Autorzy
Opracowali (indika 2024):
(tłumaczenie)
Monika Nowakowska
(komitet redakcyjny)
Andrzej Babkiewicz, Joanna Jurewicz, Monika Nowakowska,
Sven Sellmer, Przemysław Szczurek, Anna Trynkowska
(redakcja techniczna)
Karina Babkiewicz
(przygotowanie tekstu, skład, zamieszczenie na stronie)
Sven Sellmer i Andrzej Babkiewicz
Tłumaczenie finansowane w ramach programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego
pod nazwą „Narodowy Program Rozwoju Humanistyki”
w latach 2017–2023, numer projektu 0357/NPRH5/H22/84/2017.
महाभारत
Mahābhārata
7. Księga Drony (Droṇaparvan)
***
7.122-161 Śmierć Ghatotkaćy (ghaṭotkaca-vadha)
7.132. Starcie Drony i Judhiszthiry
Streszczenie rozdziału:
saṃjaya uvāca
drupadasyātmajān dṛṣṭvā kuntibhojasutāṃs tathā |
droṇaputreṇa nihatān rākṣasāṃś ca sahasraśaḥ ||7.132.1||
yudhiṣṭhiro bhīmaseno dhṛṣṭadyumnaś ca pārṣataḥ |
yuyudhānaś ca saṃyattā yuddhāyaiva mano dadhuḥ ||7.132.2||
somadattaḥ punaḥ kurddho dṛṣṭvā sātyakim āhave |
mahatā śaravarṣeṇa chādayām āsa sarvataḥ ||7.132.3||
tataḥ samabhavad yuddham atīva bhayavardhanam |
tvadīyānāṃ pareṣāṃ ca ghoraṃ vijayakāṅkṣiṇām ||7.132.4||
daśabhiḥ sātvatasyārthe bhīmo vivyādha kauravam |
somadatto 'pi taṃ vīraṃ śatena pratyavidhyata ||7.132.5||
sātvatas tv abhisaṃkruddhaḥ putrādhibhir abhiplutam |
vṛddham ṛddhaṃ guṇaiḥ sarvair yayātim iva nāhuṣam ||7.132.6||
vivyādha daśabhis tīkṣṇaiḥ śarair vajranipātibhiḥ |
śaktyā cainam athāhatya punar vivyādha saptabhiḥ ||7.132.7||
tatas tu sātyaker arthe bhīmaseno navaṃ dṛḍham |
mumoca parighaṃ ghoraṃ somadattasya mūrdhani ||7.132.8||
sātyakiś cāgnisaṃkāśaṃ mumoca śaram uttamam |
somadattorasi kruddhaḥ supatraṃ niśitaṃ yudhi ||7.132.9||
yugapat petatur atha ghorau parighamārgaṇau |
śarīre somadattasya sa papāta mahārathaḥ ||7.132.10||
vyāmohite tu tanaye bāhlīkaḥ samupādravat |
visṛjañ śaravarṣāṇi kālavarṣīva toyadaḥ ||7.132.11||
bhīmo 'tha sātvatasyārthe bāhlīkaṃ navabhiḥ śaraiḥ |
pīḍayan vai mahātmānaṃ vivyādha raṇamūrdhani ||7.132.12||
prātipīyas tu saṃkruddhaḥ śaktiṃ bhīmasya vakṣasi |
nicakhāna mahābāhuḥ puraṃdara ivāśanim ||7.132.13||
sa tayābhihato bhīmaś cakampe ca mumoha ca |
prāpya cetaś ca balavān gadām asmai sasarja ha ||7.132.14||
sā pāṇḍavena prahitā bāhlīkasya śiro 'harat |
sa papāta hataḥ pṛthvyāṃ vajrāhata ivādrirāṭ ||7.132.15||
tasmin vinihate vīre bāhlīke puruṣarṣabhe |
putrās te 'bhyardayan bhīmaṃ daśa dāśaratheḥ samāḥ ||7.132.16||
nārācair daśabhir bhīmas tān nihatya tavātmajān |
karṇasya dayitaṃ putraṃ vṛṣasenam avākirat ||7.132.17||
tato vṛṣaratho nāma bhrātā karṇasya viśrutaḥ |
jaghāna bhīmaṃ nārācais tam apy abhyavadhīd balī ||7.132.18||
tataḥ sapta rathān vīraḥ syālānāṃ tava bhārata |
nihatya bhīmo nārācaiḥ śatacandram apothayat ||7.132.19||
amarṣayanto nihataṃ śatacandraṃ mahāratham |
śakuner bhrātaro vīrā gajākṣaḥ śarabho vibhuḥ |
abhidrutya śarais tīkṣṇair bhīmasenam atāḍayan ||7.132.20||
