Autorzy
Opracowali (indika 2024):
(tłumaczenie)
Monika Nowakowska
(komitet redakcyjny)
Andrzej Babkiewicz, Joanna Jurewicz, Monika Nowakowska,
Sven Sellmer, Przemysław Szczurek, Anna Trynkowska
(redakcja techniczna)
Karina Babkiewicz
(przygotowanie tekstu, skład, zamieszczenie na stronie)
Sven Sellmer i Andrzej Babkiewicz
Tłumaczenie finansowane w ramach programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego
pod nazwą „Narodowy Program Rozwoju Humanistyki”
w latach 2017–2023, numer projektu 0357/NPRH5/H22/84/2017.
महाभारत
Mahābhārata
7. Księga Drony (Droṇaparvan)
***
7.77-121 Śmierć Dźajadrathy (jayadratha-vadha) /
Czternasty dzień bitwy
7.79. Ośmiu wspaniałych
Streszczenie rozdziału:
saṃjaya uvāca
tāvakās tu samīkṣyaiva vṛṣṇyandhakakurūttamau |
prāg atvarañ jighāṃsantas tathaiva vijayaḥ parān ||7.79.1||
suvarṇacitrair vaiyāghraiḥ svanavadbhir mahārathaiḥ |
dīpayanto diśaḥ sarvā jvaladbhir iva pāvakaiḥ ||7.79.2||
rukmapṛṣṭhaiś ca duṣprekṣyaiḥ kārmukaiḥ pṛthivīpate |
kūjadbhir atulān nādān roṣitair uragair iva ||7.79.3||
bhūriśravāḥ śalaḥ karṇo vṛṣaseno jayadrathaḥ |
kṛpaś ca madrarājaś ca drauṇiś ca rathināṃ varaḥ ||7.79.4||
te pibanta ivākāśam aśvair aṣṭau mahārathāḥ |
vyarājayan daśa diśo vaiyāghrair hemacandrakaiḥ ||7.79.5||
te daṃśitāḥ susaṃrabdhā rathair meghaughanisvanaiḥ |
samāvṛṇvan diśaḥ sarvāḥ pārthaṃ ca viśikhaiḥ śitaiḥ ||7.79.6||
kaulūtakā hayāś citrā vahantas tān mahārathān |
vyaśobhanta tadā śīghrā dīpayanto diśo daśa ||7.79.7||
ājāneyair mahāvegair nānādeśasamutthitaiḥ |
pārvatīyair nadījaiś ca saindhavaiś ca hayottamaiḥ ||7.79.8||
kuruyodhavarā rājaṃs tava putraṃ parīpsavaḥ |
dhanaṃjayarathaṃ śīghraṃ sarvataḥ samupādravan ||7.79.9||
te pragṛhya mahāśaṅkhān dadhmuḥ puruṣasattamāḥ |
pūrayanto divaṃ rājan pṛthivīṃ ca sasāgarām ||7.79.10||
tathaiva dadhmatuḥ śaṅkhau vāsudevadhanaṃjayau |
pravarau sarvabhūtānāṃ sarvaśaṅkhavarau bhuvi |
devadattaṃ ca kaunteyaḥ pāñcajanyaṃ ca keśavaḥ ||7.79.11||
śabdas tu devadattasya dhanaṃjayasamīritaḥ |
pṛthivīṃ cāntarikṣaṃ ca diśaś caiva samāvṛṇot ||7.79.12||
tathaiva pāñcajanyo 'pi vāsudevasamīritaḥ |
sarvaśabdān atikramya pūrayām āsa rodasī ||7.79.13||
tasmiṃs tathā vartamāne dāruṇe nādasaṃkule |
bhīrūṇāṃ trāsajanane śūrāṇāṃ harṣavardhane ||7.79.14||
pravāditāsu bherīṣu jharjhareṣv ānakeṣu ca |
mṛdaṅgeṣu ca rājendra vādyamāneṣv anekaśaḥ ||7.79.15||
mahārathasamākhyātā duryodhanahitaiṣiṇaḥ |
amṛṣyamāṇās taṃ śabdaṃ kruddhāḥ paramadhanvinaḥ |
nānādeśyā mahīpālāḥ svasainyaparirakṣiṇaḥ ||7.79.16||
amarṣitā mahāśaṅkhān dadhmur vīrā mahārathāḥ |
kṛte pratikariṣyantaḥ keśavasyārjunasya ca ||7.79.17||
