Autorzy
Opracowali (indika 2024):
(tłumaczenie)
Monika Nowakowska
(komitet redakcyjny)
Andrzej Babkiewicz, Joanna Jurewicz, Monika Nowakowska,
Sven Sellmer, Przemysław Szczurek, Anna Trynkowska
(redakcja techniczna)
Karina Babkiewicz
(przygotowanie tekstu, skład, zamieszczenie na stronie)
Sven Sellmer i Andrzej Babkiewicz
Tłumaczenie finansowane w ramach programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego
pod nazwą „Narodowy Program Rozwoju Humanistyki”
w latach 2017–2023, numer projektu 0357/NPRH5/H22/84/2017.
महाभारत
Mahābhārata
7. Księga Drony (Droṇaparvan)
***
7.122-161 Śmierć Ghatotkaćy (ghaṭotkaca-vadha)
7.127. Rozmowa Durjodhany z Karną
Streszczenie rozdziału:
saṃjaya uvāca
tato duryodhano rājā droṇenaivaṃ pracoditaḥ |
amarṣavaśam āpanno yuddhāyaiva mano dadhe ||7.127.1||
abravīc ca tadā karṇaṃ putro duryodhanas tava |
paśya kṛṣṇasahāyena pāṇḍavena kirīṭinā |
ācāryavihitaṃ vyūhaṃ bhinnaṃ devaiḥ sudurbhidam ||7.127.2||
tava vyāyacchamānasya droṇasya ca mahātmanaḥ |
miṣatāṃ yodhamukhyānāṃ saindhavo vinipātitaḥ ||7.127.3||
paśya rādheya rājānaḥ pṛthivyāṃ pravarā yudhi |
pārthenaikena nihatāḥ siṃhenevetarā mṛgāḥ ||7.127.4||
mama vyāyacchamānasya samare śatrusūdana |
alpāvaśeṣaṃ sainyaṃ me kṛtaṃ śakrātmajena ha ||7.127.5||
kathaṃ hy anicchamānasya droṇasya yudhi phalgunaḥ |
bhindyāt sudurbhidaṃ vyūhaṃ yatamāno 'pi saṃyuge ||7.127.6||
priyo hi phalguno nityam ācāryasya mahātmanaḥ |
tato 'sya dattavān dvāraṃ nayuddhenārimardana ||7.127.7||
abhayaṃ saindhavasyājau dattvā droṇaḥ paraṃtapaḥ |
prādāt kirīṭine dvāraṃ paśya nirguṇatāṃ mama ||7.127.8||
yady adāsyam anujñāṃ vai pūrvam eva gṛhān prati |
sindhurājasya samare nābhaviṣyaj janakṣayaḥ ||7.127.9||
jayadratho jīvitārthī gacchamāno gṛhān prati |
mayānāryeṇa saṃruddho droṇāt prāpyābhayaṃ raṇe ||7.127.10||
adya me bhrātaraḥ kṣīṇāś citrasenādayo yudhi |
bhīmasenaṃ samāsādya paśyatāṃ no durātmanām ||7.127.11||
karṇa uvāca
ācāryaṃ mā vigarhasva śaktyā yudhyaty asau dvijaḥ |
ajayyān pāṇḍavān manye droṇenāstravidā mṛdhe ||7.127.12||
tathā hy enam atikramya praviṣṭaḥ śvetavāhanaḥ |
daivadṛṣṭo 'nyathābhāvo na manye vidyate kva cit ||7.127.13||
tato no yudhyamānānāṃ paraṃ śaktyā suyodhana |
saindhavo nihato rājan daivam atra paraṃ smṛtam ||7.127.14||
paraṃ yatnaṃ kurvatāṃ ca tvayā sārdhaṃ raṇājire |
hatvāsmākaṃ pauruṣaṃ hi daivaṃ paścāt karoti naḥ |
satataṃ ceṣṭamānānāṃ nikṛtyā vikrameṇa ca ||7.127.15||
daivopasṛṣṭaḥ puruṣo yat karma kurute kva cit |
kṛtaṃ kṛtaṃ sma tat tasya daivena vinihanyate ||7.127.16||
yat kartavyaṃ manuṣyeṇa vyavasāyavatā satā |
tat kāryam aviśaṅkena siddhir daive pratiṣṭhitā ||7.127.17||
nikṛtyā nikṛtāḥ pārthā viṣayogaiś ca bhārata |
dagdhā jatugṛhe cāpi dyūtena ca parājitāḥ ||7.127.18||
rājanītiṃ vyapāśritya prahitāś caiva kānanam |
yatnena ca kṛtaṃ yat te daivena vinipātitam ||7.127.19||
yudhyasva yatnam āsthāya mṛtyuṃ kṛtvā nivartanam |
yatatas tava teṣāṃ ca daivaṃ mārgeṇa yāsyati ||7.127.20||
na teṣāṃ matipūrvaṃ hi sukṛtaṃ dṛśyate kva cit |
duṣkṛtaṃ tava vā vīra buddhyā hīnaṃ kurūdvaha ||7.127.21||
daivaṃ pramāṇaṃ sarvasya sukṛtasyetarasya vā |
ananyakarma daivaṃ hi jāgarti svapatām api ||7.127.22||
bahūni tava sainyāni yodhāś ca bahavas tathā |
na tathā pāṇḍuputrāṇām evaṃ yuddham avartata ||7.127.23||
tair alpair bahavo yūyaṃ kṣayaṃ nītāḥ prahāriṇaḥ |
śaṅke daivasya tat karma pauruṣaṃ yena nāśitam ||7.127.24||
saṃjaya uvāca
evaṃ saṃbhāṣamāṇānāṃ bahu tat taj janādhipa |
pāṇḍavānām anīkāni samadṛśyanta saṃyuge ||7.127.25||
tataḥ pravavṛte yuddhaṃ vyatiṣaktarathadvipam |
tāvakānāṃ paraiḥ sārdhaṃ rājan durmantrite tava ||7.127.26||
I opowiadał Sańdźaja:
