Autorzy
Opracowali (indika 2024):
(tłumaczenie)
Monika Nowakowska
(komitet redakcyjny)
Andrzej Babkiewicz, Joanna Jurewicz, Monika Nowakowska,
Sven Sellmer, Przemysław Szczurek, Anna Trynkowska
(redakcja techniczna)
Karina Babkiewicz
(przygotowanie tekstu, skład, zamieszczenie na stronie)
Sven Sellmer i Andrzej Babkiewicz
Tłumaczenie finansowane w ramach programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego
pod nazwą „Narodowy Program Rozwoju Humanistyki”
w latach 2017–2023, numer projektu 0357/NPRH5/H22/84/2017.
महाभारत
Mahābhārata
7. Księga Drony (Droṇaparvan)
***
7.122-161 Śmierć Ghatotkaćy (ghaṭotkaca-vadha)
7.129. Zapada mrok
Streszczenie rozdziału:
dhṛtarāṣṭra uvāca
yat tadā prāviśat pāṇḍūn ācāryaḥ kupito vaśī |
uktvā duryodhanaṃ samyaṅ mama śāstrātigaṃ sutam ||7.129.1||
praviśya vicarantaṃ ca raṇe śūram avasthitam |
kathaṃ droṇaṃ maheṣvāsaṃ pāṇḍavāḥ paryavārayan ||7.129.2||
ke 'rakṣan dakṣiṇaṃ cakram ācāryasya mahātmanaḥ |
ke cottaram arakṣanta nighnataḥ śātravān raṇe ||7.129.3||
nṛtyan sa rathamārgeṣu sarvaśastrabhṛtāṃ varaḥ |
dhūmaketur iva kruddhaḥ kathaṃ mṛtyum upeyivān ||7.129.4||
saṃjaya uvāca
sāyāhne saindhavaṃ hatvā rājñā pārthaḥ sametya ca |
sātyakiś ca maheṣvāso droṇam evābhyadhāvatām ||7.129.5||
tathā yudhiṣṭhiras tūrṇaṃ bhīmasenaś ca pāṇḍavaḥ |
pṛthak camūbhyāṃ saṃsaktau droṇam evābhyadhāvatām ||7.129.6||
tathaiva nakulo dhīmān sahadevaś ca durjayaḥ |
dhṛṣṭadyumnaḥ śatānīko virāṭaś ca sakekayaḥ |
matsyāḥ śālveyasenāś ca droṇam eva yayur yudhi ||7.129.7||
drupadaś ca tathā rājā pāñcālair abhirakṣitaḥ |
dhṛṣṭadyumnapitā rājan droṇam evābhyavartata ||7.129.8||
draupadeyā maheṣvāsā rākṣasaś ca ghaṭotkacaḥ |
sasenās te 'bhyavartanta droṇam eva mahādyutim ||7.129.9||
prabhadrakāś ca pāñcālāḥ ṣaṭsahasrāḥ prahāriṇaḥ |
droṇam evābhyavartanta puraskṛtya śikhaṇḍinam ||7.129.10||
tathetare naravyāghrāḥ pāṇḍavānāṃ mahārathāḥ |
sahitāḥ saṃnyavartanta droṇam eva dvijarṣabham ||7.129.11||
teṣu śūreṣu yuddhāya gateṣu bharatarṣabha |
babhūva rajanī ghorā bhīrūṇāṃ bhayavardhinī ||7.129.12||
yodhānām aśivā raudrā rājann antakagāminī |
kuñjarāśvamanuṣyāṇāṃ prāṇāntakaraṇī tadā ||7.129.13||
tasyāṃ rajanyāṃ ghorāyāṃ nadantyaḥ sarvataḥ śivāḥ |
nyavedayan bhayaṃ ghoraṃ sajvālakavalair mukhaiḥ ||7.129.14||
ulūkāś cāpy adṛśyanta śaṃsanto vipulaṃ bhayam |
viśeṣataḥ kauravāṇāṃ dhvajinyām atidāruṇam ||7.129.15||
tataḥ sainyeṣu rājendra śabdaḥ samabhavan mahān |
bherīśabdena mahatā mṛdaṅgānāṃ svanena ca ||7.129.16||
gajānāṃ garjitaiś cāpi turaṅgāṇāṃ ca heṣitaiḥ |
khuraśabdanipātaiś ca tumulaḥ sarvato 'bhavat ||7.129.17||
tataḥ samabhavad yuddhaṃ saṃdhyāyām atidāruṇam |
droṇasya ca mahārāja sṛñjayānāṃ ca sarvaśaḥ ||7.129.18||
tamasā cāvṛte loke na prājñāyata kiṃ cana |
sainyena rajasā caiva samantād utthitena ha ||7.129.19||
narasyāśvasya nāgasya samasajjata śoṇitam |
nāpaśyāma rajo bhaumaṃ kaśmalenābhisaṃvṛtāḥ ||7.129.20||
rātrau vaṃśavanasyeva dahyamānasya parvate |
