8.32. Śmierć syna Karny

Dhrytarasztra rzekł:
Gdy tak uszykowane armie zwarły się ze sobą, Sańdźajo, jak na zaprzysięgłych swych wrogów natarł syn Prythy*? A jak na Pandawów — Karna? Obszernie mi o walce tej opowiedz, zręczny wszak w tym jesteś! O odwadze bohaterów w starciu słuchając, nasycić się bowiem nie mogę…

Sańdźaja rzekł:
Zatrzymawszy w miejscu siły swe wielkie, naprzeciw nieprzyjaciół w szyku bojowym Ardźuna je ustawił, na złą politykę syna twego odpowiadając. Pełna jeźdźców konnych i słoni, skłębionych piechurów i rydwanów, jaśniała ta uszykowana wielka armia z wojownikami pod wodzą Dhrysztadjumny. [5] Ów wnuk Pryszaty, łucznik o koniach gołębiej maści, księżycowi i słońcu równy blaskiem, aż błyszczał, śmierci wcielonej podobny! Towarzyszyli mu wraz z pomocnikami żądni walki synowie Draupadi o ciałach strach wzbudzających, jak otaczające księżyc gwiazd gromady.

A kiedy wojska tak stanęły w szyku, zaprzysięgłych wrogów swych ujrzawszy w bitwie, ruszył na nich Ardźuna, gniewu pełen, łuk Gandiwą zwany naciągając. Syna Prythy wrogowie zaprzysięgli również się nań rzucili, zabić go pragnący; zdecydowani zwyciężyć, śmierć prędzej niż odwrót wybrać byli skłonni. Obfitujący w gromady koni, tłoczące się słonie w szale i rydwany, z piechotą i masami bohaterów prędko na Ardźunę oddział ten natarł. [10] Rozgorzała wówczas pełna rozgardiaszu potyczka ich ze Zdobnym w Diadem, podobna jego walce z demonami Niwatakawaćami, o której wcześniej słyszeliśmy. Rydwany, konie, sztandary, słonie, piechurów i woźniców, strzały, łuki, miecze, koła bojowe i topory, ramiona z orężem wzniesione i wzniesiony oręż przecinał wrogom syn Prythy; głowy im też ucinał tysiącami! Sądząc, że pogrążył się rydwannik ów w wojska tego wielkim wirze, niczym w wirze piekieł, zaprzysięgli wrogowie jego z radości zakrzyknęli. Bibhatsu jednak w gniewie zabijał wciąż nieprzyjaciół — przed sobą i za sobą, na lewo i na prawo, tak jak rozwścieczony Rudra* zabija bydło.

[15] Rozpoczęło się następnie, panie, przerażające starcie Pańćalów, Ćedich i Sryńdźajów ze stronnikami twymi. Krypa i Krytawarman, a także Śakuni, syn Subali, gniewu wielkiego pełni, o wojsku podnieconym, nacierając wraz z oddziałami rydwanów, walczyli, szałem ogarnięci bitewnym, z Kosalami, Kaśi i Matsjami, Śurasenami bohaterskimi, Karuszami i Kekajami. Bój ich ten śmiercionośny, ciała ludzi niszczący i kładący kres ich występkom, zgodny z prawem, bohaterów spośród kszatrijów, a także waiśjów i śudrów, wiódł do raju i chwałą ich okrywał. Durjodhana zaś wespół z braćmi, byku wśród Bharatów, przez przywódców Kaurawów i wielkich rydwanników Madrów był chroniony, [20] sam natomiast Karny strzegł w starciu bohaterski potomek Kuru, gdy ów z Pandawami, Pańćalami, Ćedi i Satjakim* walkę toczył. Armię tę wielką strzałami ostrymi rozbił Karna, wśród rydwanników prześwietnych zniszczenie posiał, po czym Judhiszthirę jął gnębić. Rydwanów, wierzchowców, oręża, ciał i życia pozbawiał tysiące wrogów, wysyłał ich do raju i sławę im zapewniał, swojakom radości dostarczając.

Dhrytarasztra rzekł:
O tym, jak w armię synów Prythy się wdarłszy, zagłady ludzi dokonując, na króla* ruszył Karna, opowiedz mi teraz, Sańdźajo! Którzy spośród ich przywódców opór w bitwie Karnie stawili, a których udręczył syn Adhirathy, zanim Judhiszthirę pognębił?