sa tudyamāno nārācair vṛṣṭivegair ivarṣabhaḥ |
jaghāna pañcabhir bāṇaiḥ pañcaivātibalo rathān |
tān dṛṣṭvā nihatān vīrān vicelur nṛpasattamāḥ ||7.132.21||
tato yudhiṣṭhiraḥ kruddhas tavānīkam aśātayat |
miṣataḥ kumbhayoneś ca putrāṇāṃ ca tavānagha ||7.132.22||
ambaṣṭhān mālavāñ śūrāṃs trigartān saśibīn api |
prāhiṇon mṛtyulokāya gaṇān yuddhe yudhiṣṭhiraḥ ||7.132.23||
abhīṣāhāñ śūrasenān bāhlīkān savasātikān |
nikṛtya pṛthivīṃ rājā cakre śoṇitakardamām ||7.132.24||
yaudheyāraṭṭarājanya# #madrakāṇāṃ gaṇān yudhi |
prāhiṇon mṛtyulokāya śūrān bāṇair yudhiṣṭhiraḥ ||7.132.25||
hatāharata gṛhṇīta vidhyata vyavakṛntata |
ity āsīt tumulaḥ śabdo yudhiṣṭhirarathaṃ prati ||7.132.26||
sainyāni drāvayantaṃ taṃ droṇo dṛṣṭvā yudhiṣṭhiram |
coditas tava putreṇa sāyakair abhyavākirat ||7.132.27||
droṇas tu paramakruddho vāyavyāstreṇa pārthivam |
vivyādha so 'sya tad divyam astram astreṇa jaghnivān ||7.132.28||
tasmin vinihate cāstre bhāradvājo yudhiṣṭhire |
vāruṇaṃ yāmyam āgneyaṃ tvāṣṭraṃ sāvitram eva ca |
cikṣepa paramakruddho jighāṃsuḥ pāṇḍunandanam ||7.132.29||
kṣiptāni kṣipyamāṇāni tāni cāstrāṇi dharmajaḥ |
jaghānāstrair mahābāhuḥ kumbhayoner avitrasan ||7.132.30||
satyāṃ cikīrṣamāṇas tu pratijñāṃ kumbhasaṃbhavaḥ |
prāduścakre 'stram aindraṃ vai prājāpatyaṃ ca bhārata |
jighāṃsur dharmatanayaṃ tava putrahite rataḥ ||7.132.31||
patiḥ kurūṇāṃ gajasiṃhagāmī viśālavakṣāḥ pṛthulohitākṣaḥ |
prāduścakārāstram ahīnatejā māhendram anyat sa jaghāna te 'stre ||7.132.32||
vihanyamāneṣv astreṣu droṇaḥ krodhasamanvitaḥ |
yudhiṣṭhiravadhaprepsur brāhmam astram udairayat ||7.132.33||
tato nājñāsiṣaṃ kiṃ cid ghoreṇa tamasāvṛte |
sarvabhūtāni ca paraṃ trāsaṃ jagmur mahīpate ||7.132.34||
brahmāstram udyataṃ dṛṣṭvā kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ |
brahmāstreṇaiva rājendra tad astraṃ pratyavārayat ||7.132.35||
tataḥ sainikamukhyās te praśaśaṃsur nararṣabhau |
droṇapārthau maheṣvāsau sarvayuddhaviśāradau ||7.132.36||
tataḥ pramucya kaunteyaṃ droṇo drupadavāhinīm |
vyadhamad roṣatāmrākṣo vāyavyāstreṇa bhārata ||7.132.37||
te hanyamānā droṇena pāñcālāḥ prādravan bhayāt |
paśyato bhīmasenasya pārthasya ca mahātmanaḥ ||7.132.38||
tataḥ kirīṭī bhīmaś ca sahasā saṃnyavartatām |
mahadbhyāṃ rathavaṃśābhyāṃ parigṛhya balaṃ tava ||7.132.39||
bībhatsur dakṣiṇaṃ pārśvam uttaraṃ tu vṛkodaraḥ |
bhāradvājaṃ śaraughābhyāṃ mahadbhyām abhyavarṣatām ||7.132.40||
tau tadā sṛñjayāś caiva pāñcālāś ca mahaujasaḥ |
anvagacchan mahārāja matsyāś ca saha sātvataiḥ ||7.132.41||
tataḥ sā bhāratī senā vadhyamānā kirīṭinā |
droṇena vāryamāṇās te svayaṃ tava sutena ca |
nāśakyanta mahārāja yodhā vārayituṃ tadā ||7.132.42||
I opowiadał Sańdźaja:
1–2 Potomków Drupady widząc, a także synów Kuntibhodźi, zabitych przez Syna Drony, jak i tysiącami ściętych rakszasów, Judhiszthira, Bhimasena i Dhrysztadjumna Wnuk Pryszaty oraz Jujudhana, siły łącząc, na walce wyłącznie myśli swoje skupili.
