Autorzy
Opracowali (indika 2024):
(tłumaczenie)
Monika Nowakowska
(komitet redakcyjny)
Andrzej Babkiewicz, Joanna Jurewicz, Monika Nowakowska,
Sven Sellmer, Przemysław Szczurek, Anna Trynkowska
(redakcja techniczna)
Karina Babkiewicz
(przygotowanie tekstu, skład, zamieszczenie na stronie)
Sven Sellmer i Andrzej Babkiewicz
Tłumaczenie finansowane w ramach programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego
pod nazwą „Narodowy Program Rozwoju Humanistyki”
w latach 2017–2023, numer projektu 0357/NPRH5/H22/84/2017.
महाभारत
Mahābhārata
7. Księga Drony (Droṇaparvan)
***
7.77-121 Śmierć Dźajadrathy (jayadratha-vadha) /
Czternasty dzień bitwy
7.104. Niepowodzenie Karny
Streszczenie rozdziału:
dhṛtarāṣṭra uvāca
tathā tu nardamānaṃ taṃ bhīmasenaṃ mahābalam |
meghastanitanirghoṣaṃ ke vīrāḥ paryavārayan ||7.104.1||
na hi paśyāmy ahaṃ taṃ vai triṣu lokeṣu saṃjaya |
kruddhasya bhimasenasya yas tiṣṭhed agrato raṇe ||7.104.2||
gadām udyacchamānasya kālasyeva mahāmṛdhe |
na hi paśyāmy ahaṃ tāta yas tiṣṭheta raṇājire ||7.104.3||
rathaṃ rathena yo hanyāt kuñjaraṃ kuñjareṇa ca |
kas tasya samare sthātā sākṣād api śatakratuḥ ||7.104.4||
kruddhasya bhīmasenasya mama putrāñ jighāṃsataḥ |
duryodhanahite yuktāḥ samatiṣṭhanta ke 'grataḥ ||7.104.5||
bhīmasenadavāgnes tu mama putratṛṇolapam |
pradhakṣyato raṇamukhe ke vīrāḥ pramukhe sthitāḥ ||7.104.6||
kālyamānān hi me putrān bhīmenāvekṣya saṃyuge |
kāleneva prajāḥ sarvāḥ ke bhīmaṃ paryavārayan ||7.104.7||
bhīmavahneḥ pradīptasya mama putrān didhakṣataḥ |
ke śūrāḥ paryavartanta tan mamācakṣva saṃjaya ||7.104.8||
saṃjaya uvāca
tathā tu nardamānaṃ taṃ bhīmasenaṃ mahāratham |
tumulenaiva śabdena karṇo 'py abhyapatad balī ||7.104.9||
vyākṣipan balavac cāpam atimātram amarṣaṇaḥ |
karṇas tu yuddham ākāṅkṣan darśayiṣyan balaṃ balī ||7.104.10||
prāvepann iva gātrāṇi karṇabhīmasamāgame |
rathināṃ sādināṃ caiva tayoḥ śrutvā talasvanam ||7.104.11||
bhīmasenasya ninadaṃ ghoraṃ śrutvā raṇājire |
khaṃ ca bhūmiṃ ca saṃbaddhāṃ menire kṣatriyarṣabhāḥ ||7.104.12||
punar ghoreṇa nādena pāṇḍavasya mahātmanaḥ |
samare sarvayodhānāṃ dhanūṃṣy abhyapatan kṣitau ||7.104.13||
vitrastāni ca sarvāṇi śakṛnmūtraṃ prasusruvuḥ |
vāhanāni mahārāja babhūvur vimanāṃsi ca ||7.104.14||
prādurāsan nimittāni ghorāṇi ca bahūni ca |
tasmiṃs tu tumule rājan bhīmakarṇasamāgame ||7.104.15||
tataḥ karṇas tu viṃśatyā śarāṇāṃ bhīmam ārdayat |
vivyādha cāsya tvaritaḥ sūtaṃ pañcabhir āśugaiḥ ||7.104.16||
prahasya bhīmasenas tu karṇaṃ pratyarpayad raṇe |
sāyakānāṃ catuḥṣaṣṭyā kṣiprakārī mahābalaḥ ||7.104.17||
tasya karṇo maheṣvāsaḥ sāyakāṃś caturo 'kṣipat |
asaṃprāptāṃs tu tān bhīmaḥ sāyakair nataparvabhiḥ |
ciccheda bahudhā rājan darśayan pāṇilāghavam ||7.104.18||
taṃ karṇaś chādayām āsa śaravrātair anekaśaḥ |