Sańdźaja rzekł:[25] Stojących w szyku stronników synów Prythy pod wodzą Dhrysztadjumny gotowych do boju widząc, pośpiesznie rzucił się Karna na zadręczających wrogów Pańćalów. Gdy tak prędko na nich nacierał, ruszyli mu naprzeciw Pańćalowie, za zwycięzców się już mając, wielki królu, jak dzikie gęsi ku oceanowi śpieszące. Potem dźwięk konch tysięcy, poruszający serca, dobiegł ze stron obu, a także straszliwego dudnienia kotłów. Zabrzmiały inne instrumenty muzyczne przeróżne, trąbienie słoni, koni rżenie i turkot rydwanów słyszeć się dało, przerażające lwie ryki bohaterów rozległy się też wtedy. Ziemia z górami, drzewami i morzami, przestworza z chmurami i wiatrem, a nawet niebiosa ze słońcem, księżycem, planetami i gwiazdami wyraźnie się zatrzęsły! [30] Ponad miarę odgłos ten był dla stworzeń, nadzwyczajnym wzburzeniem je przejął; istoty, co uciec nie były w stanie, w większości poginęły…

Wówczas Karna, z gwałtownym gniewem, prędko oręż swój wznosząc, armię synów Pandu jął razić, jak Maghawan* razi asurów wojska. Szybko między rydwany Pandawów się wdarłszy, strzały wypuszczając, siedemdziesięciu siedmiu prześwietnych Prabhadraków położył. Następnie dwudziestoma pięcioma ostrymi strzałami o pięknych nasadach dwudziestu pięciu Pańćalów powalił rydwannik ów znamienity. Żelaznymi strzałami o nasadach ze złota, ciała wrogów rozdzierającymi, Ćedich również zabijał ów bohater — setkami, a potem tysiącami! [35] Gdy nadludzkich wyczynów tak dokonywał w starciu, otoczyły go, wielki królu, oddziały rydwanników Pańćalów. Trudnych do odparcia strzał piątkę Karna Waikartana na łuk swój nałożył wtedy i pięciu z nich, potomku Bharaty, powalił ów Buhaj — Bhanudewę, Ćitrasenę, Senabindu, Tapanę i Śurasenę w walce zabił. A kiedy tak strzałami Pańćalom bohaterskim śmierć zadawał, lament donośny się podniósł wśród wojska ich w tym wielkim boju; płaczem Pańćalów wzburzonych strony świata wypełniły się wszystkie. Karna jednak prędko ponownie pierzastymi strzałami jął ich razić. [40] Strażnikami kół rydwanu Karny dwaj synowie jego byli, panie — niepokonani Suszena i Satjasena, życie w walce oddać gotowi. Najstarszy syn Karny zaś, Wryszasena, rydwannik wielki, sam tyły jego zabezpieczał.

Dhrysztadjumna i Satjaki, synowie Draupadi, Wilczobrzuchy*, Dźanamedźaja i Śikhandin, prześwietni Prabhadrakowie, Ćedi, Kekajowie, Pańćalowie, Bliźniacy*, a także odziani w zbroje Madrowie, na syna Radhy* następnie wespół pędem ruszyli, ciosy mu zadając, by go zabić. Strzał strumieniami i innym orężem przeróżnym go zalali, tak weń waląc, jakby to chmury swą wodą górę zalewały w porze deszczy. [45] Ojca chcąc ratować, synowie Karny również do natarcia się rzucili; razem z innymi bohaterami z armii twej, królu, bohaterskim wrogom dali odpór.

Suszena łuk Bhimaseny strzałą na niedźwiedzie przełamał, siódemkę strzał z żelaza w pierś mu wraził i zakrzyknął! Bardzo mocny inny łuk wziąwszy, Wilczobrzuchy, straszliwy w natarciu, cięciwę nań nałożył i Suszenie w odwecie także łuk przełamał. Gniewu pełen, jakby pląsając, samego Suszenę przeszył kolejnych strzał dziewiątką, a potem prędko Karnę siedemdziesięcioma trzema ostrymi strzałami poprzebijał, dziesięcioma zaś — Satjasenę wraz z koniem, woźnicą, sztandarem i orężem; na oczach sprzymierzeńców powalił syna Karny. [50] Piękna głowa Satjaseny z twarzą niczym księżyc, strzałą o grocie jak brzytwa urwana, strąconemu z łodygi lotosowi stała się podobna…

Zabiwszy syna Karny, dalej stronników twych gnębił Bhima. Synowi Hrydiki* i Krypie połamał łuki, po czym ich obu zadręczał. Trójką strzał Duhśasanę przeszył, Śakuniego — sześcioma strzałami z żelaza; zarówno Ulukę*, jak i Patatriego rydwanów zaś pozbawił. Po inną strzałę następnie sięgnął, krzycząc:

— Suszeno, już nie żyjesz!

Złamał mu jednak strzałę tę Karna i własnych strzał trójką go ugodził. Nową dobrze zaostrzoną strzałę o prostym drzewcu pochwycił wówczas Bhima i posłał ją w Suszenę; tę również złamał mu Buhaj. [55] By syna uratować, a okrutnemu Bhimasenie śmierć zadać, siedemdziesięcioma trzema kolejnymi strzałami okrutnie go Karna poprzebijał.

