Autorzy
Opracowali (indika 2024):
(tłumaczenie)
Monika Nowakowska
(komitet redakcyjny)
Andrzej Babkiewicz, Joanna Jurewicz, Monika Nowakowska,
Sven Sellmer, Przemysław Szczurek, Anna Trynkowska
(redakcja techniczna)
Karina Babkiewicz
(przygotowanie tekstu, skład, zamieszczenie na stronie)
Sven Sellmer i Andrzej Babkiewicz
Tłumaczenie finansowane w ramach programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego
pod nazwą „Narodowy Program Rozwoju Humanistyki”
w latach 2017–2023, numer projektu 0357/NPRH5/H22/84/2017.
महाभारत
Mahābhārata
7. Księga Drony (Droṇaparvan)
***
7.122-161 Śmierć Ghatotkaćy (ghaṭotkaca-vadha)
7.128. Desperacja Durjodhany
Streszczenie rozdziału:
saṃjaya uvāca
tad udīrṇagajāśvaughaṃ balaṃ tava janādhipa |
pāṇḍusenām abhidrutya yodhayām āsa sarvataḥ ||7.128.1||
pāñcālāḥ kuravaś caiva yodhayantaḥ parasparam |
yamarāṣṭrāya mahate paralokāya dīkṣitāḥ ||7.128.2||
śūrāḥ śūraiḥ samāgamya śaratomaraśaktibhiḥ |
vivyadhuḥ samare tūrṇaṃ ninyuś caiva yamakṣayam ||7.128.3||
rathināṃ rathibhiḥ sārdhaṃ rudhirasrāvi dāruṇam |
prāvartata mahad yuddhaṃ nighnatām itaretaram ||7.128.4||
vāraṇāś ca mahārāja samāsādya parasparam |
viṣāṇair dārayām āsuḥ saṃkruddhāś ca madotkaṭāḥ ||7.128.5||
hayārohān hayārohāḥ prāsaśaktiparaśvadhaiḥ |
bibhidus tumule yuddhe prārthayanto mahad yaśaḥ ||7.128.6||
pattayaś ca mahābāho śataśaḥ śastrapāṇayaḥ |
anyonyam ārdayan rājan nityayattāḥ parākrame ||7.128.7||
gotrāṇāṃ nāmadheyānāṃ kulānāṃ caiva māriṣa |
śravaṇād dhi vijānīmaḥ pāñcālān kurubhiḥ saha ||7.128.8||
anyonyaṃ samare yodhāḥ śaraśaktiparaśvadhaiḥ |
preṣayan paralokāya vicaranto hy abhītavat ||7.128.9||
śarair daśa diśo rājaṃs teṣāṃ muktaiḥ sahasraśaḥ |
na bhrājanta yathāpūrvaṃ bhāskare 'staṃ gate 'pi ca ||7.128.10||
tathā prayudhyamāneṣu pāṇḍaveyeṣu nirbhayaḥ |
duryodhano mahārāja vyavagāhata tad balam ||7.128.11||
saindhavasya vadhenaiva bhṛśaṃ duḥkhasamanvitaḥ |
martavyam iti saṃcintya prāviśat tu dviṣadbalam ||7.128.12||
nādayan rathaghoṣeṇa kampayann iva medinīm |
abhyavartata putras te pāṇḍavānām anīkinīm ||7.128.13||
sa saṃnipātas tumulas tasya teṣāṃ ca bhārata |
abhavat sarvasainyānām abhāvakaraṇo mahān ||7.128.14||
madhyaṃdinagataṃ sūryaṃ pratapantaṃ gabhastibhiḥ |
tathā tava sutaṃ madhye pratapantaṃ śarormibhiḥ ||7.128.15||
na śekur bhārataṃ yuddhe pāṇḍavāḥ samavekṣitum |
palāyane kṛtotsāhā nirutsāhā dviṣajjaye ||7.128.16||
paryadhāvanta pāñcālā vadhyamānā mahātmanā |
rukmapuṅkhaiḥ prasannāgrais tava putreṇa dhanvinā |
ardyamānāḥ śarais tūrṇaṃ nyapatan pāṇḍusainikāḥ ||7.128.17||
na tādṛśaṃ raṇe karma kṛtavantas tu tāvakāḥ |
yādṛśaṃ kṛtavān rājā putras tava viśāṃ pate ||7.128.18||
putreṇa tava sā senā pāṇḍavī mathitā raṇe |
nalinī dviradeneva samantāt phullapaṅkajā ||7.128.19||
kṣīṇatoyānilārkābhyāṃ hatatviḍ iva padminī |
babhūva pāṇḍavī senā tava putrasya tejasā ||7.128.20||