1 W ten sposób napomniany wówczas przez Dronę książę Durjodhana, gniewem wielkim ogarnięty, walczyć znowu postanowił.
2 I powiedział wtedy do Karny syn twój Durjodhana: „Zobacz, z pomocą Kryszny Syn Pandu Diademem Zdobny przełamał szyk ustawiony przez Nauczyciela, dla bogów nawet trudny bardzo do złamania.
3 I w obecności ciebie trudzącego się w walce i Drony o wielkim harcie ducha, na oczach przednich arcywojowników zabił on Władcę Sindhu.
4 Zobacz, Synu Radhy, najwyborniejsi władcy ziemi przez jednego Syna Prythy w walce zostali wybici niczym drobna zwierzyna przez lwa.
5 Gdy ja się zmagałem w walce na placu boju, o dręczycielu nieprzyjaciół, ten Śakry Potomek* pozostawił zaiste z mojej armii nędzne resztki.
6 Jakże w rzeczy samej, o ile nie chciał tego Drona, Phalguna, mimo że wstrzymywany był w zwarciu, przełamał w walce formację bardzo trudną do przełamania?
7 Drogi był bowiem Phalguna od zawsze Nauczycielowi o wielkim harcie ducha, stąd dał mu on przejść bez walki, o niszczycielu wrogów.
8 Obiecawszy Władcy Sindhu brak zagrożenia w polu, Drona, wrogów dręczyciel, udostępnił przejście Diademem Zdobnemu. Zobacz, w jakiejżem beznadziei!
9 Gdybym dał zgodę zaiste wcześniej jeszcze na powrót do domu Władcy Sindhu, nie doszłoby do zagłady ludzi na placu boju!
10 Dźajadratha, życie pragnąc zachować, już kierował się z powrotem do domu, gdy powstrzymany został przeze mnie, nieszlachetnie postępującego, bom od Drony uzyskał gwarancję braku zagrożenia dla niego w bitwie.
11 Dzisiaj moi bracia zdziesiątkowani zostali w polu, z Ćitraseną na czele, gdy na Bhimasenę się natknęli, a myśmy na to patrzyli, podłamani na duchu.
I rzekł Karna:
12 Nauczyciela nie szkaluj! Z całą mocą walczy Bramin. Uważam, że Pandawowie niezwyciężeni są w walce nawet dla Drony, znawcy oręża.
13 Tak właśnie, przeszedłszy mimo niego, przebił nasze szyki Ten o Jasnych Rumakach*. Jestem przekonany, że nie zadzieje się nic nigdzie wbrew wskazaniom przeznaczenia.
14 Dlatego, mimo że walczyliśmy z wysiłkiem najwyższym, Łatwobójco, zabity został Władca Sindhu, książę. Boskie przeznaczenie za władzę najwyższą tu mamy.
15 Zabijając nas, którzy najwyższy wysiłek dają z siebie wraz z tobą na placu boju, nieustannie działać próbując, czy to podstępem, czy też walecznością, boskie przeznaczenie zostawia nasze ludzkie wysiłki daleko w tyle.
16 Czegokolwiek gdziekolwiek się podejmuje naznaczony przeznaczeniem człowiek, tam zawsze i wszędzie wszystko, czego się podjął, z woli przeznaczenia idzie w ruinę.
17 Co konieczne jest do zrobienia przez zdeterminowanego człowieka, to należy robić bez wahania. Sukces jednakże na boskim przeznaczeniu się zasadza.
18 Z pomocą oszustwa oszukani* zostali Synowie Prythy i trucizną potraktowani*, o potomku Bharaty, a także podpaleni w domu z szelaku* i w grze w kości pokonani.
19 Zgodnie zaś z zasadami sprawowania władzy wygnani zostali do lasu. Ale wszystko, co było przeciw nim z trudem podejmowane, z woli przeznaczenia obracało się w ruinę.
20 Walcz! W trudzie wytrwaj! Odwrót tylko w śmierć! Ale choć i ty będziesz atakował, i oni, to przeznaczenie drogę wybierze.
21 Nie widać nigdzie, by jakikolwiek ich dobry uczynek poprzedzony był rozumnym zamysłem, ani też że wasz uczynek zły, o mężny, rozumu miałby być pozbawiony, wojsk Kuru dowódco.
22 Przeznaczenie decyduje o każdym czy to dobrym, czy złym uczynku. Boskie, nie na posługi innych, czuwa bowiem, nawet gdy śpią inni.
23 Liczne twoje są wojska i wojownicy także liczni. Nie są tak liczne synów Pandu. A walka potoczyła się, jak się potoczyła.
24 Was bojowników licznych nieliczni do zagłady doprowadzili. Obawiam się, że boskiego przeznaczenia to działanie, które ludzkie wysiłki rujnuje.
I opowiadał Sańdźaja:
25 W ten sposób gdy tak rozmawiali wiele o tym i owym, o przywódco ludzi, dywizje Pandawów dały się widzieć na polu bitwy.
26 A potem znowu toczyła się walka wymieszanych rydwanów i słoni twoich z nieprzyjacielskimi, królu, ponieważ za złym poszedłeś podszeptem.
