8.31. Spór Karny i Śalji

Sańdźaja rzekł:
Następnie Karna, przyjrzawszy się chronionemu przez Dhrysztadjumnę szykowi bojowemu armii synów Prythy, wojsko wrogów rozbijającemu, gdyż równać się z nim nie byli w stanie, z wrzaskiem rykowi lwa podobnym i rydwanu swego turkotem przy dźwiękach instrumentów muzycznych ruszył naprzód, ziemię jakby wprawiając w drżenie! Z gniewu aż trząść się zdając, szałem ogarnięty bitewnym, żaru ducha pełen ów nieprzyjaciół dręczyciel armię swą, byku wśród Bharatów, w odpowiednim szyku bojowym naprzeciw wrogów ustawił. Rozproszył wojsko Pandawów, jak Maghawan* — asurów wojsko, po czym na Judhiszthirę natarł; okrążał go, na prawo od siebie go mając.

Dhrytarasztra rzekł:[5] Jak, Sańdźajo, przeciw bohaterskim Pandawom z Dhrysztadjumną na czele, przez Bhimasenę ochranianym, uszykował armię mą syn Radhy*? Kto na jej obu skrzydłach i końcach skrzydeł się znalazł? Jaki przydział otrzymali wojownicy? Gdzie w szyku stosownie do tego gotowi do boju stanęli? Jak zaś synowie Pandu armię swą uszykowali przeciw mym stronnikom? Jak ta straszliwa wielka bitwa się potoczyła? I gdzie był Bibhatsu*, skoro Karna natarł na Judhiszthirę? Kto bowiem w obecności Ardźuny z Judhiszthirą walczyć jest w mocy? [10] Ardźuna wszak dawniej sam jeden stworzenia wszystkie w lesie Khandawa zwyciężył. Któż poza synem Radhy przeciw niemu by walczył, życie zachować pragnąc?

Sańdźaja rzekł:
O armii uszykowaniu posłuchaj i o tym, jak Ardźuna odjechał, króla* wojsku jego powierzywszy; posłuchaj, jaki bitwy był przebieg!

Syn Śaradwanta Krypa, królu, Magadhy władca śmiały i Krytawarman z Satwatów na prawym skrzydle armii twej się znaleźli. Na końcu prawego skrzydła Śakuni i wielki rydwannik Uluka* wojska twego strzegli razem z nieporuszonymi jeźdźcami z Gandhary o rzutkach lśniących i góralami, których pokonać trudno, szkaradnymi niczym piśaćowie, podobnymi szarańczy chmarom. Trzydzieści cztery tysiące rydwanników, co od wroga nie odwracać się przysięgli, szałem ogarniętych bitewnym, lewe skrzydło w pieczy swej miały; [15] z synami twymi się zjednoczyli, Ardźunę i Krysznę zabić pragnąc. Na końcu skrzydła tego Kambodźowie, Śakowie i Jawanowie z rozkazu Syna Woźnicy wraz z rydwanami, końmi i piechotą stanęli, Ardźunę do walki wyzywając i mocarza Bujnowłosego*. Pośrodku czoła armii w piękną zbroję odziany Karna miejsce zajął, na bój gotowy; w naramiennicach, wieńcem zdobny, przód wojska twego ochraniał. Pod rozwścieczonych synów swych osłoną armię prowadząc, ów bohater, najlepszy z broń dzierżących, pięknie wyglądał na wojska czele! Na tyłach szyku długoręki Duhśasana o pięściach jak z żelaza, przystojny, złotoskóry, blaskiem słońca i ognia jaśniejąc, wojskiem otoczony, na barkach słonia wielkiego zasiadał. [20] Podążał za nim, wielki królu, sam król Durjodhana pod pieczą braci rodzonych na pięknych koniach i w pięknych zbrojach. Strzeżony również wespół przez potężnych Madrów i Kekajów, piękno wokół siebie roztaczał, jak strzeżony przez bogów Śatakratu*. Aśwatthaman i inni Kaurawów przywódcy, wielcy rydwannicy, za tym wojska oddziałem jechali. Szły za nim także słonie, nieprzerwanie szałem ogarnięte, przez bohaterskich barbarzyńców dosiadane, chmurami deszcz wypuszczającymi się zdające; z jeźdźcami swymi, sztandarami i chorągwiami oraz lśniącym orężem boskim jaśniały, nieporuszone, niczym drzewami porosłe góry. W łonie piechoty — tych słoni wśród piechurów — strażników stóp słoni tysiące było; bohaterowie owi, trójzęby i miecze dzierżący, od wrogów się nie odwracali. [25] Z przystrojonymi bogato jeźdźcami, słoniami i rydwanami błyszczał ten król prawdziwy wśród szyków, armii bogów lub asurów podobny! Dobrze przez biegłego dowódcę ustawiony, z naukami Bryhaspatiego zgodny, bojowy szyk ten wielki, w pląsach jakby cały, strachem napełniał wrogów. Żądni walki piechurzy i rydwannicy, a także jeźdźcy na koniach i słoniach, wyrywali się pędem z jego skrzydeł, jak mknące porą deszczową chmury.