pāṇḍusenāṃ hatāṃ dṛṣṭvā tava putreṇa bhārata |
bhīmasenapurogās tu pāñcālāḥ samupādravan ||7.128.21||
sa bhīmasenaṃ daśabhir mādrīputrau tribhis tribhiḥ |
virāṭadrupadau ṣaḍbhiḥ śatena ca śikhaṇḍinam ||7.128.22||
dhṛṣṭadyumnaṃ ca saptatyā dharmaputraṃ ca saptabhiḥ |
kekayāṃś caiva cedīṃś ca bahubhir niśitaiḥ śaraiḥ ||7.128.23||
sātvataṃ pañcabhir viddhvā draupadeyāṃs tribhis tribhiḥ |
ghaṭotkacaṃ ca samare viddhvā siṃha ivānadat ||7.128.24||
śataśaś cāparān yodhān sadvipāśvarathān raṇe |
śarair avacakartograiḥ kruddho 'ntaka iva prajāḥ ||7.128.25||
tasya tān nighnataḥ śatrūn rukmapṛṣṭhaṃ mahad dhanuḥ |
bhallābhyāṃ pāṇḍavo jyeṣṭhas tridhā ciccheda māriṣa ||7.128.26||
vivyādha cainaṃ daśabhiḥ samyagastaiḥ śitaiḥ śaraiḥ |
marmāṇi bhittvā te sarve saṃbhagnāḥ kṣitim āviśan ||7.128.27||
tataḥ pramuditā yodhāḥ parivavrur yudhiṣṭhiram |
vṛtrahatyai yathā devāḥ parivavruḥ puraṃdaram ||7.128.28||
tato yudhiṣṭhiro rājā tava putrasya māriṣa |
śaraṃ paramadurvāraṃ preṣayām āsa saṃyuge |
sa tena bhṛśasaṃviddho niṣasāda rathottame ||7.128.29||
tataḥ pāñcālasainyānāṃ bhṛśam āsīd ravo mahān |
hato rājeti rājendra muditānāṃ samantataḥ ||7.128.30||
bāṇaśabdaravaś cograḥ śuśruve tatra māriṣa |
atha droṇo drutaṃ tatra pratyadṛśyata saṃyuge ||7.128.31||
hṛṣṭo duryodhanaś cāpi dṛḍham ādāya kārmukam |
tiṣṭha tiṣṭheti rājānaṃ bruvan pāṇḍavam abhyayāt ||7.128.32||
pratyudyayus taṃ tvaritāḥ pāñcālā rājagṛddhinaḥ |
tān droṇaḥ pratijagrāha parīpsan kurusattamam |
caṇḍavātoddhatān meghān nighnan raśmimuco yathā ||7.128.33||
tato rājan mahān āsīt saṃgrāmo bhūrivardhanaḥ |
tāvakānāṃ pareṣāṃ ca sametānāṃ yuyutsayā ||7.128.34||
I opowiadał Sańdźaja:
1 Owa armia twoja dumnych rzeszy słoni i koni, przywódco ludzi, zaatakowawszy wojsko Pandu, walki toczyła we wszystkich świata kierunkach.
2 Pańćalowie i potomkowie Kuru napierali na siebie nawzajem, nawzajem wyświęcając się na drogę w zaświaty — ku wspaniałemu królestwu Jamy.
3 Herosi z herosami starłszy się strzałami, pociskami, włóczniami, razili się wzajem w polu szybko i słali nawzajem na pastwę Jamy.
4 Rydwanników z rydwannikami, krwią jednych i drugich spływająca, potworna toczyła się wielka walka, gdy zabijali jedni drugich.
5 A słonie, wielki królu, szarżując na siebie nawzajem, ciosami się rozpruwały rozjuszone, rozszalałe w amoku.
6 Konnicę konnica pociskami, włóczniami, toporami cięła w tumulcie bitwy, i jedna, i druga pragnąca wielkiej sławy.
7 Piechurzy setkami, o wielkoramienny, z orężem w dłoniach razili się nawzajem, królu, nieustannie wolę okazując do heroicznych wysiłków.
8 Po zawołaniach rodowych i rodzinnych oraz imionach, o czciogodny, na słuch wyłącznie rozpoznać mogliśmy zarówno Pańćalów, jak i wojowników Kuru.
9 Strzałami, włóczniami, toporami wysyłali się woje nawzajem w starciu w zaświaty, przemierzając pole zaiste bez strachu.
