty, syn twój Durjodhana rozkazy wydał wtedy wojsku w tym mroku okrutnym.

29 I potoczyła się wówczas ta bitwa w nocy, o buhaju z rodu Bharaty, straszliwa, dwóch armii na zwycięstwo nadzieję żywiących.

30 Ardźuna armię Kaurawów, a Kaurawowie zaś Ardźunę zespolonymi ogniami* oręża licznego nawzajem jedni drugich prażyli.

31 Syn Drony wojowników Pańćalów, a Syn Bharadwadźi Sryńdźajów nakrywali w starciu strzałami o gładko toczonych drzewcach.

32 I wszędzie wojsk Synów Pandu i Pańćalów oraz Kaurawów, o czcigodny, pomruk się podniósł straszliwy, mordujących się nawzajem.

33 Ani my zaiste, ani nasi poprzednicy nie oglądaliśmy uprzednio takiej bitwy, jaka nastąpiła tamtej nocy, grozę przeogromną budząc.