Autorzy

Opracowali (indika 2024):
(tłumaczenie)

Monika Nowakowska
(komitet redakcyjny)
Andrzej Babkiewicz, Joanna Jurewicz, Monika Nowakowska,
Sven Sellmer, Przemysław Szczurek, Anna Trynkowska
(redakcja techniczna)
Karina Babkiewicz
(przygotowanie tekstu, skład, zamieszczenie na stronie)
Sven Sellmer i Andrzej Babkiewicz

Tłumaczenie finansowane w ramach programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego
pod nazwą „Narodowy Program Rozwoju Humanistyki”
w latach 2017–2023, numer projektu 0357/NPRH5/H22/84/2017.

महाभारत

Mahābhārata

7. Księga Drony (Droṇaparvan)

***

7.77-121 Śmierć Dźajadrathy (jayadratha-vadha) /
Czternasty dzień bitwy

7.116. Satjaki dociera do Ardźuny

Streszczenie rozdziału:

saṃjaya uvāca
tam udyataṃ mahābāhuṃ duḥśāsanarathaṃ prati |
tvaritaṃ tvaraṇīyeṣu dhanaṃjayahitaiṣiṇam ||7.116.1||

trigartānāṃ maheṣvāsāḥ suvarṇavikṛtadhvajāḥ |
senāsamudram āviṣṭam ānartaṃ paryavārayan ||7.116.2||

athainaṃ rathavaṃśena sarvataḥ saṃnivārya te |
avākirañ śaravrātaiḥ kruddhāḥ paramadhanvinaḥ ||7.116.3||

ajayad rājaputrāṃs tān yatamānān mahāraṇe |
ekaḥ pañcāśataṃ śatrūn sātyakiḥ satyavikramaḥ ||7.116.4||

saṃprāpya bhāratīmadhyaṃ talaghoṣasamākulam |
asiśaktigadāpūrṇam aplavaṃ salilaṃ yathā ||7.116.5||

tatrādbhutam apaśyāma śaineyacaritaṃ raṇe |
pratīcyāṃ diśi taṃ dṛṣṭvā prācyāṃ paśyāma lāghavāt ||7.116.6||

udīcīṃ dakṣiṇāṃ prācīṃ pratīcīṃ prasṛtas tathā |
nṛtyann ivācarac chūro yathā rathaśataṃ tathā ||7.116.7||

tad dṛṣṭvā caritaṃ tasya siṃhavikrāntagāminaḥ |
trigartāḥ saṃnyavartanta saṃtaptāḥ svajanaṃ prati ||7.116.8||

tam anye śūrasenānāṃ śūrāḥ saṃkhye nyavārayan |
niyacchantaḥ śaravrātair mattaṃ dvipam ivāṅkuśaiḥ ||7.116.9||

tān nyavārayad āyastān muhūrtam iva sātyakiḥ |
tataḥ kaliṅgair yuyudhe so 'cintyabalavikramaḥ ||7.116.10||

tāṃ ca senām atikramya kaliṅgānāṃ duratyayām |
atha pārthaṃ mahābāhur dhanaṃjayam upāsadat ||7.116.11||

tarann iva jale śrānto yathā sthalam upeyivān |
taṃ dṛṣṭvā puruṣavyāghraṃ yuyudhānaḥ samāśvasat ||7.116.12||

tam āyāntam abhiprekṣya keśavo 'rjunam abravīt |
asāv āyāti śaineyas tava pārtha padānugaḥ ||7.116.13||

eṣa śiṣyaḥ sakhā caiva tava satyaparākramaḥ |
sarvān yodhāṃs tṛṇīkṛtya vijigye puruṣarṣabhaḥ ||7.116.14||

eṣa kauravayodhānāṃ kṛtvā ghoram upadravam |
tava prāṇaiḥ priyataraḥ kirīṭinn eti sātyakiḥ ||7.116.15||

eṣa droṇaṃ tathā bhojaṃ kṛtavarmāṇam eva ca |
kadarthīkṛtya viśikhaiḥ phalgunābhyeti sātyakiḥ ||7.116.16||

dharmarājapriyānveṣī hatvā yodhān varān varān |
śūraś caiva kṛtāstraś ca phalgunābhyeti sātyakiḥ ||7.116.17||

kṛtvā suduṣkaraṃ karma sainyamadhye mahābalaḥ |
tava darśanam anvicchan pāṇḍavābhyeti sātyakiḥ ||7.116.18||

bahūn ekarathenājau yodhayitvā mahārathān |
ācāryapramukhān pārtha āyāty eṣa hi sātyakiḥ ||7.116.19||

svabāhubalam āśritya vidārya ca varūthinīm |
preṣito dharmaputreṇa parthaiṣo 'bhyeti sātyakiḥ ||7.116.20||

yasya nāsti samo yodhaḥ kauraveṣu kathaṃ cana |
so 'yam āyāti kaunteya sātyakiḥ satyavikramaḥ ||7.116.21||