10 Dziesięć stron świata, królu, od ich strzał wypuszczanych tysiącami nie lśniło już tak jak wcześniej, ponieważ słońce zaszło.
11 W obliczu tak nacierających wojowników Pandu, wielki królu, nieulękły Durjodhana zanurzył się w te siły.
12 Mocnym przejęty bólem z powodu śmierci Władcy Sindhu zaiste, myśląc o tym, że czas mu przyszedł umrzeć, wjechał jednak Durjodhana pomiędzy siły wroga.
13 Grzmiąc hurgotem rydwanu, w drżenie wprawiając ziemię całą, zaatakował twój syn armię Pandawów.
14 Owo starcie zgiełkliwe jego i ich, o potomku Bharaty, wielką uczyniło pustkę wśród wszystkich oddziałów.
15–16 Jak na słońce wysoko w samo południe palące promiennymi ramionami, tak samo na twojego syna, ze środka placu rażącego kolejnymi falami strzał, nie byli w stanie spoglądać nawet Pandawowie, gotowi do ucieczki w starciu, niegotowi zwyciężać wroga.
17 Pędzący wokół Pańćalowie zabijani przez twojego syna o wielkim harcie ducha, strzałami ze złotymi lotkami o gładkich ostrzach przez wielkiego łucznika ostrzeliwani, szybko padali, wojownicy Pandu.
18 I nie robili takiej roboty w bitwie twoi wszyscy wojownicy, jaką zrobił książę, syn twój, o panie ludów.
19 Zabełtał twój syn w armii Pandawów niczym słoń w stawie pełnym lotosów* rozkwitłych.
20 Chłostana energią twojego syna jawiła się armia Pandawów niczym lotosowa sadzawka poszarzała z powodu braku wody, szarpiącego wiatru i palącego słońca.
21 Widząc zaś wybijaną przez twojego syna armię Pandu, o potomku Bharaty, hurmem ruszyli Pańćalowie z wiodącym ich Bhimaseną na czele.
22–24 Syn twój, szyjąc w Bhimasenę dziesięcioma, w obu synów Madri w każdego trzema, w Wiratę i Drupadę sześcioma, a setką w Śikhandina, i w Dhrysztadjumnę siedemdziesięcioma, zaś w Syna Dharmy* siedmioma, a także w Kekajów i Ćedich liczne ostre strzały posławszy, w Satwatę pięć, w synów Draupadi* w każdego trzy, a i w Ghatotkaćę również, zaryczał niczym lew.
25 I setkami strzał straszliwych ścinał na polu bitwy innych wojów wraz ze słoniami, końmi i rydwanami, gniewu wcielenie, niczym bóg śmierci–Kres Niosący ścinający stworzenia.
26 Gdy tak wybijał wrogów syn twój, Syn Pandu najstarszy* dwoma niedźwiedzimi na trzy części łuk jego wielki o złotym grzbiecie roztrzaskał, o czcigodny.
27 I raził w niego dziesięcioma zręcznie posłanymi ostrymi strzałami, w czułe punkty na ciele Durjodhany uderzając. Odbiły się od twojego syna i w ziemię wbiły wszystkie.
28 A wówczas uradowani Pandawów wojowie otoczyli Judhiszthirę tak jak bogowie otoczyli Indrę–Niszczyciela Grodów, by razem zabić Wrytrę.
29 Wtedy król Judhiszthira, o czcigodny, strzałę wspaniałą niepowstrzymaną posłał w starciu w twojego syna. Ten rażony nią potężnie aż usiadł w najlepszym z rydwanów.
30 Wśród wojowników Pańćalów uradowanych wielki się rozległ zaraz ryk, potężniejący zewsząd: „Książę nie żyje!”, o Indro wśród królów.
31 I straszliwe świsty strzał dźwięcznych dały się wtedy słyszeć, o czcigodny. Na co Drona natychmiast pojawił się tam na polu bitwy.
32 A podekscytowany Durjodhana też chwyciwszy swój łuk mocno, „Stawaj! Stawaj!” wołając, na króla, Syna Pandu*, ruszył.
33 Ruszyli mu naprzeciw, pędząc, Pańćalowie, księcia dopaść złaknieni. Tych Drona, chroniąc najszlachetniejszego z Kuru, na siebie przyjął, tak jak Uwalniające Promienie–słońce przeszywa chmury wyniosłe wyniesione wysoko gwałtownym wichrem.
34 Do wielkiego doszło wówczas starcia, królu, potężnego ogromnie zesrożonych twoich wojów i ich przeciwników, wolą walki tamże zjednoczonych.