babhūva tava tat sainyaṃ śaṅkhaśabdasamīritam |
udvignarathanāgāśvam asvastham iva cābhibho ||7.79.18||
tat prayuktam ivākāśaṃ śūraiḥ śaṅkhanināditam |
babhūva bhṛśam udvignaṃ nirghātair iva nāditam ||7.79.19||
sa śabdaḥ sumahān rājan diśaḥ sarvā vyanādayat |
trāsayām āsa tat sainyaṃ yugānta iva saṃbhṛtaḥ ||7.79.20||
tato duryodhano 'ṣṭau ca rājānas te mahārathāḥ |
jayadrathasya rakṣārthaṃ pāṇḍavaṃ paryavārayan ||7.79.21||
tato drauṇis trisaptatyā vāsudevam atāḍayat |
arjunaṃ ca tribhir bhallair dhvajam aśvāṃś ca pañcabhiḥ ||7.79.22||
tam arjunaḥ pṛṣatkānāṃ śataiḥ ṣaḍbhir atāḍayat |
atyartham iva saṃkruddhaḥ pratividdhe janārdane ||7.79.23||
karṇaṃ dvādaśabhir viddhvā vṛṣasenaṃ tribhis tathā |
śalyasya saśaraṃ cāpaṃ muṣṭau ciccheda vīryavān ||7.79.24||
gṛhītvā dhanur anyat tu śalyo vivyādha pāṇḍavam |
bhūriśravās tribhir bāṇair hemapuṅkhaiḥ śilāśitaiḥ ||7.79.25||
karṇo dvātriṃśatā caiva vṛṣasenaś ca pañcabhiḥ |
jayadrathas trisaptatyā kṛpaś ca daśabhiḥ śaraiḥ |
madrarājaś ca daśabhir vivyadhuḥ phalgunaṃ raṇe ||7.79.26||
tataḥ śarāṇāṃ ṣaṣṭyā tu drauṇiḥ pārtham avākirat |
vāsudevaṃ ca saptatyā punaḥ pārthaṃ ca pañcabhiḥ ||7.79.27||
prahasaṃs tu naravyāghraḥ śvetāśvaḥ kṛṣṇasārathiḥ |
pratyavidhyat sa tān sarvān darśayan pāṇilāghavam ||7.79.28||
karṇaṃ dvādaśabhir viddhvā vṛṣasenaṃ tribhiḥ śaraiḥ |
śalyasya samare cāpaṃ muṣṭideśe nyakṛntata ||7.79.29||
saumadattiṃ tribhir viddhvā śalyaṃ ca daśabhiḥ śaraiḥ |
śitair agniśikhākārair drauṇiṃ vivyādha cāṣṭabhiḥ ||7.79.30||
gautamaṃ pañcaviṃśatyā śaindhavaṃ ca śatena ha |
punar drauṇiṃ ca saptatyā śarāṇāṃ so 'bhyatāḍayat ||7.79.31||
bhūriśravās tu saṃkruddhaḥ pratodaṃ cicchide hareḥ |
arjunaṃ ca trisaptatyā bāṇānām ājaghāna ha ||7.79.32||
tataḥ śaraśatais tīkṣṇais tān arīñ śvetavāhanaḥ |
pratyaṣedhad drutaṃ kruddho mahāvāto ghanān iva ||7.79.33||
I opowiadał Sańdźaja:
1 Twoi zaś, jak tylko zobaczyli z rodów Wrysznich-Andhaków i Kurów najwybitniejszych*, naprzód pospieszyli, mordu żądni, a z nimi ruszył na wrogów Zwycięski*.
2–4 Na rydwanach wspaniałych, cudownie złocistych, pokrytych tygrysimi skórami, dudniących, oświetlając wszystkie świata strony niczym płomienie oczyszczającego wszystko ognia, z łukami o grzbietach pokrytych złotem, jaśniejącymi oślepiająco, o panie ziemi, i pobrzmiewającymi niezrównanym sykiem niczym rozwścieczone węże — pędzili Bhuriśrawas*, Śala, Karna, Wryszasena, Dźajadratha, takoż Krypa, Władca Madrów oraz Syn Drony, o najlepszy z rydwanników.
5 Tych ośmiu wspaniałych, których rumaki gnały zasysając niemal przestwór, na rydwanach okrytych tygrysimi skórami i inkrustowanymi krążkami złota rozświetliło stron dziesięć świata.