kurusainyād vimukto vai siṃho madhyād gavām iva |
nihatya bahulāḥ senāḥ pārthaiṣo 'bhyeti sātyakiḥ ||7.116.22||

eṣa rājasahasrāṇāṃ vaktraiḥ paṅkajasaṃnibhaiḥ |
āstīrya vasudhāṃ pārtha kṣipram āyāti sātyakiḥ ||7.116.23||

eṣa duryodhanaṃ jitvā bhrātṛbhiḥ sahitaṃ raṇe |
nihatya jalasaṃdhaṃ ca kṣipram āyāti sātyakiḥ ||7.116.24||

rudhiraughavatīṃ kṛtvā nadīṃ śoṇitakardamām |
tṛṇavan nyasya kauravyān eṣa āyāti sātyakiḥ ||7.116.25||

tato 'prahṛṣṭaḥ kaunteyaḥ keśavaṃ vākyam abravīt |
na me priyaṃ mahābāho yan mām abhyeti sātyakiḥ ||7.116.26||

na hi jānāmi vṛttāntaṃ dharmarājasya keśava |
sātvatena vihīnaḥ sa yadi jīvati vā na vā ||7.116.27||

etena hi mahābāho rakṣitavyaḥ sa pārthivaḥ |
tam eṣa katham utsṛjya mama kṛṣṇa padānugaḥ ||7.116.28||

rājā droṇāya cotsṛṣṭaḥ saindhavaś cānipātitaḥ |
pratyudyātaś ca śaineyam eṣa bhūriśravā raṇe ||7.116.29||

so 'yaṃ gurutaro bhāraḥ saindhavān me samāhitaḥ |
jñātavyaś ca hi me rājā rakṣitavyaś ca sātyakiḥ ||7.116.30||

jayadrathaś ca hantavyo lambate ca divākaraḥ |
śrāntaś caiṣa mahābāhur alpaprāṇaś ca sāṃpratam ||7.116.31||

pariśrāntā hayāś cāsya hayayantā ca mādhava |
na ca bhūriśravāḥ śrāntaḥ sasahāyaś ca keśava ||7.116.32||

apīdānīṃ bhaved asya kṣemam asmin samāgame |
kaccin na sāgaraṃ tīrtvā sātyakiḥ satyavikramaḥ |
goṣpadaṃ prāpya sīdeta mahaujāḥ śinipuṃgavaḥ ||7.116.33||

api kauravamukhyena kṛtāstreṇa mahātmanā |
sametya bhūriśravasā svastimān sātyakir bhavet ||7.116.34||

vyatikramam imaṃ manye dharmarājasya keśava |
ācāryād bhayam utsṛjya yaḥ preṣayati sātyakim ||7.116.35||

grahaṇaṃ dharmarājasya khagaḥ śyena ivāmiṣam |
nityam āśaṃsate droṇaḥ kaccit syāt kuśalī nṛpaḥ ||7.116.36||

I opowiadał Sańdźaja:
1–2 Tego wielkoramiennego, nacierającego ku rydwanowi Duhśasany, śpieszącego w sprawach pośpiechu wymagających, dobra Zdobywcy Bogactw pragnącego, wspaniali łucznicy spośród Trigartów, z proporcami okładanymi złotem, zablokowali zewsząd — w ocean wojska zagłębionego Anartę*.

3 I oto szeregiem rydwanów ze wszystkich stron go otoczywszy, chmarami strzał go obsypywali, gniewni, najwybitniejsi łucznicy.

4 Pokonał tych synów królewskich, wrogów pięćdziesiątkę, uwijających się na wielkim polu bitwy, sam jeden, Satjaki, Prawdą Mężny.

5 Do środka armii* dotarł, pełnej dźwięków trzaskania karwaszy, najeżonej mieczami, włóczniami, maczugami, tak jakby bez łodzi* wdarł się w głąb morza.

6 Niebywały tam oglądaliśmy na placu boju wyczyn Wnuka Śiniego: widząc go po stronie zachodniej, widzieliśmy go zaraz po wschodniej, dzięki zwinności jego.

7 Na północ, na południe, na wschód, na zachód sięgał w ten sposób, a sunął po polu jakby tańczył, heros, jakby setką rydwanów naraz jechał.

8 Ten postęp na placu widząc jego, z odwagą lwa po nim kroczącego, Trigartowie, porażeni, ku swoim wojskom zawrócili.

9 Inni go herosi Śurasenów* na placu boju otoczyli, zatrzymując chmarami strzał niczym ościeniami słonia w amoku.

10 Tych odparł, sforsowanych, w jedną niemal chwilę Satjaki, po czym podjął walkę z Kalingami, waleczny i silny niewyobrażalnie.

11 A i siły Kalingów przeszedłszy również, niemożliwe do przejścia, oto do Syna Prythy, Zdobywcy Bogactw, dotarł wielkoramienny.