saṃchādyamānaḥ karṇena bahudhā pāṇḍunandanaḥ ||7.104.19||
ciccheda cāpaṃ karṇasya muṣṭideśe mahārathaḥ |
vivyādha cainaṃ bahubhiḥ sāyakair nataparvabhiḥ ||7.104.20||
athānyad dhanur ādāya sajyaṃ kṛtvā ca sūtajaḥ |
vivyādha samare bhīmaṃ bhīmakarmā mahārathaḥ ||7.104.21||
tasya bhīmo bhṛśaṃ kruddhas trīñ śarān nataparvaṇaḥ |
nicakhānorasi tadā sūtaputrasya vegitaḥ ||7.104.22||
taiḥ karṇo 'bhrājata śarair uromadhyagatais tadā |
mahīdhara ivodagras triśṛṅgo bharatarṣabha ||7.104.23||
susrāva cāsya rudhiraṃ viddhasya parameṣubhiḥ |
dhātuprasyandinaḥ śailād yathā gairikarājayaḥ ||7.104.24||
kiṃ cid vicalitaḥ karṇaḥ suprahārābhipīḍitaḥ |
sasāyakaṃ dhanuḥ kṛtvā bhīmaṃ vivyādha māriṣa |
cikṣepa ca punar bāṇāñ śataśo 'tha sahasraśaḥ ||7.104.25||
sa chādyamānaḥ sahasā karṇena dṛḍhadhanvinā |
dhanurjyām acchinat tūrṇam utsmayan pāṇḍunandanaḥ ||7.104.26||
sārathiṃ cāsya bhallena prāhiṇod yamasādanam |
vāhāṃś ca caturaḥ saṃkhye vyasūṃś cakre mahārathaḥ ||7.104.27||
hatāśvāt tu rathāt karṇaḥ samāplutya viśāṃ pate |
syandanaṃ vṛṣasenasya samārohan mahārathaḥ ||7.104.28||
nirjitya tu raṇe karṇaṃ bhīmasenaḥ pratāpavān |
nanāda sumahānādaṃ parjanyaninadopamam ||7.104.29||
tasya taṃ ninadaṃ śrutvā prahṛṣṭo 'bhūd yudhiṣṭhiraḥ |
karṇaṃ ca nirjitaṃ matvā bhīmasenena bhārata ||7.104.30||
samantāc chaṅkhaninadaṃ pāṇḍusenākarot tadā |
śatrusenādhvaniṃ śrutvā tāvakā hy api nānadan |
gāṇḍīvaṃ prākṣipat pārthaḥ kṛṣṇo 'py abjam avādayat ||7.104.31||
tam antardhāya ninadaṃ dhvanir bhīmasya nardataḥ |
aśrūyata mahārāja sarvasainyeṣu bhārata ||7.104.32||
tato vyāyacchatām astraiḥ pṛthak pṛthag ariṃdamau |
mṛdupūrvaṃ ca rādheyo dṛḍhapūrvaṃ ca pāṇḍavaḥ ||7.104.33||
I rzekł Dhrytarasztra:
1 Ale którzy bohaterowie wstrzymywali zewsząd tego grzmiącego tak głosem chmur burzowych Bhimasenę mocarnego?
2 Nie widzę bowiem nikogo takiego w trzech światach nawet, Sańdźajo, który by stanął twarzą w twarz do walki z rozgniewanym Bhimaseną.
3–4 Z wzniesioną maczugą na arenie tej wielkiej kaźni jawi się Bhima niczym Czas-Kres sam! Nie widzę ja, mój drogi, nikogo, kto by zatrzymał go na placu boju, kto by na rydwan rydwanem uderzył i słoniem na słonia, kto na tym placu do walki by z nim stanął, chyba że sam zaiste Stuofiarny*!
5 Którzy więc bohaterowie stanęli przed gniewnym Bhimaseną, zabić pragnącym moich synów, na życzenie Durjodhany do walki gotowych?
6 Którzy bohaterowie stanęli w obliczu rozwartej gardzieli bitwy, spłonąć gotowi niczym źdźbła runa od leśnej pożogi–Bhimaseny?
7 Którzy bohaterowie, widząc mych synów wybijanych w polu przez Bhimę niczym przez Czas–Śmierć zaiste stworzenia wszystkie, wstrzymywali ze wszystkich stron Bhimę?
8 Rozpłomienioną żagiew–Bhimę, mych synów spopielić pragnącego, którzy herosi otaczając wstrzymali, to mi opowiedz, Sańdźajo!