ghoraś caṭacaṭāśabdaḥ śastrāṇāṃ patatām abhūt ||7.129.21||
naiva sve na pare rājan prājñāyanta tamovṛte |
unmattam iva tat sarvaṃ babhūva rajanīmukhe ||7.129.22||
bhaumaṃ rajo 'tha rājendra śoṇitena praśāmitam |
śātakaumbhaiś ca kavacair bhūṣaṇaiś ca tamo 'bhyagāt ||7.129.23||
tataḥ sā bhāratī senā maṇihemavibhūṣitā |
dyaur ivāsīt sanakṣatrā rajanyāṃ bharatarṣabha ||7.129.24||
gomāyubaḍasaṃghuṣṭā śaktidhvajasamākulā |
dāruṇābhirutā ghorā kṣveḍitotkruṣṭanāditā ||7.129.25||
tato 'bhavan mahāśabdas tumulo lomaharṣaṇaḥ |
samāvṛṇvan diśaḥ sarvā mahendrāśaninisvanaḥ ||7.129.26||
sā niśīthe mahārāja senādṛśyata bhāratī |
aṅgadaiḥ kuṇḍalair niṣkaiḥ śastraiś caivāvabhāsitā ||7.129.27||
tatra nāgā rathāś caiva jāmbūnadavibhūṣitāḥ |
niśāyāṃ pratyadṛśyanta meghā iva savidyutaḥ ||7.129.28||
ṛṣṭiśaktigadābāṇa# #musalaprāsapaṭṭiśāḥ |
saṃpatanto vyadṛśyanta bhrājamānā ivāgnayaḥ ||7.129.29||
duryodhanapurovātāṃ rathanāgabalāhakām |
vāditraghoṣastanitāṃ cāpavidyuddhvajair vṛtām ||7.129.30||
droṇapāṇḍavaparjanyāṃ khaḍgaśaktigadāśanim |
śaradhārāstrapavanāṃ bhṛśaṃ śītoṣṇasaṃkulām ||7.129.31||
ghorāṃ vismāpanīm ugrāṃ jīvitacchidam aplavām |
tāṃ prāviśann atibhayāṃ senāṃ yuddhacikīrṣavaḥ ||7.129.32||
tasmin rātrimukhe ghore mahāśabdaninādite |
bhīrūṇāṃ trāsajanane śūrāṇāṃ harṣavardhane ||7.129.33||
rātriyuddhe tadā ghore vartamāne sudāruṇe |
droṇam abhyadravan kruddhāḥ sahitāḥ pāṇḍusṛñjayāḥ ||7.129.34||
ye ye pramukhato rājan nyavartanta mahātmanaḥ |
tān sarvān vimukhāṃś cakre kāṃś cin ninye yamakṣayam ||7.129.35||
I rzekł Dhrytarasztra:
1–2 A gdy rozgniewany, mocarny Nauczyciel wszedł pomiędzy wojska Pandawów, po tym jak powiedział stosowne słowa do Durjodhany, mojego syna, pouczenia zawsze lekce sobie ważącego, i gdy, zagłębiwszy się między oddziały, zaczął Drona po polu krążyć, bohater zdeterminowany, łucznik wspaniały, w jaki sposób Pandawowie ze wszystkich stron go otoczyli?
3 Którzy wojowie strzegli prawego, a którzy strzegli lewego koła rydwanu Nauczyciela o wielkim harcie ducha, rażącego w polu przeciwników?
4 Tańczący wśród rydwanich szlaków niczym bóg ognia z dymem w proporcu, ten najznakomitszy ze wszystkich oręż dzierżących, rozjuszony, w jakiżże sposób śmierć napotkał?
I opowiadał Sańdźaja:
5 Wieczorem, po zabiciu Władcy Sindhu, po spotkaniu z królem* Syn Prythy oraz Satjaki łucznik wspaniały na Dronę jednego obaj ruszyli.
6 Takoż Judhiszthira natychmiast i Bhimasena Syn Pandu, każdy dwoma dywizjami* połączonymi na Dronę jednego obaj ruszyli.
7 Takoż i Nakula rozsądny oraz Sahadewa niepokonany, Dhrysztadjumna z setką oddziałów i Wirata z Kekajami, Matsjowie i wojsko Śalwejów* na Dronę jednego w polu ruszyli.
8 Również król Drupada chroniony przez Pańćalów, ojciec Dhrysztadjumny, królu, na Dronę jednego w ataku ruszył.
9 I Synowie Draupadi, wspaniali łucznicy, oraz rakszasa Ghatotkaća ze swoimi wojskami ruszyli w ataku na Dronę jednego, blaskiem wspaniałym jaśniejącego.