12 Zmęczony niczym pokonujący wody pływak po dotarciu do brzegu, na widok tygrysa wśród ludzi* odetchnął Jujudhana głęboko.

13 Tego nadjeżdżającego dostrzegłszy, Bujnowłosy–Keśawa tak do Ardźuny się ozwał: „Oto tam nadciąga Wnuk Śiniego twoim śladem, Synu Prythy!

14 Ten oto* twój uczeń, a także przyjaciel, prawdą prawdziwie mężny. Wszystkich wojów przetrzebiwszy niczym źdźbła trawy, zwyciężył, buhaj wśród ludzi.

15 Ten oto, który rzeź okrutną wśród wojowników Kaurawów szerzył, tobie droższy od życia, Ardźuno–Diademem Zdobny, nadjeżdża Satjaki.

16 Ten oto, który zarówno Dronę, jako i Bhodźę, a nawet Krytawarmana uczynił bezużytecznymi swymi strzałami bezpiórymi, Phalguno, nadjeżdża Satjaki.

17 Pragnący Włodarza Dharmy* zadowolić, zabijając wszystkich wybornych wojowników, bohaterski, a i orężem sprawny, Phalguno, nadjeżdża Satjaki.

18 Dokonawszy dokonania niemożliwego do dokonania pośrodku wojsk oddziałów, mocarny, łaknąc twojego widoku, Synu Pandu, nadjeżdża Satjaki.

19 Licznych jednym rydwanem pokonawszy w walce wspaniałych rydwanników, z Nauczycielem* na czele, Synu Prythy, nadciąga tu oto Satjaki.

20 Na sile ramion własnych polegając, przedarłszy się przez armii obronę, przysłany przez Syna Dharmy*, Synu Prythy, oto nadjeżdża Satjaki.

21 Któremu równego wojownika nie znajdzie się wśród Kaurawów w żaden sposób, ten oto nadciąga, Synu Kunti, Prawdą Mężny Satjaki.

22 Wyłaniający się z wojsk Kurów zaiste niczym lew z krów stada, wybiwszy licznych wojowników, ten oto, Synu Prythy, nadjeżdża Satjaki.

23 Ten oto, który rycerzy z obliczami lotosy przypominającymi rozrzucił tysiącami po ziemi, Synu Prythy, szybko nadjeżdża Satjaki.

24 Ten tu oto, który pokonał Durjodhanę wraz z braćmi jego w polu i Dźalasandhę zabił, szybko nadciąga Satjaki.

25 Stworzywszy z płynącej krwi strumieni rzekę–bagnisko posoki, jak źdźbła trawy ścinając Kaurawów, oto nadciąga Satjaki”.

26 Wówczas nieuradowany wcale Syn Kunti do Keśawy tymi słowy się odezwał: „To dla mnie nie powód do radości, o wielkoramienny, że ku mnie nadjeżdża Satjaki.

27 Nie wiem bowiem, co się dzieje z Włodarzem Dharmy, Keśawo. Czy pozbawiony Satwaty* żyw jest jeszcze, czy już nie?

28 To Satwata bowiem, o wielkoramienny, strzec miał króla. Dlaczego pozostawiwszy Dharmy Włodarza, ruszył on moim, Kryszno, śladem?

29 Tu król na pastwę Drony porzucony, tu Władca Sindhu jeszcze nieobalony. A na spotkanie Wnuka Śiniego wysunął się oto na polu Bhuriśrawas!

30 Tym samym spadł na mnie jeszcze większy ciężar niż tylko zabicie Władcy Sindhu. Powinieniem dowiedzieć się bowiem, co u króla, a tutaj chronić muszę Satjakiego.

31 I Dźajadrathę zabić muszę, a słońce zmierza ku zachodowi. A zmęczony ten oto wielkoramienny* i niewiele mu werwy teraz zostało.

32 I wyczerpane są jego konie, jak i jego końmi powożący, Madhawo, a Bhuriśrawas zmęczony nie jest i ma wsparcie swoich przybocznych, o Bujnowłosy–Keśawo.

33 Czy to możliwe, że ostateczny spoczynek* osiągnie w tym starciu? Mam nadzieję, że Satjaki Prawdą Mężny, przeprawiwszy się przez ocean, na kałużę* się natykając, nie złamie się, buhaj o wielkim wigorze z rodu Śinich?

34 Czy starłszy się z naczelnym z wojów Kaurawów, wyszkolonym w orężu, o wielkim harcie ducha Bhuriśrawasem, okaże się Satjaki szczęśliwcem?

35 Za błąd poważny Włodarza Dharmy uważam, Keśawo–Bujnowłosy, że lekceważąc zagrożenie ze strony Nauczyciela, odesłał Satjakiego.

36 Nieustannie wypatruje Drona Włodarza Dharmy niczym w przestworzu szybujący jastrząb ofiary. Mam nadzieję, że król pozostaje w zdrowiu?”.