3 Somadatta z kolei, widząc Satjakiego na polu tej wojennej ofiary, rozwścieczony, masywnym deszczem strzał przykrył go zaraz ze stron wszystkich.
4 I stała się wówczas walka, strach rodząca potworny, straszliwa, między twoimi i nieprzyjaciela wojownikami, a jedni i drudzy na zwycięstwo nadzieję żywili.
5 Dziesięcioma na rzecz wojownika Satwatów poszył Bhima w Kaurawę, zaś Somadatta w mężnego bohatera w odpowiedzi setką pocisków uderzył.
6–7 Ale wojownik Satwatów, rozwścieczony okropnie, w Somadattę w udręce bólu za synem pogrążonego, dojrzałego w latach, posażnego w przymioty wszelkie niczym Jajati* Syn Nahuszy, poszył dziesięcioma ostrymi strzałami jak grom uderzającymi, a potem włócznią w niego cisnąwszy, znowu szył pociskami siedmioma.
8 Potem jednak Bhimasena, na rzecz Satjakiego, nową, wytrzymałą pałkę cisnął straszliwą w czoło Somadatty.
9 A wściekły Satjaki strzałę uwolnił, w starciu ogniowi podobną, najznakomitszą, w pierś Somadatty, upierzoną, ostrą.
10 Jednocześnie uderzyły oto, obie straszliwe — pałka oraz strzała pościgowa — w ciało Somadatty. Ten zwalił się na ziemię, rydwannik wspaniały.
11 Ale do omroczonego potomka Bahlika* podjechał, szyjąc wkoło strumieniami strzał niczym brzemienna wodą chmura w porze deszczowej.
12 Wtedy Bhima, na rzecz wojownika Satwatów dziewięć strzał posyłając, uderzył w Bahlikę o wielkim harcie ducha na czele bitwy.
13 Syn Pratipy zaś, rozjuszony, włócznią w pierś Bhimy cisnął, wielkoramienny, z taką siłą jakby sam Niszczyciel Grodów* gromem ciskał.
14 Trafiony włócznią Bhima zachybotał się, aż go omroczyło. Ale odzyskał zaraz przytomność, mocarny, i maczugę posłał w rywala.
15 Ta, przez Syna Pandu ciśnięta, głowę Bahlice urwała. I padł on na ziemię trupem niczym wysokie drzewo* gromem trafione.
16 Gdy zabity został mężny Bahlika, buhaj wśród ludzi, twoich synów dziesiątka, a każdy z nich niczym sam Syn Daśarathy*, napierać zaczęli na Bhimę.
17 W odpowiedzi dziesięcioma żelaznymi grotami Bhima twoich potomków zabił i ukochanego syna Karny, Wryszasenę, strzałami zasypał.
18 Wówczas cieszący się sławą brat Karny imieniem Wryszaratha uderzył w Bhimę żelaznymi. Ale i tego mocarz zabił zaraz.
19 A potem, mężny, siedmiu rydwanników, szwagrów twoich, potomku Bharaty, zabiwszy strzałami żelaznymi, Bhima Śataćandrę* unicestwił.
20 Wydzierżyć nie mogąc straty Śataćandry, wspaniałego rydwannika, mężni bracia Śakuniego — Gadźaksza, Śarabha i Wibhu* — zaszarżowali i strzałami ostrymi Bhimasenę ostrzelali.
21 Ten, ostrzeliwany żelaznymi grotami niczym byk smagany ulewą, zabił pięcioma strzałami piątkę arcysilnych rydwanników. Widząc powalonych wojów mężnych, zadrżeli najwyborniejsi z władców.