10 I Prabhadrakowie Pańćalowie w sześć tysięcy mocni zawodnicy na Dronę jednego w ataku ruszyli, z Śikhandinem na czele.
11 Takoż i inni mężowie–tygrysy spośród Pandawów, wspaniali rydwannicy, zjednoczeni, razem powstrzymywali Dronę jednego, buhaja wśród podwójnie urodzonych.
12 Gdy wszyscy ci bohaterowie do walki ruszali, o byku wśród Bharatów, noc zapadała przerażająca, trwogę u trwożliwych wzmagając.
13 Dla wojowników złowieszcza, straszliwa, królu, w objęcia Śmierci ich pchająca, kres życia niosąca słoniom, koniom i ludziom.
14 Strach przeraźliwy skryty w owej przerażającej nocy szakale zapowiadały, wyjąc ze wszystkich stron pyskami płomieniami bluzgającymi.
15 I sowy również dały się widzieć, zwłaszcza wśród armii proporców Kaurawów, grozę powszechną ogromną i przeraźliwą wróżące.
16 A potem, o Indro wśród królów, łoskot się spośród wojsk uniósł wielki potężnym dudnieniem kotłów i bębnieniem tarabanów zrodzony.
17 A od ryków słoni i rżenia koni, i stukotu końskich kopyt zgiełk się też podniósł zewsząd.
18 I potoczyła się tam wówczas wszędzie bitwa po zmierzchu, straszliwa potwornie, pomiędzy Droną, wielki królu, a Sryńdźajami.
19 A w świecie spowitym mrokiem oraz kurzem wzbijanym zaiste wszędzie przez wojska rozpoznać się niczego nie dało.
20 Strumienie krwi ludzkiej, końskiej i ze słoni zlewały się w jedno, nie widzieliśmy gruntu, królu, juchą i rozpaczą omroczeni.
21 W ciemnościach nocy niósł się przerażający szczekot uderzającego w cel oręża przypominający trzaskanie płonącej gęstwiny bambusów na zboczu góry.
22 I ani swoich, ani przeciwników, królu, nie dawało się rozpoznać, mrokiem spowitych. Wszystko się zdało jakby w upojeniu nieprzytomnym u wierzei tej nocy.
23 Aż wreszcie kurz z ziemi wzbity, o Indro wśród królów, opadł, krwią uśmierzony, a dzięki zbrojom i ozdobom złotym ciemności się rozproszyły.
24 A wówczas armia owa Bharatów zwieńczona klejnotami i złotem jawiła się niczym nieboskłon z gwiazdozbiorami nocą, o potomku Bharaty.
25 Rozbrzmiewająca wyciem szakali i krakaniem wron, z chmarami włóczni i proporców okrutnie łopoczących, przerażająca, przygrywała im pomrukami, jękami, zawołaniami.
26 I podniósł się wówczas tumult wielki, zgiełkliwy, gęsią skórkę budzący, który strony wszystkie świata przepełnił niczym grzmot Wielkiego Indry.
27 I niemal rozbłysła zaiste w ciemnościach nocy, wielki królu, armia Bharatów ozdobiona bransoletami, kolczykami, monetami i orężem.
28 Słonie tamże, a także rydwany przyozdobione złotymi ornamentami wyglądały nocą niczym chmury burzowe z piorunami.
29 Śmigające sulice, włócznie, maczugi, strzały, buławy, pociski i trójzęby jawiły się niczym rozbłyskujące płomienie.
30–32 I wkroczyli walki pragnący w tę śmiertelnie niebezpieczną armię: z Durjodhaną — wichrem przodem prącym; z rydwanami i słoniami — chmurami burzowymi; z kotłami i tarabanami — grzmotami; z łukami — piorunami; z Droną i synami Pandu — nawałnicami; z mieczami, włóczniami, maczugami — gromami; ze strzałami — ulewami; z pociskami — wichrzyskami jak lód i jak ogień palącymi; przepełnioną proporcami, przerażającą, wstrząsającą, straszliwą, która życie odbiera, nieprzebraną.
33–34 U wierzei tej nocy przerażającej, w toczącej się wówczas straszliwej nocnej bitwie hałasem wielkim dudniącej, w przerażonych trwogę budzącej, a w bohaterach radosne pobudzenie, bezlitośnie okrutnej, zaatakowali Dronę jednego rozjuszeni zjednoczeni Pandawowie i Sryńdźajowie.
35 A każdego, kto tylko naprzeciwko tego o wielkim harcie ducha się stawiał*, wszystkich do odwrotu Drona zmuszał, a niektórych na pastwę Jamy posyłał.
