7.122. Bitwa toczy się dalej

I rzekł Dhrytarasztra:
1 Gdy heros Władca Sindhu zabity został przez Leworęcznego, cóż uczynili wojowie moi? To mi opowiedz, Sańdźajo!

I opowiadał Sańdźaja:
2–3 Władcę Sindhu zabitego przez Syna Prythy widząc w polu, o czcigodny, gniewu potęgą ogarnięty Krypa Syn Śaradwanta wielką nawałą strzał Syna Pandu wtedy zasypał, a Syn Drony, na rydwan wskoczywszy, też ruszył w ataku na Phalgunę Syna Prythy*.

4 Ci dwaj, najświetniejsi z rydwanników, na rydwanach dwóch wspaniałych, wybitnego rydwannika szarpiącymi, bezpiórymi pociskami z obu stron obsypywali.

5 Ardźuna wielkoramienny, rażony w ten sposób dwoma strzał nawałnicami bardzo potężnymi, w udrękę wielką popadł, wyborny rydwannik.

6 Nie mając woli zabić w starciu ani swego nauczyciela*, ani też Potomka Nauczyciela*, Zdobywca Bogactw Syn Kunti sam wszedł w nauczającego rolę.

7 Pociskami pociski parował Syna Drony i Syna Śaradwanta, leniwe strzały wolnobieżne w nich obu wypuszczał, zabić nie zamierzając.

8 Ale choć niezbyt intensywnie uderzały pociski te bezpióre, to ponieważ licznie były przez Zwycięskiego* posyłane, wielką dokuczliwość obu przeciwnikom sprawiały.

9 I oto Syn Śaradwanta, królu, poraniony strzałami Syna Kunti, osunał się na siedzisko rydwanu, przytomność niemal tracąc.

10 Na widok zamroczonego pryncypała, strzałami okaleczonego, „Nieżyw! Nie żyje!” uznając, uwiózł woźnica Syna Śaradwanta z placu.

11 A gdy w walce zaległ na rydwanie omdlały Krypa Syn Śaradwanta, wielki królu, Aśwatthaman również schronił się przed Synem Pandu na drugim rydwanie.

12 Widząc Syna Śaradwanta nieprzytomnego, strzałami poranionego, Syn Prythy na swoim wozie, wielki łucznik zaiste, lamentować zaczął żałośnie.

13 „Przewidując to wszystko, Kszattar* — umysł o wielkiej przenikliwości — tak do króla powiedział: »Urodził się właśnie Sujodhana–Łatwobójca, występny, który przyczyni się do upadku rodu.

14 Prosto na tamten świat powinien zostać powiedziony, hańbą będąc dla całego rodu! Z jego powodu zrodzi się bowiem największe zagrożenie dla najpierwszych z Kuru!«.

15 Tak oto spełniły się słowa prawdomównego. Z powodu bowiem tego właśnie występnika oglądam dzisiaj Krypę omdlałego na łożu ze strzał.

16 Niech grom trafi rycerskie zasady! Precz z siłą i ludzkimi wysiłkami! Czyż ktokolwiek na moim miejscu chciałby zranić bramina? Nauczyciela?

17 Syn wieszcza, mój nauczyciel, Drony umiłowany przyjaciel — leży teraz na siedzisku rydwanu naszpikowany moimi strzałami.

18 Chociaż wcale tego nie pragnąłem, poraziłem go bezpiórymi boleśnie. Osunął się na siedzisko rydwanu, jego widok rani mnie prosto w serce.

19 Rażony strzałami powinienem był bowiem oczy w niego wlepiać jedynie, w męża o wielkim blasku! A tak, leży on teraz, powalony zaiste licznymi strzałami przeze mnie, z wszystkimi dziesięcioma cnotami powinności* zaznajomionego!

20 Zasmuca mnie on, padły, bardziej zaiste niż śmierć mojego syna. Spójrz, Kryszno, w jaki stan żałosny popadł, na własny rydwan opadły!

21 Którzy bowiem, mężczyźni–byki, pozyskawszy wiedzę od nauczycieli, odwdzięczają im się tutaj, spełniając ich pragnienia, ci zaiste ku boskości kroczą.

22 Którzy zaś, najnędzniejsi wśród ludzi, wiedzę pobrawszy od mistrzów, tychże zabijają, ci nikczemnicy zaiste do czeluści piekielnych zmierzają.