Suszena zaś bardzo skuteczny łuk swój wspaniały złapał, po czym strzał piątką Nakuli ramiona i pierś poranił. Nakula na to dwudziestkę strzał weń wraził, bardzo mocnych i wytrzymałych, donośny wrzask wydając, co strach wzbudził w Karnie. Suszena w odwecie, wielki królu, prędkolotnymi dziesięcioma strzałami wroga przeszył; łuk mu też szybko przełamał rydwannik ów wielki strzałą o grocie jak brzytwa. Nowy łuk wziąwszy, z gniewu aż omdlewając, Nakula licznymi strzałami Suszenę wtedy w starciu powstrzymał. [60] Wszystkie strony świata strzałami przesłonił ów bohaterskich wrogów zabójca; woźnicę Suszenie poraził, trzema strzałami jego samego ugodził, a trzema strzałami na niedźwiedzie połamał na troje łuk jego mocny. Z gniewu aż omdlewając, nowy łuk wziąwszy, sześćdziesiątką strzał przeszył potem Suszena Nakulę, Sahadewę zaś — strzał siódemką. Tak między mężami owymi, co prędko strzałami się razili, jedni drugich zabić pragnący, toczył się wielki bój ten straszliwy, bitwie bogów z asurami podobny.

Woźnicę Wryszasenie zabiwszy strzałami trzema, Satjaki strzałą na niedźwiedzie łuk mu złamał, a konie jego siedmioma strzałami ugodził; jedną strzałą zniszczył mu sztandar, kolejne trzy strzały zaś w pierś jego wraził. Osunął się na rydwan swój Wryszasena, lecz po chwili znowu się podniósł; wnukowi Śiniego chcąc śmierć zadać, z mieczem i tarczą nań natarł. [65] Gdy jednak szybko do Satjakiego przyskoczył, dziesiątką strzał z zadziorami jak uszy dzika ów i miecz, i tarczę mu poprzebijał. Ujrzał Duhśasana, że rydwan i oręż stracił Wryszasena; na własny rydwan więc prędko go wciągnął i ku innemu rydwanowi go powiózł. Na rydwan ten wsiadłszy, niezwyciężony Wryszasena, ów rydwannik wielki, ponownie tyły Karny zabezpieczał w starciu. Wnuk Śiniego zaś następnie dziewiątką nowych strzał prędkolotnych Duhśasanę woźnicy, koni i rydwanu pozbawił, po czym kolejne trzy strzały wbił mu w czoło. Na inny, należycie wyszykowany rydwan wsiadłszy, ów znowu podjął walkę z synami Pandu, wojsko Karny na duchu podnosząc.

[70] Dhrysztadjumna wówczas dziesiątką strzał przeszył Karnę, synowie Draupadi — siedemdziesięcioma trzema strzałami, a Jujudhana — strzał siódemką. Bhimasena sześćdziesięcioma czterema strzałami go przebił, Sahadewa — pięcioma, trzydziestoma — Nakula, siedmioma — Śatanika*; bohaterski Śikhandin dziesięć strzał weń wraził, Król Prawa* zaś — strzał setkę. Zarówno ci, jak i inni armii Pandawów przywódcy, zwycięstwa żądni, zadręczali, Indro wśród królów, Syna Woźnicy, łucznika prześwietnego, w tym wielkim boju.

Syn Woźnicy na to, bohaterski wrogów pogromca, na rydwanie jadący z wdziękiem, dziesiątką strzał ostrych każdego z nich poprzeszywał. Potęgę oręża wielkiego duchem Karny i jego prędkość ujrzeliśmy wtedy, wielki królu — cudownym się to zdawało! [75] Nie widział nikt bowiem, jak brał on strzały i jak na łuk je nakładał — dopiero wypuszczającego je w gniewie wielkiego rydwannika owego widziano… Niebo, przestworza i ziemię we wszystkich świata stronach strzały jego ostre szybko raziły; w okolicy tej przestwór cały aż błyszczał, jakby czerwonymi chmurami był spowity! Syn Radhy potężny, z łukiem w ręku pląsać się zdając, w każdego z tych, co strzałami go przebili, trzy razy tyle strzał w odwecie powbijał. Po dziesięć strzał jeszcze w nich wraził i zakrzyknął! Wraz z końmi, woźnicami, sztandarami i parasolami
rozstąpili się przed nim wówczas mężowie owi.

Strzał ulewami waląc owych łuczników wielkich, syn Radhy, wrogów dręczyciel, bez przeszkód wdarł się wtedy w oddział króla*. [80] Trzystu rydwanników Ćedich, co od wroga się nie odwracali, zabił strzałami ostrymi — a potem na Judhiszthirę ruszył. Pandawowie na to, królu, a także Śikhandin razem z Satjakim, otoczyli króla Judhiszthirę, przed synem Radhy go chroniąc. Niepowstrzymanego w starciu Karny wielcy łucznicy z armii twej wszyscy tak samo czujnie zewsząd strzec jęli.

Dźwięki przeróżnych instrumentów muzycznych rozległy się wówczas, panie ludu; bohaterowie, co od wrogów odwracać się nie zwykli, lwie ryki z siebie wydali. Następnie Kaurawowie i Pandawowie, nieustraszeni, znów ze sobą w walce się zwarli — synowie Prythy z Judhiszthirą na czele i my pod wodzą Syna Woźnicy.