I opowiadał Sańdźaja:
9 A oto tego w ten sposób grzmiącego Bhimasenę, wspaniałego rydwannika, z wielkim zaiste tumultem Karna również zaatakował, siłacz.
10 Napinając do granic łuk potężny, zniecierpliwiony Karna do walki się tam wówczas rwał, siłę swoją zamierzając pokazać, siłacz.
11 Od zwarcia się Karny i Bhimaseny zadrżały niemal członki wszystkie zarówno rydwanników, jak i jeźdźców konnicy, gdy odgłosy cięciwy w karwasz bijącej usłyszeli.
12 Ryk potworny wydawany przez Bhimasenę na polu bitwy całym ciałem odczuwając, myśleli owi buhaje wśród ksztarijów, że nieboskłon z powierzchnią starł się ziemi.
13 A znowuż pod wpływem strasznego głosu Syna Pandu o wielkim harcie ducha łuki wszystkim wojownikom na placu boju z rąk wypadły i pospadały na ziemię.
14 Spanikowane zaś wszystkie wierzchowce mocz i kał wydalać jęły, o wielki królu, i głowy zupełnie potraciły.
15 I omeny pojawiły się straszliwe i liczne, gdy niósł się tumult i zgiełk, o królu, w starciu tym potężnym Bhimy i Karny.
16 Wówczas to Karna dwudziestką strzał Bhimę poraził, a w jego woźnicę, szyjąc szybko, uderzył pięcioma szybkobieżnymi.
17 Ale, zaśmiawszy się, Bhimasena przyszpilił Karnę w polu strzałami sześćdziesięcioma czterema, szybki w działaniu wielkoramienny.
18 W niego Karna, łucznik wspaniały, pociski cztery posłał, ale nim cel osiągnęły, Bhima strzałami o gładkich drzewcach przeciął je po wielokroć, królu, zwinnością dłoni się wykazując.
19–20 Tego Karna zakrył strzał chmarami licznymi, ale przesłaniany przez Karnę po wielokroć Bhima–Pociecha Rodu Pandu przeciął mu łuku rękojeść, rydwannik wspaniały, i raził go strzałami mnogimi o drzewcach gładko toczonych.
21 Inny łuk zatem wziąwszy i cięciwę napiąwszy, Syn Woźnicy* o czynach straszliwych szył w starciu w Bhimę–Straszliwego, rydwannik wspaniały.
22 Wtedy zaś Bhima, wielce rozgniewany, trzema strzałami o gładkich drzewcach szył w pierś Syna Woźnicy z impetem ogromnym.
23 I zalśnił wtedy Karna tymi trzema strzałami ze środka piersi mu sterczącymi, niczym wyniosła wielka góra o trzech szczytach, o byku wśród Bharatów.
24 I popłynęła krew ranionego potężnymi grotami jak strumienie z górskiego masywu, przesączające się bystro spomiędzy złóż czerwonej kredy*.
25 Omroczony nieco Karna, mocno zraniony potężnymi uderzeniami, nałożywszy strzałę na łuk, zaś w Bhimę szył, o czcigodny. I posyłał znowu strzały setkami, potem tysiącami.
26 Ostrzeliwany gwałtownie przez Karnę, zawziętego łucznika, cięciwę łuku przeciął mu szybko, uśmiechając się szeroko, Rodu Pandu Pociecha.
27 I jego woźnicę niedźwiedzią strzałą posłał do siedziby Jamy i rumaki cztery w ataku życia pozbawił, rydwannik wspaniały.
28 Ale pozbawiony koni Karna z rydwanu zeskoczywszy, o panie ludów, na pojazd Wryszaseny* wspiął się, rydwannik wspaniały.
29 Pokonawszy zaś w polu Karnę, Bhimasena, energią potężny, ryk wydał z siebie bardzo wielki, grzmotowi chmury burzowej podobny.
30 Ryk ten jego usłyszawszy, uradował się Judhiszthira, myśląc, że pokonany został Karna przez Bhimasenę, o potomku Bharaty.
31 Zewsząd granie konch dało się słyszeć natenczas w armii Pandu. Dźwięk zaś wrogiego wojska słysząc, twoi też w swoje instrumenty zadęli. Syn Prythy* rozdźwięczył Gandiwę, a i Kryszna konchą przemówił.
32 Hałas ten cały przyćmił zaraz głos Bhimy ryczącego, który rozniósł się, o wielki królu, wśród wszystkich oddziałów, o potomku Bharaty.
33 I tak dręczyli się pociskami co i rusz obaj pogromcy nieprzyjaciół: delikatnie poczynający sobie Syn Radhy* i brutalnie czyniący Syn Pandu.