23 Taki właśnie prosto ku piekłu wiodący czyn dzisiaj ja popełniłem, mojego nauczyciela Krypę powodzią strzał w rydwanie usadzając.

24 Tenże Krypa, który niegdyś, przekazując mi sztukę władania orężem, tak mi przykazał: »W żadnym razie, potomku Kuru, nie uderzaj na mistrza!«.

25 Tegoż właśnie pouczenia mojego zacnego nauczyciela o wielkim harcie ducha nie usłuchałem zaiste, w polu bezpiórymi go zasypując.

26 Pokłon temu na wielki szacunek zasługującemu Synu Gotamy, pola nieoddającemu! Poruta dla mnie, o Potomku Wrysznich, który jego właśnie atakuje!”.

27 Gdy tak lamentował Leworęczny* z powodu Krypy, Syn Radhy, widząc zabitego Władcę Sindhu, ruszył do ataku.

28 Widząc zaś nadjeżdżającego Syna Radhy, Syn Prythy, rydwannik wspaniały, z uśmiechem na ustach odezwał się do Syna Dewaki* w te słowa:

29 „Oto szarżuje Syn Adhirathy* ku rydwanowi Satjakiego. Z pewnością nie był w stanie wydzierżyć śmierci Bhuriśrawasa w tej wojennej ofierze.

30 Poganiaj konie tam, gdzie on jedzie, o Poruszycielu Ludzi! Oby Wrysza nie posłał Satjakiego* w ślad za Synem Somadatty* w zaświaty!”.

31 Na te polecenia Leworęcznego wielkoramienny Keśawa–Bujnowłosy o potężnym blasku wypowiedział takie oto stosowne do czasu słowa:

32 „Samego jednego wielkoramiennego buhaja z rodu Satwatów dostanie, by stawić czoła Karnie, o Synu Pandu, a cóż dopiero ze wsparciem dwóch wojów z rodu Drupady*!

33 A przede wszystkiem nie byłoby to korzystne, Synu Prythy, gdybyś starł się z Karną. Ma on ze sobą Wasawi* płomienną niczym kometa. Na ciebie ją szczędzi, z czcią się z nią obchodząc, o zabójco potężnych nieprzyjaciół!

34 Dlatego niech sobie teraz Karna naciera wszędzie tam, gdzie krąży Satwata. Ja rozpoznam, o potomku Kuru, kiedy nadejdzie stosowna pora na tego niegodziwca o podłej naturze”.

I rzekł Dhrytarasztra:
35–36 Karny mężnego pojedynek z Potomkiem Wrysznich* jak się potoczył, gdy zabity został Bhuriśrawas i powalony został Władca Sindhu? A zaś Satjaki, pozbawiony swojego rydwanu, na czyj rydwan potem wstąpił? Co z oboma strażnikami kół, książętami Pańćalów? O tym mi opowiedz, Sańdźajo!

I opowiadał Sańdźaja:
37 Ależ proszę, opowiem ci, jak się potoczyła ta wielka bitwa. Zechciej posłuchać cierpliwie o złych poczynaniach twoich własnych.

38 Zawczasu miał bowiem Kryszna to przekonanie, o wszechmocny, że górę wziąć może nad bohaterskim Satjakim Bhuriśrawas Ze Słupem Ofiarnym W Godle.

39 Co było i co się jeszcze nie wydarzyło, królu, wie on bowiem, Poruszyciel Ludzi*, stąd na woźnicę swojego, Darukę, zawoławszy, poinstruował go, arcymocarny: „Niechaj mój rydwan będzie wyrychtowany o świcie!”, królu.

40 Żadni bowiem bogowie, żadni gandharwowie, żadni jakszowie, węże czy rakszasowie, żadni też ludzi nie są w stanie zwyciężyć obu Ciemnolicych.

41 Zarówno bogowie z Pradziadem Brahmą na czele, jak i siddhowie wiedzą o tym, że niezrównana jest potęga tych dwóch. Słuchaj zatem, jak potoczyła się walka!

42 Widząc Satjakiego pozbawionego rydwanu i Karnę z orężem wzniesionym w ataku, z wielkim impetem zadął oto w konchę Madhawa na byczą nutę*.

43 A Daruka, usłyszawszy dźwięk konchy, zrozumiał wiadomość i rydwan poprowadził ku temu, który ma rozpostartego Garudę W Godle*.