Na czele armii Karnę widząc, król Judhiszthira tak ozwał się potem do Zdobywcy Bogactw*, nieprzyjaciół zabójcy, bohatera najznamienitszego:

— Patrz, Ardźuno, na szyk wielki ustawiony przez Karnę do boju — aż jaśnieje uszykowana armia ta, jej skrzydła i końce skrzydeł! [30] Przyjrzawszy się wielkim siłom tym, naprzeciw nieprzyjaciół ustawionym, tak poprowadź siły nasze, by nas nie pokonano!

Na takie słowa króla odparł mu Ardźuna, ręce składając:

— Wszystko stanie się tak, jak pan powiedział, nie inaczej! Uczynię to, potomku Bharaty, co cios armii tej zada — tylko zabicie przywódcy ją zniszczy, tego więc właśnie dokonam!

Judhiszthira rzekł:
— W takim razie to ty walcz z synem Radhy, Bhimasena — z Sujodhaną*, z Wryszaseną* — Nakula, Sahadewa zaś — z synem Subali*; z Duhśasaną — Śatanika*, z synem Hrydiki* — byk pośród Śinich*, Dhrysztadjumna — z synem Drony*, a ja sam ruszę na Krypę. [35] Przeciw reszcie synów Dhrytarasztry synowie Draupadi wespół z Śikhandinem niech walczą; inni stronnicy moi różni niechaj wrogów naszych różnych zabiją!

Sańdźaja rzekł:
Gdy tak mu polecił Król Prawa, zakrzyknął Bogactw Zdobywca:

— Wedle życzenia!

Następnie wojsku swemu rozkazy wydał, sam zaś na czoło armii się skierował.

Ujrzawszy wtedy, że ów rydwannik nadjeżdża, zadziwiony jego widokiem, przemówił znów Śalja do syna Adhirathy*, szałem ogarniętego bitewnym:

— Oto nadjeżdża rydwannik ów o białych koniach, z Kryszną za woźnicę, syn Kunti, powalając nieprzyjaciół swych, których o niego pytasz. Donośny klekot obręczy kół rydwanu jego słychać; kurz podniósł się w górę i niebo całe pokrywa. [40] Aż drży ziemia, Karno, kół obręczami tymi wstrząsana! Wicher potężny armię twą zewsząd smaga, wyją padlinożercy, zwierzynę wszelką ogarnia przerażenie. Spójrz na ten budzący wielką grozę, postrach siejący, przejmujący dreszczem kłąb kurzu, co utrzymując się w górze, niczym chmura słońce przesłania. Zobacz, jak we wszystkich stronach wypatrują słońca zwierzyny stada przeróżne, nawet silne i dumne tygrysy. Na czaple patrz i sępy groźne, co czekają, zebrawszy się tysiącami;
zwrócone jedne ku drugim, krzyczą na siebie nawzajem. Białe konie zaś, Karno, w rydwanu twego wielkiego zaprzęgu, wrogów rozpraszając, aż błyszczą, a sztandar twój cały dygocze! [45] Spójrz na ruszające do boju rącze konie te o wielkich ciałach, podobne wzlatującym w powietrze podziwu godnym Garudom. Z pewnością wobec takich omenów śmierć ziemi władców czeka; pokryją ziemię, Karno, setkami powaleni, albo też tysiącami… Konch i bębnów różnych dźwięk donośny słychać powszędy, synu Radhy, aż włoski na ciele się jeżą! Strzał świstów, Karno, ludzi, koni i rydwanów rozmaitych odgłosów oraz brzęków cięciw na karwaszach mężów wielkich duchem posłuchaj. Zobacz przez wiatr kołysane wielobarwne chorągwie, z materii złotem i srebrem przetkanych uszyte, [50] złotymi księżycami, gwiazdami i słońcami usiane, dzwoneczkami zdobne, co lśnią na rydwanie Ardźuny, jak na chmurze deszczowej — błyskawice. Sztandary wraz z chorągwiami i rydwany wielkich duchem Pańćalów, przez wiatr targane, aż dźwięczą! Widać czubek sztandaru Ardźuny i brzęk cięciwy jego słychać, gdy masy twych słoni, koni, rydwanników i piechoty poraża. Ujrzysz dziś powalającego nieprzyjaciół swych w bitwie bohatera owego z białymi końmi i Kryszną za woźnicę, o którego, Karno, pytałeś. Na jednym rydwanie stojących owych dwóch tygrysów wśród mężów, dręczycieli wrogów o oczach przekrwionych, Ardźunę i syna Wasudewy* dzisiaj zobaczysz. [55] Jeśli zabijesz, synu Radhy, męża owego, którego łukiem jest Gandiwa, a woźnicą — władca Wrysznich*, to królem naszym zostaniesz! Wyzwany przez zaprzysięgłych swych wrogów, ku nim się właśnie skierował i rzezi pośród nich w boju dokonuje teraz ów mocarz.

Tak mówiącemu panu Madrów odpowiedział rozwścieczony Karna:

— Patrz — zaprzysięgli wrogowie jego zewsząd wespół natarli nań z gniewem; nie widać już syna Prythy, jak słońca, gdy je chmury deszczowe przesłonią. To już koniec więc, Śaljo — w morzu smutku się Ardźuna pogrążył…

Śalja rzekł:
— Któż wodą zabić mógłby Warunę albo ogień rozpałką ugasić? Któż wicher byłby w stanie powstrzymać lub wypić wielki ocean? Podobnie jest, jak mniemam, z syna Prythy odparciem w boju — nawet asurowie i bogowie wszyscy włącznie z Indrą pokonać bowiem Ardźuny nie zdołają! [60] Zadowól się zatem i uspokój takimi oto słowami: „Wojownik żaden zwyciężyć go nie może”; czego innego sobie zażycz! Kto rękoma podniósłby ziemię, w gniewie stworzenia wszystkie by spalił i bogów strąciłby z nieba, ten tylko byłby w stanie Ardźunę w starciu pokonać!
Spójrz na bohaterskiego syna Kunti Bhimę, w działaniu niestrudzonego, jaśniejącego, długorękiego, co w szyku stoi, nieporuszoną górą Meru się zdając. Stale do gniewu skory, nieubłagany, długo waśnie w pamięci mający, męstwa pełen, zwycięstwa pragnąc, dalej walczyć w bitwie tej jest gotowy. Ów najlepszy z podtrzymujących prawo, Król Prawa Judhiszthira, zdobywca twierdz wrogów, którego pokonać wrogom jest niełatwo, dalej walczyć w starciu tym też jest gotowy. [65] Również owe dwa tygrysy wśród mężów, rodzeni bracia, Aświnom podobni, Nakula i Sahadewa, niezwyciężeni, dalej walczyć w bitwie tej są gotowi. Widać oto też pięciu synów Kryszny*, niczym gór nieporuszonych piątkę — stojący w szyku, walki żądni, wszyscy Ardźunie równi są w boju. Także bohaterscy synowie Drupady z Dhrysztadjumną na czele, przepotężni, choć już bez Satjadźita, dalej gotowi są walczyć.

Tak rozmawiali jeszcze mężowie owi, lwy prawdziwe wśród ludzi, gdy armie dwie wrogie gwałtownie ze sobą się zwarły, niczym Ganges łączący się z Jamuną.