6 Uzbrojeni, rozjuszeni potężnie, dudniącymi niczym nadciągające wały chmur burzowych rydwanami i ostrymi strzałami bezpiórymi ogrodzili ze wszystkich stron Syna Prythy.
7 Najznamienitsze ogiery Bożydara*, a Keśawa w Pięciorodną.
12 A głos Bożydara wydobyty przez Zdobywcę Skarbów spowił ziemię, przestwór cały, a i strony wszystkie.
13 Tak samo i Pięciorodna, którą przemówił Wasudewa, przezwyciężając wszystkie inne dźwięki, napełniła niebo i ziemię.
14–15 Kiedy się przetaczała ta przerażająca masa dźwięku, rodząca bojaźń w lękliwych, a w mężnych dreszcz ekscytacji, zagadały tarabany, bębny i kotły, i zawtórowały im niepoliczone tambory, o pierwszy wśród władców.
16–17 Uznani, wspaniali rydwannicy, wyśmienici łucznicy, pragnący dobra Durjodhany władcy wielcy z rozlicznych regionów, przytłoczeni tym hałasem, rozgniewani, zniecierpliwieni, pod ochroną wojsk własnych w wielkie konchy zadęli mężni na znak, że zamierzają się odpłacić Ardźunie i Keśawie.
18 I dreszcz przeszedł tę armię twoją, dźwiękiem konch zwoływaną — dreszcz niczym choroby przeszedł wśród jazdy, słonnicy i konnicy, o najpierwszy.
19 I przestwór zawirował jakby od trąbienia konch herosów, wzburzony potężnie niczym od ryku nadciągającej nawałnicy.
20 Ów dźwięk mocarny, o królu, wszystkie strony świata rozdźwięczał i wprawił w drżenie wojska niczym zapowiedź końca świata.
21 Wówczas Durjodhana i ośmiu tych władców, wspaniałych rydwanników, otoczyło blokadą Syna Pandu, żeby ochronić Dźajadrathę.
22 Syn Drony posłał w Wasudewę siedemdziesiąt trzy* strzały, a w Ardźunę trzy pociski niedźwiedzie, zaś w jego proporzec i konie strzał pięć.
23 Tego Ardźuna stu sześcioma cętkowanymi* zaatakował, skrajnie rozjuszony tym, że Dręczyciel ludzi* został trafiony.
24 W Karnę dwanaście posławszy, a trzy we Wryszasenę, męstwem pałający Ardźuna łuk Śalji z cięciwą gotową do strzału odciął u chwytu.
25 Ale złapawszy za inny łuk, Śalja szył dalej w Syna Pandu, tak samo Bhuriśrawas szył trzema strzałami na kamieniu ostrzonymi, z lotkami złotymi.
26 A z kolei Karna trzydziestoma dwoma, Wryszasena pięcioma, Dźajadratha siedemdziesięcioma trzema, a Krypa dziesięcioma strzałami, a i Władca Madrów dziesięcioma razili w polu Phalgunę*.
27 Wówczas sześćdziesiątką strzał Syn Drony zaś Syna Prythy zasypał, a Wasudewę siedemdziesiątką, i znowu Syna Prythy pięcioma.
28 Ale tygrys wśród mężczyzn na rydwanie z siwymi rumakami i z Ciemnolicym woźnicą z lekkim uśmiechem pociski słał w odpowiedzi w nich wszystkich, zręcznością popisując się swojej dłoni.
29 W Karnę dwanaście w walce wystrzelił, we Wryszasenę trzy strzały posłał, a Śalji łuk w miejscu uchwytu przeciął.
30 W Syna Somadatty* trzy strzały posłał, a w Śalję dziesięć, po czym ośmioma ostrymi, przypominającymi języki ognia szył w Syna Drony.
31 W Gautamę* dwudziestoma pięcioma, a we Władcę Sindhu setką zaiste i znowu w Syna Drony siedemdziesiątką strzał uderzył.
32 Na to Bhuriśrawas rozjuszony przeciął bicz Harego* i Ardźunę siedemdziesięcioma trzema strzałami raził.
33 Ten, rozgniewany, rydwannik o siwych rumakach, setkami strzał palących rozpędzał wówczas swych przeciwników gwałtownie niczym potężny wicher chmury.