44 Za zgodą Bujnowłosego–Keśawy na rydwan podobny rozpłomienionemu słońcu, powożony przez Darukę, wspiął się Wnuk Śiniego.

45–46 A dosiadłszy rydwanu, statek niebiański* przypominającego, zaprzężonego w rumaki bieżące, gdzie wola, o imionach Bojowy, Pięknoszyi, Obłokokwietny i Gromochmurny, wyniosłe, wysoko głowy noszące, o pędzie wielkim, złotymi uprzężami udekorowane, zaatakował Wnuk Śiniego Syna Radhy, siejąc przed się strzały liczne.

47 Strażnicy boczni*, Judhamanju i Uttamaudźas, porzuciwszy rydwan Zdobywcy Bogactw, również wtedy na Syna Radhy ruszyli.

48 Zaś Syn Radhy, wielki królu, nawałę strzał wzbijając, zaatakował bardzo rozwścieczony Wnuka Śiniego w polu wytrwałego.

49 I nie słyszano zaprawdę ani na ziemi, ani w niebie o boju podobnym zaiste, ni bogów, ni gandharwów, ni asurów, ni węży czy rakszasów.

50 I zamarła w bezruchu armia rydwanów, koni, słoni, widząc wyczyny tych dwóch, o wielki królu, umysły w oszołomienie wprawiające.

51 Wszyscy zaiste oglądali tę walkę nadludzką tych dwóch spośród mężów najwyborniejszych, królu, i Daruki w powożeniu mistrzostwo.

52 Zadziwieni byli szarżami, unikami, obrotami, wykręcanymi kręgami, zwrotami i zawrotami stojącego na rydwanie woźnicy — Świtu rydwanem Słońca powożącego*.

53 Także i w niebiosach bytujący bogowie, gandharwowie i danawowie z wielkim skupieniem walkę Karny z Wnukiem Śiniego śledzili.

54 Obaj waleczni, obaj rywalizujący ze sobą w sprawach przyjaciół swoich, obaj rozgorączkowani w zwarciu. I Karna wyglądający niczym bóg nieśmiertelny, i Jujudhana Satjaki.

55 Wzajemnie ci dwaj, wielki królu, zalewali się nawałami strzał. I bił Karna we Wnuka Śiniego jakby przestwór mącił* potokami pocisków.

56 Nie mogąc darować Satjakiemu zgładzenia Kaurawji* i Dźalasandhy*, Karna, rozpaczą ogarnięty, dyszał niczym wielka kobra.

57 Wzrokiem niemal spalając Wnuka Śiniego w polu, rozjuszony Syn Radhy atakował go z impetem co i rusz, poskromiciel nieprzyjaciół.

58 Widząc zaś jego rozwścieczenie, Satjaki szył w odpowiedzi potężną nawałą strzał, uderzając niczym słoń w swego rywala.

59 Ci dwaj starłszy się, mężczyźni–tygrysy, niczym dwa tygrysy gwałtowne cięli się wzajemnie w polu, obaj waleczni niezrównanie.

60 Co i rusz szył wówczas Wnuk Śiniego we wszystkie członki Karny strzałami z grotami pełnymi, żelaznymi, poskromiciel nieprzyjaciół.

61 I jego woźnicę niedźwiedzim pociskiem z kosza rydwanu wysadził. A konie cztery jasne ubił zaostrzonymi strzałami.

62 A strzaskawszy mu proporzec setką zaiste grotów na sto części, buhaj wśród ludzi pozbawił Karnę rydwanu na oczach twojego syna.

63–64 Wówczas zdruzgotani, królu, twoi wojownicy, mężowie–buhaje: Wryszasena syn Karny, także Śalja władca Madrów i syn Drony, Wnuka Śiniego ze wszystkich stron zablokowali. Po czym zamieszanie nastąpiło wszędzie, niczego i nikogo nie dawało się już nikomu rozpoznać.

65 Kiedy bowiem w pojedynku mężny Syn Woźnicy pozbawiony został rydwanu przez Satjakiego, wówczas okrzyki „Och! Ach!” rozległy się wśród wszystkich oddziałów, królu.

66 Karna również przejęty ogromnie, królu, rażony strzałami przez Satwatę, na rydwan Durjodhany wspiął się, ciężko dysząc.