22 Wówczas Judhiszthira, gniewny, twoje wojsko rozbijać zaczął na oczach zarówno Tego, Który z Dzbana Się Wyłonił*, jak i synów twoich, o bezgrzeszny.
23 I oddziały całe Ambasthów, Malawów, także śmiałych Trigartów wraz z Śibimi posyłał ku królestwu śmierci w walce Judhiszthira.
24 Rozbiwszy Abhiszahów, Śurasenów, Bahlików wraz z Wasatikami, król zamienił całą ziemię w jedno krwawe grzęzawisko.
25 Dzielne oddziały Jaudhejów, z Aratty wojowników, Madraków posyłał w starciu strzałami ku królestwu śmierci Judhiszthira.
26 „Bij! Bierz! Chwytaj! Tnij! Siecz!” — takie gromkie okrzyki dobiegały z okolic rydwanu Judhiszthiry.
27 Drona, Judhiszthirę do ucieczki zmuszającego twoje wojska widząc, poganiany przez twojego syna, pociskami Syna Pandu zasypał.
28 A potem, gniewem wielkim ogarnięty, Drona pociskiem wietrznym Waju* w Syna Prythy cisnął, ale ten tę boską broń własną taką samą strącił.
29 Gdy strącona została broń wietrzna, Syn Bharadwadźi cisnął w Judhiszthirę kolejno pocisk wodny Waruny, kostur Jamy, ogniowy Agniego, górski Twasztarowy, a nawet słoneczny Sawitarowy*, wściekłością najwyższą ogarnięty, śmierci żądny Pociechy Pandu.
30 A już posłane i dopiero posyłane te bronie przez Tego, Który z Dzbana Się Wyłonił, Włodarz Dharmy* strącał własnymi pociskami, wielkoramienny, niestrwożony.
31 Spełnić chcąc swoją przysięgę, Ten, Który z Dzbana się Zrodził, przywołał pocisk Indry zaistę, a potem broń Pradźapatiego, o potomku Bharaty, pragnąc zabić Potomka Dharmy, sprawie twego syna oddany.
32 Pan wojów Kuru*, jak słoń lub lew krocząc
— szeroka pierś i wielkie rdzawe oczy*—
o nieskończonej on mocy wywałał
pocisk Mahendry. I zbił tamte oba.
33 Gdy zbijane były jego pociski, Drona, przepełniony gniewem, do śmierci Judhiszthiry pragnąc doprowadzić, pocisk Brahmy wystrzelił.
34 I nagle niczego nie rozpoznawaliśmy, straszliwym mrokiem osaczeni, a wszystkie stworzenia w wielką bojaźń popadły, o wielki panie.
35 Broń Brahmy widząc rzucaną, Syn Kunti Judhiszthira takimże pociskiem Brahmy, o Indro wśród władców, jego pocisk w odpowiedzi sparował.
36 Wówczas czołowi wojownicy wysławiali te dwa buhaje wśród ludzi, Dronę i Syna Prythy, wspaniałych łuczników, każdym rodzajem broni zręcznie władających.
37 A potem Drona o oczach czerwonych z gniewu, pozostawiwszy Syna Kunti, armię Drupady rozpraszać jął pociskiem wietrznym Waju, o potomku Bharaty.
38 Dziesiątkowani przez Dronę Pańćalowie rzucili się przed siebie w przerażeniu, mimo że patrzyli na nich Bhimasena i Syn Prythy o wielkim harcie ducha.
39 Wówczas Bhima i Diademem Zdobny błyskawicznie zawrócili dwie wielkie linie rydwanów, powstrzymując twoje siły.
40 I dwoma wielkimi potokami strzał Ardźuna–Obrzydliwy z południowego skrzydła, a Wilczobrzuch z północnego Syna Bharadwadźi zalali.
41 Za tymi dwoma podążyli wtedy także Sryńdźajowie oraz Pańćalowie o wielkiej energii, o wielki królu, oraz Matsjowie wraz z Satwatami.
42 I znowu owa armia potomków Bharatów rażona była przez Diademem Zdobnego. A choć wstrzymywani byli Pandawowie zarówno przez samego Dronę, jak i przez twojego syna, nie byli w stanie, wielki królu, nasi wojownicy odporu dać atakom więcej.