67 Z szacunku dla swojej przyjaźni z twoim synem, w dzieciństwie zadzierżgniętej, przysięgę przez siebie złożoną wypełniał, że pomoże w odzyskaniu przez Kaurawów królestwa.

68 A Satjaki mocarny, chociaż pozbawił Karnę rydwanu, nie uderzał zaiste w synów twoich, herosów, o panie ziemi, z Duhśasaną na czele.

69 Chroniąc przysięgę z kolei złożoną wcześniej przez Bhimasenę*, pozbawionych rydwanów, udręczonych synów twoich tchnień życiowych nie pozbawiał.

70 Bhimasena bowiem zabicie twoich synów ślubował, a podczas wtórej gry w kości* Syn Prythy* zabić Karnę zaprzysiągł.

71 Choć wysiłki czynili usilne wtedy, by go zabić, to nie byli w stanie Satjakiego zgładzić z Karną na czele wyborni rydwannicy.

72 Syn Drony zaś i Krytawarman oraz inni wspaniali rydwannicy, buhaje–wojownicy, setkami całymi poskramiani byli jednym łukiem przez tego, który nadzieję żywił zarówno na zaświaty, jak i na to, że przyjemność sprawi Włodarzowi Dharmy*.

73 Męstwem obu Ciemnolicym* dorównuje Satjaki, wrogów dziesiątkujący. Na świecie mamy albo Krysznę, albo Syna Prythy łuk dzierżącego pewnie, albo Wnuka Śiniego człowieka–tygrysa. Czwartego się nie znajdzie.

I rzekł Dhrytarasztra:
74 Na niezwyciężalny rydwan Wasudewy wsiadłszy, Satjaki pozbawił rydwanu Karnę, młodzian równy Wasudewie.

75 Czy dumny z siły swoich ramion na dostarczonym przez Darukę rydwanie pozostał, czy na jakiś inny wsiadł znowu Satjaki?

76 To chcę usłyszeć od ciebie, zręcznyś bowiem w opowiadaniu. Przekonanym, że jest Jujudhana nie do powstrzymania. Opowiadaj mi o tym, Sańdźajo!

I opowiadał Sańdźaja:
77–81 Słuchaj, królu, o tym, jak zmyślny bardzo młodszy brat Daruki rydwan drugi błyskawicznie Satjakiemu dostarczył, wyrychtowany zgodnie z zasadami rychtunku, z ramą opasaną żelaznymi i złotymi taśmami, nabitą żelaznymi i złotymi płytkami, inkrustowany tysiącem gwiazd, z chorągiewkami i proporcem z lwem w godle, zaprzężony w konie chyże jak wiatr, uprzężami ze złota opatrzone, srebrzyste, księżycowi podobne, na żadne dźwięki niezważające, wytrzymałe, w wyśmienitych złotych zbrojach, z ogierami na czele, o panie ludów. Rydwan ogłuszający przeraźliwym brzękiem łańcuchów dzwonków, oślepiający błyskawicami włóczni i lanc, w bitewne wyposażony narzędzia, licznym orężem załadowany, dudniący głębokim grzmotem chmury burzowej.

82 Wspiąwszy się nań, Wnuk Śiniego na twoje wojsko w ataku ruszył. Daruka zaś, zgodnie ze swoją wolą, ku armii Keśawy pojechał.

83–85 Dla Karny także, wielki królu, ze świetnymi końmi jasnymi jak muszla czy mleko bydlęce, w pięknych złotych pancerzach, werwy pełnymi wielkiej, wyposażony w proporzec ze złotym popręgiem w godle, z umocowanymi działami* i chorągiewkami — najwytworniejszy rydwan, wraz z woźnicą, załadowany licznym orężem dostarczyli. Wstąpiwszy nań, Karna również zaszarżował na wrogów. To ci wszystko wyłuszczam, bo prośba była twoja o to.

86 I jeszcze więcej słuchaj o zagładzie tej straszliwej sprowadzonej twojej polityki wypaczeniami. Trzydziestu jeden twoich synów położył Bhimasena.

87 Począwszy od postawionego na czele Durmukhy o groźnym czole*, wszelkim orężem zawsze walczącego, ginęli bohaterowie setkami, zabijani przez wojownika Satwatów i Ardźunę.

88 Z Bhiszmą w pierwszym rzędzie powalonym i Bhagadattą*, o czcigodny, potoczyła się w ten sposób ta zagłada, królu, ponieważ za złym poszedłeś podszeptem.